Chương trình giáo dục mới: Thay đổi để học sinh học ít mà hiệu quả hơn
Chương trình giáo dục mới là đợt rà soát và sửa đổi toàn diện chương trình và sách giáo khoa từ lớp 1 đến lớp 12, nhằm giảm tải nội dung, tăng thực hành, tăng tiếng Anh, STEM giáo dục, năng lực số và ứng dụng AI trong học tập, để giờ học trên lớp trở nên thiết thực hơn, giúp học sinh phát triển năng lực thay vì chỉ học thuộc lòng kiến thức. Không phải là một “cuộc cách mạng” thêm nội dung, Bộ GD&ĐT xác định đợt điều chỉnh này tập trung vào chất lượng: tinh giản kiến thức, nâng cao chất lượng giờ học chính khóa và dành nhiều thời gian hơn cho hoạt động thực hành, trải nghiệm, STEM, ngoại ngữ và năng lực số. Về bản chất, đây là bước chuyển từ tư duy “dạy cho đủ chương trình” sang “dạy để học sinh làm được việc”. Phụ huynh cần nhìn nhận rõ: nếu chúng ta đòi hỏi con cái năng lực thực tiễn, chương trình giáo dục buộc phải thay đổi theo hướng bớt nặng lý thuyết, tăng cơ hội vận dụng.
Sách giáo khoa 2026-2027: Một bộ thống nhất, nhiều cách dạy linh hoạt
Điểm then chốt của sách giáo khoa 2026-2027 là học sinh cả nước sẽ dùng chung một bộ sách “Kết nối tri thức với cuộc sống”, thay vì nhiều bộ khác nhau như hiện nay. Điều này có mặt tích cực: giảm tình trạng chênh lệch vùng miền, tạo mặt bằng chung để quản lý chất lượng và thi cử. Nhưng nếu phụ huynh nghĩ rằng “đổi sách là đổi hết”, thì đó là một nhầm lẫn lớn. Theo định hướng chương trình, SGK chỉ là một trong nhiều học liệu, còn chương trình giáo dục mới vẫn là khung bắt buộc và là căn cứ tổ chức dạy học. Giáo viên tiếp tục được yêu cầu có quyền tự chủ hơn trong thiết kế bài giảng, phương pháp, hoạt động, miễn là đạt mục tiêu của chương trình. Nói thẳng: cùng một bộ sách giáo khoa 2026-2027, chất lượng học của con phụ thuộc rất nhiều vào năng lực, sự sáng tạo và trách nhiệm của giáo viên ở từng trường.
Tiếng Anh tiểu học và STEM: Từ môn học phụ thành trụ cột của chương trình
Trong các thay đổi, tiếng Anh tiểu học và STEM giáo dục là hai mảng khiến phụ huynh phải điều chỉnh cách nhìn. Bộ GD&ĐT đã đặt mục tiêu từng bước đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học, đồng thời đề xuất dạy bắt buộc từ lớp 1 với số tiết cụ thể theo năm học. Điều này cho thấy ngoại ngữ không còn là “môn phụ”, mà là năng lực cốt lõi giống như toán và tiếng Việt. Ở chiều song song, chương trình giáo dục mới tăng mạnh thời lượng dành cho thực hành, trải nghiệm và STEM – tức các môn khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán gắn với thực tiễn. Theo định hướng, các môn khoa học, công nghệ, tin học và nghệ thuật sẽ được chú trọng hơn để học sinh không chỉ ghi nhớ kiến thức mà biết tìm kiếm, xử lý thông tin, sử dụng công nghệ, giải quyết vấn đề và sáng tạo. Phụ huynh cần sẵn sàng: con sẽ làm thí nghiệm, dự án, sản phẩm nhiều hơn, và điểm số không còn là thước đo duy nhất.
AI trong học tập và năng lực số: Không phải mốt, mà là yêu cầu bắt buộc
Một điểm mới khiến nhiều gia đình quan tâm là việc đưa AI trong học tập vào chương trình. Bộ GD&ĐT sẽ thí điểm tích hợp nội dung trí tuệ nhân tạo trong chương trình từ lớp 1 đến lớp 12, đi kèm yêu cầu tăng năng lực số cho học sinh. Quan trọng hơn, việc ứng dụng AI được xác định là “có chọn lọc”, gắn với mục tiêu giáo dục và năng lực số, không phải chạy theo trào lưu công nghệ. Một số nội dung như AI, dữ liệu số, an toàn và đạo đức số, SGK và học liệu số được bổ sung vì chương trình hiện hành thiếu hoặc chưa thể hiện đầy đủ. Theo định hướng, ngành giáo dục sẽ thúc đẩy ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong quản lý, dạy học, kiểm tra, đánh giá và cá thể hóa học tập, đồng thời đưa kiến thức và kỹ năng về AI vào hoạt động giáo dục phù hợp với từng cấp học. Nói cách khác, con bạn sẽ phải biết dùng AI để học, nhưng đồng thời phải hiểu giới hạn, rủi ro và trách nhiệm khi tương tác với công nghệ.
Giảm tải, tăng thực chất từ lớp 1 đến lớp 12: Phụ huynh cần thay đổi kỳ vọng
Sau nhiều năm thực hiện Chương trình GDPT 2018, việc rà soát đã chỉ ra rõ nội dung quá tải, trùng lặp và chưa bắt kịp đời sống, nhất là ở các môn tích hợp và lĩnh vực khoa học – công nghệ. Bộ GD&ĐT vì vậy quyết định sửa đổi đồng bộ chương trình và SGK phổ thông từ lớp 1 đến lớp 12, theo hướng giảm tải, thiết thực hơn, tăng cường khoa học công nghệ, năng lực số và AI. Đồng thời, hình thức thi, kiểm tra và đánh giá sẽ được đổi mới theo hướng đánh giá đúng năng lực và sự tiến bộ của người học, giảm áp lực và chi phí xã hội nhưng vẫn nghiêm túc, công bằng. Thông điệp gửi tới phụ huynh khá rõ ràng: nếu chúng ta vẫn chỉ mong điểm cao, học thuộc bài, thì sẽ mâu thuẫn với tinh thần chương trình giáo dục mới. Những điều chỉnh áp dụng toàn hệ thống, từ lớp 1 đến lớp 12, chỉ phát huy hiệu quả khi gia đình chấp nhận chuyển trọng tâm sang năng lực, kỹ năng sống, trách nhiệm xã hội và sức khỏe tinh thần của con.
