Triển lãm biến cây xanh Hà Nội thành nhân vật chính của di sản sống
Triển lãm ảnh di sản “Cây Hà Nội - Những bức ảnh về một di sản sống” là không gian trưng bày 47 tác phẩm nhiếp ảnh thủ đô về cây xanh Hà Nội, đặt cây đô thị vào trung tâm câu chuyện di sản sống Hà Nội, nơi nghệ thuật, lịch sử, ký ức cá nhân và ý thức sinh thái giao thoa trong một biệt thự cổ giữa lòng phố.
Điểm đáng nói không phải là việc có thêm một triển lãm, mà là cách người tổ chức dám coi cây xanh như một “chủ thể văn hóa”, chứ không phải phông nền trang trí cho đô thị. Tối 19-9, tại biệt thự cổ số 49 Trần Hưng Đạo, UBND phường Cửa Nam phối hợp với Cơ quan hỗ trợ Hợp tác quốc tế Vùng Paris tại Việt Nam (PRX-Vietnam) đã khai trương Mùa văn hóa với chủ đề “Di sản cây xanh Hà Nội” và mở cửa triển lãm ảnh này. Đây là bước mở đầu cho chuỗi hoạt động kéo dài đến ngày 10-1-2027, đủ để hiểu cây đã được đưa vào một chương trình dài hơi chứ không phải một sự kiện cưỡi ngựa xem hoa.
Ở một thành phố chịu áp lực đô thị hóa, việc dành một mùa văn hóa cho cây xanh là tuyên bố rõ ràng: Hà Nội không chấp nhận đánh đổi di sản sống lấy tăng trưởng vô cảm.
47 khung hình: từ hàng cây quen thuộc đến không gian xanh đặc biệt
Triển lãm ảnh di sản này không phô diễn kỹ thuật nhiếp ảnh thủ đô hào nhoáng, mà chậm rãi ghi lại đời sống thầm lặng của cây xanh Hà Nội: bóng mát trên vỉa hè, rễ bám vào tường cũ, và những tán lá che chở nhịp sống phố phường. 47 tác phẩm nhiếp ảnh nghệ thuật mở ra cách tiếp cận mới với cây đô thị, từ những hàng cây quen thuộc đến những cây cổ thụ và các không gian xanh đặc biệt, cho thấy cây không chỉ là “tiện ích” mà là ký ức, là bản sắc.
Theo lãnh đạo UBND thành phố Hà Nội, các tác phẩm tại triển lãm thể hiện sinh động quá trình cây xanh sinh trưởng, tồn tại cùng đô thị và con người, qua đó cho thấy cây đã trở thành một phần của nghệ thuật và mang lại giá trị văn hóa, nghệ thuật tích cực. Điều này khiến người xem buộc phải tự hỏi: nếu coi mỗi cây là một tác phẩm nghệ thuật ngoài trời, chúng ta sẽ còn chặt hạ, bê tông hóa dễ dàng như trước hay không?
Sức mạnh của triển lãm nằm ở chỗ: nó không giảng đạo về môi trường, mà để những hình ảnh lặng lẽ chất vấn sự vô cảm của chúng ta với di sản sống Hà Nội.
Biệt thự 49 Trần Hưng Đạo: không gian lịch sử cho di sản xanh
Lựa chọn biệt thự cổ số 49 Trần Hưng Đạo làm nơi trưng bày không phải quyết định ngẫu hứng, mà là một lựa chọn mang tính tuyên ngôn. Công trình này vừa được trùng tu và đang được định hình như một không gian văn hóa, di sản của khu phố trung tâm, đồng thời nằm trong Chương trình hành động chung giai đoạn 2026-2030 giữa UBND thành phố Hà Nội và Hội đồng Vùng Île-de-France.
Khi những bức ảnh về cây xanh Hà Nội được treo trong không gian kiến trúc Pháp cổ, mối liên hệ giữa hai lớp di sản – kiến trúc và thiên nhiên – trở nên hữu hình. Mối hợp tác giữa phường Cửa Nam, Vùng Île-de-France và PRX-Vietnam biến căn biệt thự thành “phòng thí nghiệm” cho cách nhìn mới về cây xanh đô thị: coi cây là một phần cấu trúc của thành phố, tương đương tòa nhà hay quảng trường.
Chính sự gặp gỡ giữa di sản xây dựng và di sản sinh thái này làm nổi bật lập luận quan trọng: một đô thị thiếu cây xanh thì dù còn nhiều nhà cổ, cũng khó có thể gọi là giàu bản sắc.
Triển lãm miễn phí nhưng đánh thức ý thức bảo tồn không thể “vào cửa tự do”
Triển lãm mở cửa miễn phí từ thứ Ba đến Chủ nhật, 9–12h và 14–17h, tạo điều kiện cho đông đảo người dân, nhà nghiên cứu, kiến trúc sư, chuyên gia và du khách đến khám phá, chia sẻ câu chuyện về cây xanh Hà Nội. Nhưng điều quan trọng hơn vé vào cửa là câu hỏi: mỗi người ra về có mang theo thêm chút trách nhiệm với di sản xanh của mình hay không?
Phường Cửa Nam khẳng định sẽ tiếp tục phối hợp với các sở, ngành, Vùng Île-de-France, PRX-Vietnam và các đối tác để vận động người dân, tổ chức, doanh nghiệp gìn giữ giá trị kiến trúc, cảnh quan và cây xanh, hướng tới một không gian đô thị văn minh, xanh, sạch, đẹp, giàu bản sắc. Lãnh đạo thành phố tin rằng triển lãm sẽ góp phần lan tỏa tình yêu cây xanh, ý thức gìn giữ di sản và khẳng định sự trân trọng của Hà Nội đối với cuộc sống xanh, gắn với các kế hoạch xanh hóa và chuyển đổi xanh của Thủ đô.
Trong bối cảnh nhiều đô thị trên thế giới đang thu hẹp không gian tự nhiên, sự gắn bó của người Hà Nội với di sản cây xanh – như nhận định của lãnh đạo Vùng Île-de-France – là vốn quý cần được nuôi dưỡng bằng hành động cụ thể, chứ không dừng ở những bức ảnh đẹp.
Khi nhiếp ảnh thủ đô trở thành lời cam kết với tương lai
Điểm giá trị nhất của “Cây Hà Nội - Những bức ảnh về một di sản sống” là biến nhiếp ảnh thủ đô thành một lời cam kết công khai với tương lai: nếu coi cây xanh Hà Nội là di sản sống, mỗi quyết định quy hoạch, mỗi nhát cưa, mỗi hàng cây mới trồng đều phải được cân nhắc như can thiệp vào một bảo tàng ngoài trời.
Triển lãm này nhắc chúng ta rằng bảo tồn không chỉ là giữ lại các bức tường cổ, mà còn là giữ bóng mát cho thế hệ sau. Từ 47 bức ảnh, người xem có thể thấy một Hà Nội khác: không phải thành phố của kẹt xe và công trình đang xây, mà là thành phố của những tán cây kiên nhẫn đi cùng lịch sử. Nếu coi đó là hình ảnh Thủ đô mà chúng ta mong muốn, thì đã đến lúc biến cảm xúc sau triển lãm thành lựa chọn sống: đi bộ dưới bóng cây, lên tiếng khi cây bị xâm hại, và ủng hộ mọi nỗ lực trồng thêm “di sản tương lai”.
