Bản Sắc: chương trình văn hóa trực tuyến nói bằng ngôn ngữ số
Chương trình Bản Sắc 2026 là một sân chơi văn hóa trực tuyến do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch phát động ngày 15/9, kết hợp cuộc thi trắc nghiệm về nghị quyết, lịch sử và chính sách với sáng tác video bằng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo, nhằm đưa giá trị văn hóa Việt Nam hiện diện sống động trên không gian mạng và khơi gợi sự tham gia chủ động của đông đảo người dân, đặc biệt là thế hệ trẻ. Điều quan trọng không phải là “có thêm một cuộc thi trực tuyến”, mà là việc coi không gian số như môi trường văn hóa đương nhiên. Bản Sắc được thiết kế như một chương trình văn hóa trực tuyến diễn ra trên website riêng, định vị rõ ràng mục tiêu kể chuyện văn hóa bằng ngôn ngữ thời đại số, khi người trẻ dành phần lớn thời gian mỗi ngày trước màn hình. Thay vì chờ giới trẻ bước vào bảo tàng hay di tích, chương trình chủ động đem lịch sử, nghệ thuật, di sản và con người Việt đến ngay thiết bị họ đang dùng.
Hai sân chơi: trắc nghiệm chính sách và video sáng tác số
Cấu trúc Bản Sắc 2026 cho thấy tư duy truyền thông số văn hóa được tính toán khá rõ: một sân chơi cung cấp kiến thức, một sân chơi mở cửa cho sáng tạo cá nhân. Cuộc thi trắc nghiệm trực tuyến “Hiểu biết Bản sắc” đưa người tham gia tiếp cận hệ thống câu hỏi về Nghị quyết 80, Nghị quyết 28, cùng các chủ trương, chính sách phát triển văn hóa, lịch sử, nghệ thuật, di sản, du lịch và con người Việt Nam. Đây là cách hợp lý để biến nội dung nghị quyết vốn khô khan thành trải nghiệm tương tác, nơi điểm số gắn với niềm hiểu biết chứ không chỉ là thành tích. Song song, cuộc thi sáng tác video ngắn “Kết nối Bản sắc” khuyến khích người chơi dùng công nghệ AI văn hóa và các công cụ số để kể câu chuyện Việt theo cách riêng – từ một làn điệu dân ca, một đình làng, đến một chuyến du lịch qua vùng di sản. Việc cho phép ứng dụng AI nhưng yêu cầu nội dung bảo đảm tính chính xác, trung thực cho thấy ban tổ chức không chạy theo hiệu ứng công nghệ bề mặt, mà muốn công nghệ trở thành nền tảng để câu chuyện văn hóa được kể sâu hơn, rộng hơn.
Lan tỏa nghị quyết văn hóa bằng trải nghiệm cá nhân
Bối cảnh ra đời của Bản Sắc giải thích vì sao chương trình mang màu sắc chính sách nhưng lại chọn hình thức thi online, gamified: nó được xây dựng trên cơ sở Kế hoạch 4724 để lan tỏa nội dung Nghị quyết 80 của Bộ Chính trị và Nghị quyết 28 của Quốc hội về phát triển văn hóa. Theo ban tổ chức, Bản Sắc được xác định là hoạt động truyền thông cao điểm trong chuỗi sự kiện hướng tới Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11, cùng với hội thảo quốc gia, chương trình nghệ thuật đặc biệt. Điểm khác biệt là sự dịch chuyển trọng tâm từ diễn đàn chính sách sang trải nghiệm người dùng. Người dự thi không bị yêu cầu “thuộc nghị quyết” mà được mời kể lại bản sắc mình thấy trong đời sống: nếp sống, thói quen, ký ức vùng miền. Câu chuyện một bạn trẻ nhận ra bản sắc dân tộc nằm trong những việc nhỏ hằng ngày sau khi tham gia Bản Sắc 2025 cho thấy mô hình này đang đi đúng hướng: chính sách văn hóa chỉ thực sự có nghĩa khi chạm vào trải nghiệm cá nhân.
Từ người chơi trực tuyến đến “đại sứ” văn hóa trên không gian mạng
Nếu nhìn Bản Sắc như một cuộc thi, chúng ta dễ dừng ở khía cạnh giải thưởng, điểm số. Nhưng ở góc độ truyền thông số văn hóa, tham vọng lớn hơn nhiều: biến mỗi người tham gia thành một “đại sứ” văn hóa trên không gian mạng. Ban tổ chức nhấn mạnh mong muốn để người dân, đặc biệt là Gen Z, chủ động tìm hiểu, chia sẻ và lan tỏa câu chuyện lịch sử, nghệ thuật, di sản và con người Việt theo góc nhìn riêng. Chương trình diễn ra từ 15/9 đến 31/10, mở cửa cho mọi công dân Việt Nam và người nước ngoài đang sinh sống, học tập, làm việc tại Việt Nam, không giới hạn độ tuổi, giới tính hay nghề nghiệp; lễ trao giải dự kiến tổ chức trong tháng 11. Một câu nói đáng trích dẫn tại lễ phát động là: “Tổng giá trị giải thưởng lên tới 100.000.000 đồng, với giải Nhất mỗi phần thi trị giá 10.000.000 đồng.” Con số không chỉ mang ý nghĩa khích lệ vật chất, mà còn là lời khẳng định: kể câu chuyện văn hóa trên nền tảng số là một lao động sáng tạo được xã hội ghi nhận.
Ý nghĩa dài hạn: định vị văn hóa Việt trong kỷ nguyên AI
Điều đáng bàn nhất ở Bản Sắc không phải công nghệ AI văn hóa được dùng theo cách nào, mà là việc Việt Nam chọn đối thoại với AI bằng bản sắc của mình, thay vì đứng ngoài làn sóng số hóa. Khi công nghệ số đang viết lại cách cả thế giới kể chuyện, nếu văn hóa Việt không xuất hiện bằng chính ngôn ngữ số, khoảng trống đó sẽ được lấp bằng nội dung hời hợt hoặc sai lệch. Bằng việc chấp nhận, khuyến khích thí sinh dùng AI để sáng tác video nhưng nhấn mạnh chuẩn mực chính xác, trung thực, chương trình đặt ra khung đạo đức cần thiết cho sáng tạo số. Nó nhắc người trẻ rằng AI là công cụ, còn chiều sâu văn hóa nằm ở hiểu biết, trải nghiệm và trách nhiệm cá nhân. Từ đây, nếu những mùa Bản Sắc tiếp theo giữ được tinh thần đó, chúng ta không chỉ có thêm một chương trình văn hóa trực tuyến, mà có thể xây dựng dần một cộng đồng kể chuyện Việt vững vàng trong kỷ nguyên số – nơi lòng yêu nước và niềm tự hào dân tộc được nuôi dưỡng bằng video, game, bài quiz, thay vì khẩu hiệu trừu tượng.
