Bài học cần thiết trước những tình huống bất ngờ
Giáo dục sức khỏe kinh nguyệt là việc trang bị cho trẻ em gái kiến thức về chu kỳ kinh nguyệt, cách chăm sóc cơ thể và kỹ năng ứng phó khi kỳ kinh đến, để các em an tâm học tập và biết tìm hỗ trợ. Ngày 19/10 tại Hà Nội, chương trình “Là Con Gái Thật Tuyệt” năm học 2026–2027 được khởi động với chủ đề “Hành trình từ Đô thị tới Biên cương”, do Diana Unicharm phối hợp với Trung ương Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam và Cục Bà mẹ và Trẻ em triển khai. Mục tiêu là tiếp cận hơn 120.000 nữ sinh tại hơn 180 điểm trường thuộc 20 tỉnh, thành phố. Quy mô ấy đáng chú ý, nhưng giá trị của chương trình sẽ không nằm riêng ở số học sinh tham gia: điều quan trọng là các em có được kiến thức và sự trợ giúp đủ gần để dùng ngay trong đời sống.
Khoảng trống kiến thức dẫn đến lúng túng ở trường
Khảo sát với hơn 4.800 nữ sinh trung học cơ sở cho thấy chỉ 32% hiểu đúng và đầy đủ về chu kỳ kinh nguyệt; hơn 60% chủ yếu nhận biết các biểu hiện thể chất mà chưa hiểu rõ ý nghĩa sinh lý của hiện tượng này. Hơn 67% cho biết cảm thấy bất tiện khi kỳ kinh xuất hiện bất ngờ ở trường. Khi thiếu vật dụng cần thiết, hơn 23% dùng giấy vệ sinh hoặc vải sạch, còn 22% xin giáo viên cho về nhà. Đây không chỉ là thiếu một bài học trong lớp: sự thiếu chuẩn bị có thể khiến các em phải tự xoay xở bằng những vật dụng tạm thời hoặc bỏ dở buổi học. Vì vậy, phổ cập kiến thức sinh sản thanh niên cần bắt đầu bằng việc tháo gỡ những tình huống cụ thể, thay vì chỉ nói chung về tuổi dậy thì.
Từ kiến thức khoa học đến kỹ năng dùng được
Điểm có ích của chương trình là không dừng ở bài giảng lý thuyết. Các buổi chuyên đề có chuyên gia y tế và video hướng dẫn về thay đổi cơ thể ở tuổi dậy thì, chu kỳ kinh nguyệt cùng cách vệ sinh cá nhân phù hợp. Mô hình “Góc Nữ sinh” tại phòng y tế trường học cung cấp tài liệu giáo dục giới tính do Bộ Y tế ban hành và băng vệ sinh khi cần, tạo nơi để học sinh tìm hỗ trợ nếu kỳ kinh đến bất ngờ. Cách kết hợp thông tin khoa học với kỹ năng chuẩn bị vật dụng, xử lý tình huống và tìm người lớn đáng tin cậy khiến chương trình tuổi dậy thì có khả năng giải quyết nhu cầu trước mắt. Hơn 30% nữ sinh được khảo sát chưa nhớ chính xác số Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, nên hướng dẫn tìm trợ giúp cũng là phần không thể xem nhẹ.
Thước đo thành công là các em được ở lại lớp
Chương trình ưu tiên 100 trường nội trú, bán trú liên cấp tại các xã biên giới đất liền, nơi cơ hội tiếp cận kiến thức và vật dụng chăm sóc sức khỏe có thể còn hạn chế. Định hướng này phù hợp: nữ sinh ở mọi địa bàn đều cần được học về cơ thể mình, nhưng hỗ trợ tại chỗ càng quan trọng khi việc rời trường để về nhà không phải lựa chọn thuận tiện. Các đơn vị tổ chức cho biết sẽ tiếp tục phối hợp mở rộng hoạt động, ưu tiên những khu vực khó khăn. Dù vậy, số trường được tiếp cận chỉ là bước đầu. Hiệu quả thực chất cần được nhìn qua việc nữ sinh hiểu chu kỳ hơn, biết tìm vật dụng và người hỗ trợ, đồng thời bớt phải xin nghỉ học vì một tình huống có thể chuẩn bị trước. Khi nhà trường tạo được không gian trao đổi an toàn, giáo dục sức khỏe kinh nguyệt mới trở thành kỹ năng sống chứ không chỉ là một chuyên đề.
