Học kỹ năng số bằng việc cần làm hằng ngày
Kỹ năng số cộng đồng là khả năng sử dụng thiết bị và dịch vụ trực tuyến để giải quyết nhu cầu thường ngày, từ thanh toán, làm thủ tục hành chính đến tiếp nhận thông tin an toàn. Giá trị của kỹ năng ấy không nằm ở việc người dân biết tên công nghệ, mà ở chỗ họ tự tin dùng được công nghệ khi cần.
Đó là lý do phong trào Bình dân học vụ số cần bắt đầu từ chiếc điện thoại người dân đang cầm, thay vì những bài giảng xa rời sinh hoạt. Ở Pù Luông, đội thanh niên xung kích và cán bộ văn hóa đi từng ngõ, gõ từng nhà, cầm tay chỉ việc để hướng dẫn các tiện ích trên điện thoại thông minh. Một tư liệu video về việc đưa phong trào vào cuộc sống cũng cho thấy đây là hướng triển khai đang được quan tâm. Cách dạy trực tiếp có thể chậm hơn một buổi phổ biến tập trung, nhưng giúp người học thực hành ngay trên thiết bị của mình. Muốn chuyển đổi số có chỗ đứng bền vững, địa phương phải coi việc hướng dẫn tận nơi là một phần của dịch vụ, không phải hoạt động bên lề.
Người bản số nối người dân với dịch vụ công
Tại Lào Cai, mô hình Người bản số tạo ra một mắt xích gần dân để kiến thức công nghệ không dừng lại trong lớp tập huấn. Ngày 30.10, Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy hoàn thành đợt đào tạo năm 2026 gồm 20 lớp, thu hút 1.200 học viên tại 32 xã, phường. Mỗi lớp kéo dài hai ngày, tổng cộng 16 tiết, kết hợp lý thuyết với thực hành theo cách cầm tay chỉ việc.
Nội dung hướng dẫn VNeID, dịch vụ công trực tuyến và thanh toán số được đặt cạnh kỹ năng bảo vệ dữ liệu cá nhân, nhận diện lừa đảo và kiểm chứng thông tin. Đây là lựa chọn đúng: khuyến khích người dân lên mạng mà không chỉ cách tự bảo vệ sẽ khiến tiện ích đi cùng rủi ro. Học viên được kỳ vọng trở thành cầu nối nhờ am hiểu địa bàn, hỗ trợ bà con dùng các nền tảng thiết yếu. Sau tập huấn, chính quyền cấp xã, phường sẽ căn cứ kết quả cuối khóa để công nhận Người bản số và phân công nhiệm vụ phù hợp.
Ở Pù Luông, QR bắt nhịp với chợ phiên
Chuyển đổi số thuyết phục nhất khi giải quyết một phiền toái quen thuộc. Ở chợ phiên Phố Đoàn, tiểu thương từng phải bỏ sạp đi đổi tiền lẻ khi khách đưa tờ tiền mệnh giá lớn; nay người mua quét mã QR để thanh toán. Theo thông tin tại địa phương, toàn bộ cơ sở kinh doanh, tiểu thương ở chợ phiên và trên địa bàn xã Pù Luông đã tích cực áp dụng mã QR, tạo thành thói quen giao dịch mới.
Mô hình chợ 4.0 do Ủy ban Mặt trận Tổ quốc xã chủ trì, phối hợp với các đoàn thể triển khai, gắn định hướng chuyển đổi số với sinh kế và tập quán giao thương địa phương. QR không thay thế phiên chợ hay cách người dân gặp gỡ; nó làm khâu trả tiền gọn hơn, giảm cảnh thiếu tiền thối và giúp tiểu thương nhận giao dịch rõ ràng. Bài học đáng giữ lại là công nghệ dễ được đón nhận khi xuất hiện đúng nơi có nhu cầu, được hướng dẫn tận tay và không đòi người dùng từ bỏ nếp sống của mình.
Tân Thuận đưa công nghệ ra khỏi gian trưng bày
Ngày hội chuyển đổi số tại phường Tân Thuận cho người dân cơ hội tiếp xúc với nền tảng số, thiết bị công nghệ mới, ứng dụng trí tuệ nhân tạo và các mô hình cải cách hành chính gắn với đời sống. Điểm đáng chú ý không chỉ là trải nghiệm công nghệ, mà còn là hướng dẫn sử dụng dịch vụ công trực tuyến ngay trên điện thoại. Trang Zalo OA của phường được ra mắt để người dân trao đổi thông tin với chính quyền thuận tiện hơn; các phản ánh, thủ tục và thông tin thiết yếu có thể được xử lý công khai, minh bạch, giảm thời gian đi lại.
Một học sinh lớp 9 hào hứng thử không gian thực tế ảo rồi tiếp tục tìm hiểu gian hàng công nghệ khác. Chi tiết ấy gợi ra giá trị của ngày hội: công nghệ mới trở nên bớt xa lạ khi người dân được nhìn, thử và hỏi ngay tại chỗ. Tuy vậy, một sự kiện chỉ tạo được bước khởi đầu; điều quyết định là các kênh và dịch vụ được duy trì sau đó. Từ lớp học ở Lào Cai, thẻ QR ở Pù Luông đến Zalo OA tại Tân Thuận, hướng đi hiệu quả nhất vẫn là đưa công nghệ đến gần nhu cầu, rồi tiếp tục hỗ trợ cho đến khi người dân tự sử dụng được.
