Công khai học phí trường tư là gì và vì sao phụ huynh nên quan tâm?
Công khai học phí trường tư là việc nhà trường bắt buộc phải thông báo rõ ràng, dễ hiểu và kịp thời về mức học phí, lộ trình điều chỉnh học phí cùng các khoản thu dịch vụ giáo dục trước khi tuyển sinh hoặc trước khi bắt đầu năm học, giúp phụ huynh có đầy đủ thông tin để so sánh, lựa chọn và lên kế hoạch tài chính dài hạn cho việc chọn trường cho con. Từ ngày 8/8, đây không còn là “thiện chí” của một số trường mà là yêu cầu bắt buộc: trường phổ thông tư thục phải công khai mức học phí, lộ trình điều chỉnh học phí và các khoản thu dịch vụ giáo dục theo quy định pháp luật trước tuyển sinh. Quy chế còn khuyến khích trường tư công khai khung học phí dự kiến cho cả cấp học ngay ở thời điểm tuyển sinh đầu cấp, để phụ huynh ước lượng tổng chi phí thay vì chỉ nhìn con số học phí từng năm. Nói cách khác, luật mới đẩy cán cân minh bạch giáo dục về phía phụ huynh, buộc trường tư “nói trước, làm đúng” thay vì thu đến đâu giải thích đến đó.
Học phí phải tương xứng chất lượng: trả tiền cho dịch vụ, không phải cho khẩu hiệu
Điểm cốt lõi của hành lang pháp lý mới là học phí phải tương xứng với chất lượng dịch vụ giáo dục mà nhà trường cung cấp. Ở khối công, Nghị định 238/2025 quy định các tỉnh, thành được quyết định khung hoặc mức học phí cho mầm non và phổ thông công lập trên cơ sở chính sách phát triển kinh tế – xã hội và khả năng cân đối ngân sách, đồng thời yêu cầu mức thu phải gắn với chất lượng dịch vụ và mục tiêu giáo dục bắt buộc. Các mô hình trường chất lượng cao, chương trình bổ trợ chỉ được thu bổ sung khi bảo đảm ba nguyên tắc: có chuẩn kinh tế – kỹ thuật rõ ràng, không thu trùng cho cùng một nội dung và công khai, minh bạch cam kết chất lượng. Nói thẳng, phụ huynh không còn phải trả tiền cho những “gói chất lượng” chỉ tồn tại trên tờ quảng cáo. Nếu trường thu cao mà dịch vụ không tương xứng, đó không chỉ là bức xúc của phụ huynh mà còn là vấn đề pháp lý.
Minh bạch học phí giúp phụ huynh chủ động chọn trường cho con
Khi học phí và khoản thu dịch vụ được công khai ngay từ đầu, phụ huynh có lần đầu tiên một “bản đồ chi phí” tương đối đầy đủ để so sánh giữa các trường tư. Học phí trường tư vốn luôn đi kèm hàng loạt khoản thu dịch vụ như tiền ăn bán trú, xe đưa đón, hoạt động ngoại khóa, chương trình bổ trợ, cơ sở vật chất… nhưng trước đây nhiều gia đình chỉ được biết dần dần trong năm học. Quy định mới yêu cầu trường tư thục công khai không chỉ mức học phí mà cả lộ trình điều chỉnh học phí và các khoản thu dịch vụ trước tuyển sinh. Nhờ đó, phụ huynh có cơ sở cân nhắc giữa các cơ sở giáo dục và chủ động chuẩn bị tài chính cho suốt quá trình học tập của con. Câu chuyện của chị Phan Thị Hoài Nam – người muốn biết rõ bảng tổng hợp chi phí từng năm, phân biệt khoản bắt buộc và dịch vụ tự nguyện – phản ánh nhu cầu rất thực: phụ huynh không đòi rẻ, họ đòi rõ.
Trách nhiệm mới của trường tư: từ bảng giá đến cam kết chất lượng
Minh bạch học phí không chỉ là “nghĩa vụ niêm yết giá” mà kéo theo trách nhiệm lớn hơn của nhà trường. Các trường chất lượng cao phải công khai và minh bạch cam kết về chất lượng giáo dục, bảo đảm chất lượng dịch vụ tương xứng với đóng góp của phụ huynh và nguồn ngân sách nhà nước sử dụng. Cơ quan thẩm tra cũng yêu cầu địa phương hoàn thiện quy định về thu, điều chỉnh, hoàn trả học phí; tăng cường công khai thông tin, thanh tra, giám sát để tránh thu trùng hoặc chồng chéo, không làm ảnh hưởng quyền lợi học sinh. Ở khối tư, những trường tiên phong như một số trường phổ thông đã công khai học phí và các khoản thu dịch vụ nhiều năm, thông báo từ cuối năm học, đăng trên trang thông tin, thậm chí giữ ổn định học phí nhiều năm liền và có chính sách giảm phí dịch vụ. Cách làm này chứng minh minh bạch học phí có thể trở thành lợi thế cạnh tranh, chứ không phải gánh nặng.
Làm sao tận dụng quyền mới khi chọn trường tư cho con?
Quyền được biết rõ học phí và khoản thu dịch vụ chỉ có ý nghĩa nếu phụ huynh sử dụng nó một cách chủ động. Bước đầu, khi chọn trường cho con, đừng dừng ở câu hỏi “học phí bao nhiêu mỗi tháng”, mà yêu cầu nhà trường cung cấp: bảng tổng hợp chi phí từng năm, lộ trình điều chỉnh học phí, danh sách các khoản bắt buộc và dịch vụ tự nguyện, cùng nội dung chi tiết của từng khoản thu. Khi có thông tin, hãy so sánh song song chất lượng dịch vụ: chương trình học, sĩ số lớp, cơ sở vật chất, hoạt động trải nghiệm, mức độ hỗ trợ học sinh. Nếu mức thu cao nhưng nội dung chương trình chỉ là phiên bản khác tên của chương trình bắt buộc, phụ huynh hoàn toàn có quyền đặt câu hỏi về nguy cơ thu trùng – điều mà cơ quan thẩm tra cũng đã cảnh báo và yêu cầu tránh bằng các quy định và cơ chế giám sát chặt chẽ. Minh bạch là công cụ, nhưng người thực sự biến nó thành sức mạnh vẫn là phụ huynh.
