Nước rút tại sân bay Long Thành: tăng tốc có chọn lọc trên đường găng
Sân bay Long Thành hiện bước vào giai đoạn thi công nước rút, trong đó chủ đầu tư chủ động ưu tiên nguồn lực cho 4 gói thầu trọng điểm nằm trên đường găng tiến độ nhằm bảo đảm hoàn thiện các hạng mục thiết yếu và sớm đưa nhà ga hành khách cùng hạ tầng đồng bộ vào khai thác thương mại cuối năm 2026, thể hiện lựa chọn chiến lược rõ ràng giữa yêu cầu tốc độ và khả năng vận hành thực tế của toàn bộ dự án. Điểm cốt lõi lúc này không phải là chạy đua báo cáo phần trăm khối lượng, mà là quyết định chọn đúng các gói thầu ảnh hưởng trực tiếp đến ngày mở cửa sân bay. Khi Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) tuyên bố tập trung tăng cường nguồn lực, điều phối thi công và kiểm soát tiến độ cho các hạng mục quan trọng, họ đặt ra thông điệp: tiến độ chỉ có ý nghĩa khi gắn liền với khả năng khai thác an toàn. Theo tiến độ cập nhật, 16 gói thầu xây lắp chính của Dự án Thành phần 3 đã thực hiện hơn 80% giá trị hợp đồng, nhưng chỉ 4 gói thầu trên đường găng được đẩy mạnh để tạo mặt bằng khai thác, cho thấy cách tiếp cận ưu tiên tính vận hành hơn là hoàn thành dàn trải trên giấy tờ.
Bốn gói thầu trọng điểm: vì sao phải dồn lực đúng lúc
Việc tăng tốc thi công 4 gói thầu trọng điểm tại sân bay Long Thành không chỉ là lựa chọn kỹ thuật mà là quyết định mang tính chiến lược tiến độ. Các gói 4.8 (giao thông nội cảng, hạ tầng kỹ thuật), 5.10 (nhà ga hành khách), 7.8 (nhà ga hàng hóa số 1 và công trình phụ trợ) và 11.5 (nhà để xe) đều có khối lượng lớn, nhiều hạng mục triển khai đồng thời và liên kết chặt chẽ về mặt bằng, thiết bị, trình tự thi công. Nếu các gói này chậm, mọi tỷ lệ hoàn thành ấn tượng ở phần còn lại lập tức mất ý nghĩa. Đường cất hạ cánh, đường lăn hay sân đỗ có thể đạt gần 99% giá trị hợp đồng, nhưng hành khách vẫn không thể bay nếu nhà ga hành khách, hệ thống giao thông nội cảng và nhà để xe chưa sẵn sàng để vận hành đồng bộ. Theo kế hoạch hiện nay, công tác điều phối thi công được tổ chức theo các mốc ưu tiên, huy động nhân lực và thiết bị để bảo đảm tính liên tục giữa xây dựng, lắp đặt và hoàn thiện, hạn chế tối đa chồng chéo và thời gian chết trên công trường – một cách tiếp cận cho thấy dự án đang chuyển từ tư duy "xây xong" sang tư duy "khai thác được".
Nhà ga hành khách: tâm điểm quyết định ngày sân bay mở cửa
Trong bốn gói thầu trên đường găng, nhà ga hành khách rõ ràng được đặt vào vị trí tâm điểm vì liên quan trực tiếp đến trải nghiệm và khả năng khai thác của sân bay Long Thành. ACV đang tập trung hoàn thành khu vực cánh Tây và trung tâm nhà ga, đồng thời tổ chức lắp đặt, tích hợp thiết bị theo từng khu vực, yêu cầu nhà thầu tăng nhân lực và ứng dụng mô hình BIM để kiểm soát tốt hơn trình tự và giao thoa công việc. Một phát biểu có thể trích dẫn là: “Đến cuối tháng 9, gói thầu 5.10 đạt hơn 77% giá trị hợp đồng; phần xây dựng và hoàn thiện đạt khoảng 83%, hệ thống điện khoảng 94% và thiết bị nhà ga hơn 70%”. Những con số này cho thấy phần khó nhất không còn nằm ở bê tông cốt thép, mà ở khâu hoàn thiện kiến trúc, cơ điện, phòng cháy chữa cháy, ICT và lắp đặt thiết bị công nghệ – nơi mọi lỗi nhỏ đều có thể kéo lùi mốc vận hành. Trong thực tế, ưu tiên nhà ga hành khách là quyết định hợp lý: đường băng có thể hoàn thành sớm hơn, nhưng chỉ khi nhà ga, hệ thống công nghệ và thiết bị được thử nghiệm, tích hợp hoàn chỉnh thì sân bay Long Thành mới thực sự sẵn sàng đón chuyến bay thương mại đầu tiên.
