Vì sao phải coi bảo vệ sức khỏe là ưu tiên số một trong kỳ nghỉ dài?
Bảo vệ sức khỏe kỳ nghỉ là việc chủ động chuẩn bị, thích ứng với môi trường và duy trì thói quen lành mạnh trong những ngày nghỉ dài có nhiều di chuyển, thay đổi thời tiết, ăn uống và sinh hoạt, nhằm giảm nguy cơ bệnh tật, kiệt sức và làm nặng thêm các bệnh lý sẵn có. Kỳ nghỉ lễ dài luôn được chờ đợi để nghỉ ngơi, du lịch hoặc về quê, nhưng niềm vui sẽ nhanh chóng “tụt mood” nếu bạn quay lại với cảm lạnh, tiêu chảy hay cơn tăng huyết áp đột ngột. Các chuyên gia y học đều nhấn mạnh muốn du lịch an toàn sức khỏe và tận hưởng trọn vẹn, phải chuẩn bị kỹ thay vì phó mặc cho may mắn. Vấn đề không phải là bạn đi đâu, mà là cơ thể có đủ “phòng thủ” trước thay đổi khí hậu, lịch trình căng thẳng và thực phẩm lạ hay không.
Theo TS.BS Trương Hồng Sơn, để chủ động bảo vệ sức khỏe nói chung, trong kỳ nghỉ lễ nói riêng, mọi người cần phải có sự chuẩn bị kỹ lưỡng trước khi di chuyển xa. Quan điểm này rất thực tế: hầu hết rủi ro trong kỳ nghỉ – từ sốc nhiệt đến rối loạn tiêu hóa – đều có thể giảm rõ rệt nếu chúng ta lên kế hoạch trước vài ngày. Vì vậy, thay vì chỉ lên danh sách điểm đến, hãy coi kế hoạch sức khỏe là một phần bắt buộc của kỳ nghỉ.
Chuẩn bị trước khi đi: nền tảng của du lịch an toàn sức khỏe
Không có du lịch an toàn sức khỏe nếu bạn lên đường trong trạng thái “tay không”, thiếu thông tin và thiếu thuốc men dự phòng. Bước đầu tiên là tìm hiểu kỹ thời tiết, khí hậu ở điểm đến, đặc biệt khi phải di chuyển xa hoặc sang vùng có nắng nóng, lạnh sâu khác hẳn nơi ở hiện tại. Cơ thể chịu nhiệt độ quá nóng hoặc quá lạnh có thể dẫn đến cảm lạnh, sốc nhiệt, viêm phổi, thậm chí đột quỵ – những tai biến không hề “mang tính kỳ nghỉ” chút nào.
Danh sách tối thiểu nên có gồm: trang phục phù hợp (áo khoác, mũ, khẩu trang, giày dép kín nếu leo núi), thuốc say tàu xe, hạ sốt, chống tiêu chảy, dị ứng và một bộ sơ cứu đơn giản phòng tai nạn nhỏ. Những người có bệnh mạn tính càng phải chuẩn bị đủ thuốc cho toàn bộ chuyến đi, thậm chí dư vài ngày, sắp xếp trong hộp riêng, có nhãn rõ ràng và mang theo đơn thuốc, thẻ bảo hiểm để phòng trường hợp cần cấp cứu nơi xa. Việc này nghe có vẻ rườm rà, nhưng là “vé bảo hiểm” rẻ nhất để bảo vệ sức khỏe kỳ nghỉ của cả gia đình.
Thích ứng với khí hậu mới và phòng ngừa bệnh tật mùa lễ hội
Thích ứng khí hậu mới không chỉ là chuyện đổi áo quần, mà là bài kiểm tra khả năng lắng nghe cơ thể của mỗi người. Thời tiết thất thường, nắng mưa đan xen trong những ngày lễ tạo điều kiện cho viêm đường hô hấp, cảm lạnh, viêm phổi và nhiều bệnh truyền nhiễm “lên ngôi”. Cơ thể bị thay đổi nhiệt độ đột ngột – bước từ phòng điều hòa ra nắng gắt rồi lại vào phòng lạnh – dễ phải trả giá bằng ho, đau họng, thậm chí đợt bệnh nặng hơn ở người cao tuổi hay có bệnh nền.
