Từ danh hiệu số một đến bản sắc của điểm đến ẩm thực
Du lịch ẩm thực Việt Nam là hình thức trải nghiệm nơi món ăn trở thành cánh cửa dẫn du khách vào đời sống, lịch sử, sản vật và tập quán của cộng đồng, chứ không chỉ là dịch vụ ăn uống, nhờ đó mỗi hành trình thưởng thức ẩm thực Việt Nam đồng thời là một cuộc đối thoại với văn hóa bản địa. Theo kết quả công bố ngày 17/8, Việt Nam đứng vị trí số 1 trong danh sách 10 điểm đến ẩm thực hàng đầu do độc giả một tờ báo New Zealand bình chọn. Danh hiệu này đặt Việt Nam lên trên nhiều điểm đến đã nổi tiếng lâu năm như Italy hay Nhật Bản, và đó không phải ngẫu nhiên. Khi du khách nhớ về một chuyến đi bằng bát phở sáng Hà Nội hay chiếc bánh mì trên phố Sài Gòn, họ đang nhớ về một đất nước qua hương vị rất đời thường nhưng mang sức nặng bản sắc.
Ẩm thực Việt Nam: câu chuyện về đời sống, không chỉ là vị giác
Điều khiến ẩm thực Việt Nam trở thành điểm đến ẩm thực hấp dẫn không nằm ở sự cầu kỳ trên bàn tiệc, mà ở sự gắn bó với đời sống hằng ngày. Một bát phở, một chiếc bánh mì, một gánh hàng rong hay một khu chợ địa phương đều kể nhiều hơn câu chuyện về vị giác; đằng sau là lịch sử, khí hậu, sản vật, nghề nghiệp, tập quán và cách ứng xử của cộng đồng. Chính văn hóa ẩm thực Việt này tạo ra cảm giác "được sống cùng người địa phương" cho du khách. Họ có thể ăn trên vỉa hè, đi chợ truyền thống, quan sát người bán chuẩn bị món, tham gia lớp học nấu ăn, rồi kết thúc ngày bằng một bữa cơm nơi quán nhỏ gia đình. Khi món ăn không tách rời khỏi nhịp sống, du lịch ẩm thực không còn là chương trình phụ trợ mà trở thành lý do để lên đường.
Sức hấp dẫn toàn cầu và những con số biết nói
Việt Nam không còn là hiện tượng nhất thời trên bản đồ ẩm thực quốc tế. Nhiều giải thưởng đã ghi nhận đất nước này là điểm đến ẩm thực tiêu biểu của châu Á. Ẩm thực Việt Nam phong phú theo vùng miền, từ Bắc đến Nam là hệ thống món ăn, nguyên liệu địa phương, cách chế biến và tập quán thưởng thức khác nhau, tạo nên lợi thế mà nhiều quốc gia phải mất lâu mới xây dựng được. Một khảo sát quốc tế cho thấy 81% du khách có nhu cầu tìm hiểu ẩm thực địa phương và sẵn sàng dành 25–35% ngân sách chuyến đi cho ăn uống. Một cuộc nghiên cứu khác ghi nhận gần 80% người được hỏi coi ẩm thực là yếu tố quan trọng khi chọn điểm đến, và hơn 65% quan tâm đến trải nghiệm ẩm thực đường phố. Những con số này khẳng định: ai nắm được du lịch ẩm thực, người đó nắm được trái tim du khách.
Du lịch ẩm thực như một hệ sinh thái trải nghiệm bản địa
Việt Nam đang bước qua giai đoạn chỉ "quảng bá món ăn" để tiến tới xây dựng một hệ sinh thái du lịch ẩm thực có thể giữ chân du khách lâu hơn. Các doanh nghiệp lữ hành đã đưa food tour thành sản phẩm độc lập, kết nối chợ truyền thống, hàng ăn đường phố, quán địa phương với nhà hàng cao cấp. Bánh mì đường phố được mở rộng thành lễ hội, nơi du khách không chỉ ăn mà còn xem cách chế biến, tìm hiểu nguồn gốc, mua sản phẩm và tham gia hoạt động trải nghiệm. Khi nhà hàng, chợ, làng nghề, vùng nguyên liệu địa phương và cộng đồng được liên kết thành một hành trình, khoản chi 25–35% ngân sách cho ăn uống không chỉ tạo doanh thu trực tiếp mà còn lan tỏa sang kinh tế đêm và công nghiệp văn hóa, đồng thời kéo dài thời gian lưu trú. Du lịch ẩm thực vì thế trở thành sản phẩm chiến lược, chứ không phải "phụ kiện" của ngành du lịch.
Từ lợi thế ẩm thực đến chiến lược thương hiệu quốc gia
Danh hiệu điểm đến ẩm thực hàng đầu thế giới chỉ là bước khởi đầu. Cơ quan quản lý du lịch đã trình đề án xúc tiến, quảng bá du lịch và ẩm thực Việt Nam ra nước ngoài giai đoạn 2026–2030, lấy ẩm thực làm yếu tố cốt lõi để định vị thương hiệu du lịch quốc gia và nâng cao sức cạnh tranh của điểm đến. Nhưng để thành công, cần nhìn ẩm thực như tài sản văn hóa sống, không phải sản phẩm trưng bày. Chất lượng, vệ sinh an toàn thực phẩm, nguyên liệu địa phương bền vững, giá cả minh bạch, khả năng giao tiếp ngoại ngữ và thanh toán thuận tiện là những yêu cầu bắt buộc. Đồng thời, phát triển du lịch ẩm thực không được làm mất môi trường nuôi dưỡng món ăn bản địa. Khi cộng đồng giữ nghề, giữ món và ký ức, còn nhà nước và doanh nghiệp tạo điều kiện để kể câu chuyện ấy ra thế giới, Việt Nam sẽ không chỉ là điểm đến ẩm thực, mà là nơi ẩm thực dẫn đường cho một trải nghiệm văn hóa trọn vẹn.
