Từ mốc gần 80% tiến độ đến bài toán đường găng
Sân bay Long Thành tiến độ hiện đang bước vào giai đoạn nước rút, khi giá trị thực hiện của Dự án thành phần 3 đã tiệm cận 80% và bốn gói thầu trọng điểm nằm trên công trình đường găng được tăng tốc thi công để bảo đảm nhà ga hành khách Long Thành và các hạng mục thiết yếu sẵn sàng khai thác cuối năm 2026. Theo báo cáo cập nhật của Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV), đến ngày 7/9, Dự án thành phần 3 đã thực hiện tương đương 79,46% giá trị hợp đồng, tương ứng hơn 61.624 tỉ đồng đã giải ngân. Một bản cập nhật khác ghi nhận tổng giá trị thực hiện 16 gói thầu xây lắp chính đạt khoảng 80% hợp đồng. Con số ấn tượng này không đồng nghĩa mọi việc đã “an toàn”: bốn gói thầu thuộc đường găng tiến độ đang quyết định khả năng về đích đúng hẹn, buộc chủ đầu tư phải dồn nguồn lực, điều phối thi công theo từng mốc ưu tiên và giám sát chặt từng ngày.
Bốn gói thầu trọng điểm Long Thành: Vì sao trở thành điểm nghẽn?
Trong 16 gói thầu xây lắp chính của dự án hạ tầng sân bay Long Thành, 4 gói thầu trọng điểm Long Thành đang nằm trên đường găng tiến độ gồm: 4.8 (giao thông nội cảng, hạ tầng kỹ thuật), 5.10 (nhà ga hành khách), 7.8 (nhà ga hàng hóa số 1 và công trình phụ trợ), 11.5 (nhà để xe). Đây không chỉ là những hạng mục lớn, mà còn là mắt xích liên kết mặt bằng, kết cấu, hệ thống kỹ thuật và lắp đặt thiết bị, nên bất kỳ chậm trễ nào cũng kéo theo dây chuyền toàn bộ sân bay. Gói 4.8 đã đạt khoảng 76,3% giá trị thực hiện, nhưng vẫn phải huy động thêm nhân lực, máy móc và kiểm soát chặt nguồn vật liệu để tránh đứt quãng thi công. Gói 7.8 và 11.5 mới lần lượt đạt khoảng 43,74% và 41,30%, đang bước vào giai đoạn đòi hỏi thiết bị và tổ chức thi công ba ca, bốn kíp. Thực tế này cho thấy đường găng Long Thành nằm ở khâu hoàn thiện, chứ không phải phần nền móng đã gần hoàn tất.
Nhà ga hành khách: ưu tiên số một để Long Thành kịp đón khách
Nếu phải chọn một hạng mục mang tính “đi hay ở” cho tiến độ khai thác, thì nhà ga hành khách Long Thành là ưu tiên rõ ràng nhất. Gói thầu 5.10 hiện đạt khoảng 77,37% giá trị thực hiện; trong đó phần xây dựng, hoàn thiện đã vượt 82,93%, hệ thống điện đạt khoảng 94%, thiết bị nhà ga khoảng 70,39%. Đây là hạng mục duy nhất vừa phải hoàn thiện kiến trúc, vừa đồng thời lắp đặt cơ điện, PCCC, ICT và thiết bị công nghệ, nên yêu cầu điều phối thi công theo từng khu vực và từng lớp hệ thống. ACV đang yêu cầu liên danh nhà thầu VIETUR bổ sung nhân lực, tăng cường điều phối giữa các hạng mục và ứng dụng BIM để quản lý tiến độ. Một phát biểu có giá trị trích dẫn là: “ACV ưu tiên hoàn thành khu vực cánh Tây và khu vực trung tâm nhà ga hành khách, bảo đảm điều kiện vận hành, khai thác”. Chiến lược này cho phép sân bay có thể khai thác thương mại từ tháng 12, song song với việc hoàn thiện các khu vực còn lại.
Điều phối dự án: thắng hay thua nằm ở khả năng đồng bộ hệ thống
Điểm đáng chú ý không nằm ở tỷ lệ phần trăm, mà ở cách ACV xử lý các công trình đường găng để giữ tính đồng bộ của dự án. Với một dự án hạ tầng sân bay quy mô lớn, nhiều gói thầu triển khai song song và phụ thuộc lẫn nhau, chủ đầu tư đã nhấn mạnh 5 nhóm giải pháp xoay quanh điều phối tổng thể, kiểm soát tiến độ theo khu vực và huy động nguồn lực tại hiện trường. Theo cập nhật, ACV theo dõi sát tiến độ theo ngày với các gói đường găng, yêu cầu nhà thầu tăng ca, tăng kíp và xây dựng kế hoạch bù tiến độ gắn với nguồn lực cụ thể từng tuần. Ở góc nhìn quản trị dự án, đây là bước chuyển từ xây dựng “theo hạng mục” sang xây dựng “theo chức năng hệ thống”, khi mọi quyết định thi công đều phải trả lời câu hỏi: hệ thống nào cần đồng bộ trước để sân bay có thể vận hành an toàn, thay vì chỉ hoàn thành công trình trên giấy.
Nước rút Long Thành: giữ mốc khai thác bằng cách giải tỏa điểm nghẽn
Giai đoạn nước rút của sân bay Long Thành không còn là cuộc chạy đua khối lượng, mà là cuộc giải tỏa điểm nghẽn tại bốn gói thầu đường găng để bảo vệ lịch khai thác. Theo kế hoạch, giai đoạn 1 dự án dự kiến được đưa vào khai thác cuối năm 2026, với mục tiêu mở cửa thương mại từ tháng 12. Việc các gói 4.6 (đường cất hạ cánh, đường lăn, sân đỗ) và 4.9 (hệ thống nhiên liệu tàu bay) đã đạt gần 99% và khoảng 98% giá trị hợp đồng, đang trong giai đoạn thử nghiệm và tích hợp hệ thống, tạo nền tảng tốt cho mốc này. Tuy vậy, nếu nhà ga hành khách, giao thông nội cảng, nhà ga hàng hóa và nhà để xe không hoàn thành đồng bộ, sân bay sẽ khó có thể hoạt động như một hệ thống hoàn chỉnh. Bài toán lúc này không chỉ là thêm người, thêm máy, mà là thêm kỷ luật tiến độ và thêm phối hợp giữa các nhà thầu để mỗi hạng mục hoàn thành đúng thời điểm “cần phải xong” thay vì “muốn xong”.