Hạ tầng đồng bộ tăng tốc: từ phần trăm hợp đồng đến khả năng khai thác
Nhìn vào các gói thầu đã đạt trên 90% giá trị hợp đồng, có thể thấy sân bay Long Thành đang dịch chuyển trọng tâm từ xây lắp cơ bản sang giai đoạn vận hành thử và bàn giao. Gói 4.6 về đường cất hạ cánh, đường lăn, sân đỗ tàu bay đã gần 99% giá trị hợp đồng, trong đó khu vực sân đỗ đạt 100%; gói 4.9 về hệ thống cung cấp nhiên liệu tàu bay đạt gần 98%, với hệ thống phòng cháy chữa cháy khoảng 99% và điện, điều khiển hơn 99%. Ở gói xử lý nước thải (4.11), giá trị thực hiện hơn 91%, mục tiêu là hoàn thành xây dựng và nghiệm thu kỹ thuật hệ thống thiết bị trước ngày 30/9. Đây không chỉ là một mốc kỹ thuật mà là điều kiện bắt buộc để sân bay có thể vận hành trong khuôn khổ tiêu chuẩn môi trường và an toàn. Đường cất hạ cánh số 2 và công trình đồng bộ thuộc gói 4.12 cũng đã đạt hơn 81% giá trị hợp đồng, với kết cấu chính đường cất hạ cánh hoàn thành 100%. Nhìn từ góc độ tiến độ, các con số phần trăm có thể tạo cảm giác yên tâm. Nhưng xét trên đường găng cho khai thác thực tế, chúng chỉ là điều kiện cần. Điều kiện đủ là toàn bộ các hệ thống điện, nhiên liệu, xử lý nước thải, an toàn phòng cháy chữa cháy, ICT phải được thử nghiệm, tích hợp và vận hành thử thành công.
Tiến độ nước rút và bài toán sẵn sàng khai thác vào cuối năm
Khi giai đoạn 1 sân bay Long Thành được đặt mục tiêu đưa vào khai thác thương mại vào cuối năm 2026, tăng tốc thi công 4 gói thầu trọng điểm là bước đi bắt buộc chứ không phải lựa chọn. Dồn lực cho đường găng có nghĩa là chấp nhận điều chỉnh nhịp thi công, tái phân bổ nhân lực giữa các nhà thầu và giữ kỷ luật phối hợp cao hơn, đặc biệt tại khu vực nhà ga hành khách và hạ tầng nội cảng. Từ góc nhìn quản trị dự án, đây là giai đoạn dễ phát sinh mâu thuẫn: mỗi nhà thầu đều có mục tiêu tiến độ riêng, nhưng sân bay chỉ có một ngày mở cửa. Nếu công tác điều phối không giữ được sự đồng bộ, nguy cơ chậm bàn giao hệ thống thiết yếu sẽ cao hơn cả những hạng mục xây dựng cơ bản. Việc ACV yêu cầu bổ sung nhân lực, tăng cường điều phối và dùng các công cụ quản lý tiến độ, mô hình BIM cho thấy họ nỗ lực kiểm soát rủi ro này ngay từ bây giờ. Kết lại, nước rút tại sân bay Long Thành không nên được nhìn như cuộc chạy nước rút đơn thuần về phần trăm hợp đồng, mà là cuộc kiểm tra tổng lực về khả năng tổ chức thi công, phối hợp hệ thống và chuẩn bị vận hành. Nếu 4 gói thầu trọng điểm được hoàn thành đúng chất lượng và tiến độ, mốc khai thác thương mại cuối năm sẽ là kết quả hợp lý hơn là bất ngờ.
