Bản Sắc trên bansac.vn: chương trình văn hóa số nhắm thẳng vào giới trẻ
Chương trình Bản Sắc là một sáng kiến văn hóa số của cơ quan quản lý văn hóa Việt Nam, được tổ chức trên nền tảng trực tuyến bansac.vn, kết hợp cuộc thi sáng tác video và trắc nghiệm trực tuyến để khơi gợi lòng yêu nước, niềm tự hào dân tộc, đồng thời giúp cộng đồng, đặc biệt là giới trẻ, tiếp cận di sản văn hóa Việt bằng ngôn ngữ số quen thuộc với họ. Điểm đáng chú ý là chương trình không xem không gian mạng chỉ như kênh truyền thông, mà như một “sân chơi” văn hóa mới có thiết kế rõ ràng: diễn ra từ 15/9 đến 31/10 trên website bansac.vn, có hệ thống bình chọn, xếp hạng dựa trên lượt xem, lượt thích, bình luận và chia sẻ. Đây không phải một chiến dịch tuyên truyền một chiều, mà là nỗ lực kéo người dùng trẻ vào vai người sáng tạo và người đối thoại về văn hóa. Trong bối cảnh phần lớn đời sống tinh thần của thanh niên diễn ra trên thiết bị di động, việc đưa di sản vào đúng nơi họ hiện diện là bước đi hợp thời – và cần thiết.
Cuộc thi sáng tác video: AI và truyền thông số có cứu được nội dung văn hóa?
Trọng tâm dễ thấy nhất của Bản Sắc là cuộc thi sáng tác video “Kết nối Bản sắc”, nhắm tới những câu chuyện ngắn về lịch sử, nghệ thuật, di sản, du lịch và con người Việt Nam. Người tham gia được khuyến khích dùng trí tuệ nhân tạo và công nghệ số để dựng hình, tạo hiệu ứng, xử lý hình ảnh, âm thanh. Theo một đại diện đơn vị thực hiện, điểm mới là “tăng cường ứng dụng công nghệ số và AI trong quá trình sáng tạo nội dung, qua đó giúp các giá trị văn hóa truyền thống được thể hiện theo hình thức gần gũi hơn với người dùng trẻ”. Về mặt chiến lược, đó là quyết định đúng: thanh niên quen với video dọc, filter, hiệu ứng, nên đưa di sản vào format ngắn, có thể chia sẻ trên mạng xã hội là cách đi thẳng vào thói quen tiếp nhận của họ. Tuy vậy, chương trình không phó mặc văn hóa cho thuật toán. Ban tổ chức nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm tính chính xác, trung thực và tuân thủ pháp luật với mọi tác phẩm. Nếu làm tốt khâu thẩm định, cuộc thi sáng tác video có thể trở thành nơi AI được dùng để làm di sản giàu hình, giàu cảm xúc hơn, chứ không phải bóp méo quá khứ cho vừa trend.
Trắc nghiệm trực tuyến: chuyển nghị quyết thành kiến thức văn hóa sống động
Phần thi “Hiểu biết Bản sắc” hé lộ cách chương trình Bản Sắc thử biến các văn bản chính sách vốn khô khan thành trải nghiệm học hỏi dễ tiếp cận. Người tham gia làm bài trắc nghiệm trực tuyến về Nghị quyết số 80-NQ/TW, Nghị quyết số 28/2026/QH16, cùng kiến thức lịch sử, văn hóa, nghệ thuật, di sản, du lịch và con người Việt Nam. Bộ câu hỏi được xây dựng với mục tiêu khách quan, chính xác, giúp nâng cao hiểu biết về văn hóa và chủ trương phát triển văn hóa. Tổng giá trị giải thưởng của chương trình lên tới 100 triệu đồng, trong đó giải Nhất mỗi cuộc thi trị giá 10 triệu đồng, kèm quà ngẫu nhiên hằng ngày và giải thưởng theo tuần cho phần trắc nghiệm. Đây là mức khích lệ đủ hấp dẫn để người dùng phổ thông dành thời gian khám phá nội dung thay vì lướt qua. Quan trọng hơn, việc mang nghị quyết lên nền tảng số cho thấy một thay đổi tư duy: chính sách văn hóa không chỉ dành cho cán bộ, mà là chất liệu để công dân trẻ hiểu bối cảnh, hiểu lý do vì sao di sản cần được bảo vệ và làm mới.
Di sản văn hóa Việt trong thời chuyển đổi số: cơ hội và ranh giới cần giữ
Bản Sắc không giấu tham vọng trở thành một chương trình văn hóa số có khả năng “bồi đắp nhận thức, tình yêu đối với văn hóa dân tộc, đồng thời lan tỏa các giá trị văn hóa Việt Nam bằng những hình thức gần gũi, sáng tạo, phù hợp với thời đại số”. Đối tượng tham gia được mở rộng cho mọi công dân Việt Nam và người nước ngoài đang sinh sống, học tập, làm việc tại Việt Nam, không giới hạn tuổi, giới tính hay nghề nghiệp. Điều đó biến di sản thành đề tài chung, không thuộc riêng giới nghiên cứu hay nghệ sĩ. Tuy nhiên, việc đưa di sản lên nền tảng số luôn đi kèm rủi ro: giản lược quá mức, thương mại hóa cảm xúc, hoặc nhầm lẫn, sai lệch khi dùng AI. Nhận định “công nghệ là công cụ hỗ trợ, còn trọng tâm vẫn là di sản văn hóa Việt Nam” của đại diện cơ quan quản lý là lời nhắc cần thiết về ranh giới. Nếu bộ lọc nội dung yếu, chương trình có thể trôi theo logic lượt xem, thay vì giá trị văn hóa. Nếu làm tốt, đây sẽ là bằng chứng cho thấy di sản Việt có thể sống khỏe trên không gian số mà không đánh mất chiều sâu.
Từ cuộc chơi trực tuyến đến chiến lược dài hạn về bản sắc
Nhìn tổng thể, Bản Sắc là bước thử nghiệm quan trọng trong cách nhà quản lý văn hóa tiếp cận thế hệ số. Chương trình được triển khai theo Kế hoạch 4724/KH-BVHTTDL và gắn trực tiếp với hai nghị quyết về phát triển văn hóa của Bộ Chính trị và Quốc hội. Nhưng thay vì chỉ tuyên truyền, nó tạo không gian để giới trẻ kể lại lịch sử, nghệ thuật, di sản và con người Việt Nam bằng góc nhìn của mình, trên nền tảng tương tác số có bình chọn, chia sẻ, bình luận. Từ nay đến khi công bố kết quả trong tháng 11, nền tảng bansac.vn sẽ là bài kiểm tra thực tế cho giả thuyết rằng di sản có thể cạnh tranh trên “newsfeed” với nội dung giải trí. Nếu người trẻ chủ động tham gia, chương trình sẽ góp phần xây dựng một thói quen mới: xem việc hiểu văn hóa Việt là phần tự nhiên của đời sống online, chứ không phải nhiệm vụ mang tính phong trào. Điều cần được duy trì sau cuộc thi là hạ tầng và tư duy: coi AI và truyền thông số là chất liệu thường trực trong chính sách di sản, để bản sắc Việt không đứng ngoài cuộc chơi công nghệ, nhưng cũng không lẫn vào đám nội dung nhanh quên.