Chiến lược phòng ngừa bệnh tật lễ hội nên gồm vài nguyên tắc rõ ràng: hạn chế thay đổi nhiệt độ quá nhanh, che chắn khi ra nắng, mặc ấm khi đến vùng lạnh; đeo khẩu trang ở nơi đông người để giảm nguy cơ lây nhiễm đường hô hấp; rửa tay thường xuyên trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh để tránh tác nhân gây bệnh đường tiêu hóa và hô hấp. Bên cạnh đó, nắng nóng và sự thay đổi nhiệt độ còn có thể gây phản ứng trên da như mẩn ngứa, nổi ban. Ai có cơ địa dị ứng nên chủ động mang thuốc và tránh thử quá nhiều thực phẩm lạ trong thời gian ngắn.
Giữ lối sống lành mạnh giữa lịch trình vui chơi dày đặc
Nhiều người coi kỳ nghỉ là dịp “buông tay” khỏi mọi nguyên tắc sống lành mạnh: ngủ nướng, ăn uống thất thường, rượu bia quá đà. Hệ quả là cơ thể kiệt sức, tiêu hóa rối loạn, miễn dịch suy giảm ngay khi vừa kết thúc chuyến đi. Các chuyên gia dinh dưỡng nhấn mạnh chế độ ăn vẫn là trụ cột bảo vệ sức khỏe kỳ nghỉ, dù bạn ở nhà hay rong ruổi khắp nơi. Bỏ bữa, ăn toàn đồ nhanh và thử quá nhiều món lạ trong thời gian ngắn dễ dẫn đến rối loạn tiêu hóa, ngộ độc thực phẩm và làm nặng thêm bệnh mạn tính như tăng huyết áp, đái tháo đường.
Nguyên tắc thực tế: không bỏ bữa sáng; ưu tiên ăn chín, uống sôi; tránh đồ sống, tái và hải sản không rõ nguồn gốc. Hãy bổ sung rau xanh, trái cây, uống 1,5–2 lít nước mỗi ngày, tăng hơn nếu hoạt động ngoài trời, đồng thời hạn chế rượu bia và nước ngọt có ga. Giấc ngủ cũng cần giữ đúng giờ, đủ thời lượng để không phá vỡ đồng hồ sinh học – thiếu ngủ nhiều ngày khiến hệ miễn dịch suy giảm, cơ thể nhanh kiệt sức. Theo khuyến cáo, nên duy trì vận động ít nhất 20–30 phút mỗi ngày với hình thức nhẹ nhàng như đi bộ hoặc tập thể dục đơn giản để máu lưu thông tốt và cơ thể linh hoạt hơn.
An toàn khi tham gia hoạt động giải trí, về quê và kết luận
Kỳ nghỉ lễ dài thường gắn với leo núi, trekking, cắm trại, tắm biển hoặc về quê thăm họ hàng, tham gia lễ hội. Mỗi hoạt động đều tiềm ẩn rủi ro nếu bạn coi thường phòng ngừa. Khi ở vùng rừng núi, du khách có thể tiếp xúc với phấn hoa, cỏ dại, lông sâu róm hoặc bị côn trùng đốt, gây dị ứng, nổi mề đay hoặc sốc phản vệ ở người nhạy cảm. Ở vùng có nhiều muỗi truyền bệnh, cần chủ động phòng bằng cách ngủ màn, dùng kem hoặc xịt chống muỗi và cân nhắc tiêm vắc xin phòng bệnh do muỗi truyền nếu có chỉ định.
Những người có bệnh tim mạch, hô hấp nên tránh leo núi cao, bơi đường dài, lặn sâu hoặc các hoạt động đòi hỏi gắng sức nhiều, và cần đứng lên vận động nhẹ nhàng mỗi 1–2 giờ khi di chuyển bằng ô tô, tàu hay máy bay để giảm nguy cơ huyết khối tĩnh mạch sâu. Nếu xuất hiện dấu hiệu bất thường như đau ngực, khó thở, choáng váng, sốt cao hoặc tiêu chảy kéo dài, đừng cố “cầm cự” mà hãy đến cơ sở y tế gần nhất để được đánh giá. Kết luận rõ ràng là: một kỳ nghỉ đáng nhớ không đến từ việc ép mình chơi nhiều nhất có thể, mà từ khả năng cân bằng giữa vui chơi, nghỉ ngơi và phòng ngừa có ý thức. Hãy xem kế hoạch bảo vệ sức khỏe kỳ nghỉ như một phần không thể thiếu trong hành trình du lịch an toàn sức khỏe của bạn.
