Quy định phí trường công lập mới: cốt lõi là minh bạch và trần thu
Quy định phí trường công lập TP.HCM năm học 2026-2027 là bộ khung pháp lý xác định rõ danh mục dịch vụ được phép thu, mức phí dịch vụ tối đa và cách quản lý thu chi tại các cơ sở giáo dục công, nhằm bảo vệ quyền lợi tài chính của học sinh và phụ huynh, đồng thời tránh tình trạng lạm thu và thu sai quy định.Ủy ban nhân dân TP.HCM vừa ban hành quy định về phí, mức thu và cơ chế quản lý thu – chi đối với các dịch vụ hỗ trợ hoạt động giáo dục tại các trường công lập, áp dụng từ năm học 2026-2027. Việc có danh mục và trần thu cụ thể là bước đi đúng hướng, bởi hệ thống phí trường công lập lâu nay luôn là nỗi lo âm thầm của phụ huynh. Thay vì để mỗi trường "tự bơi", thành phố yêu cầu các khoản thu phải có trần, có dự toán chi tiết và có trách nhiệm hoàn trả nếu thu dư. Đây không chỉ là một bộ quy định phí học, mà còn là phép thử về mức độ minh bạch của mỗi nhà trường.
Những khoản phí chính: ăn, ở, vận chuyển và học tập số hóa
Điểm đáng chú ý nhất với phụ huynh là lần đầu tiên nhiều loại phí dịch vụ được đặt trần rõ ràng, từ bữa ăn đến học tập số hóa. Về dịch vụ ăn uống, thành phố quy định mức tối đa 20.000 đồng/học sinh/ngày đối với ăn sáng, 40.000 đồng/học sinh/ngày cho bữa trưa và ăn xế, cùng 20.000 đồng/học sinh/tháng cho đồ uống. Phí tổ chức, phục vụ, quản lý và vệ sinh bán trú bị khống chế trong khoảng 230.000–550.000 đồng/học sinh/tháng; tiền trang thiết bị, vật dụng cho học sinh bán trú là 200.000–450.000 đồng/học sinh/năm. Đáng nói hơn, phí vận chuyển học sinh không còn là "vùng mờ": tối đa 10.000 đồng/học sinh/km với tuyến dưới 5 km và 8.000 đồng/học sinh/km với tuyến từ 5 km trở lên. Dịch vụ công nghệ, học tập số hóa có trần 110.000 đồng/học sinh/tháng, chấm dứt tình trạng mỗi trường một kiểu thu. "Dịch vụ công nghệ và học tập số hóa có mức thu tối đa 110.000 đồng/học sinh/tháng" là câu con số mà bất cứ phụ huynh nào cũng cần ghi nhớ.
Hoạt động ngoại khóa, kỹ năng sống và chăm sóc ngoài giờ: không còn "khoản thu mơ hồ"
Nếu trước đây các khoản liên quan hoạt động ngoại khóa, kỹ năng sống thường bị thu theo kiểu "gói dịch vụ", khó kiểm chứng, thì nay TP.HCM buộc các trường phải bám trần thu rõ ràng. Hoạt động ngoại khóa được phép thu tối đa 200.000 đồng/học sinh/mỗi hoạt động. Dịch vụ giáo dục kỹ năng sống có mức từ 80.000 đến 120.000 đồng/học sinh/tháng, giúp phụ huynh cân nhắc giữa lợi ích và chi phí. Khóa học bơi an toàn, phòng chống đuối nước có mức trần 700.000 đồng/học sinh/khóa – một khoản không nhỏ nhưng nếu minh bạch, được thỏa thuận rõ, vẫn có thể chấp nhận vì liên quan trực tiếp đến an toàn trẻ. Với dịch vụ giữ trẻ ngoài giờ, mức thu tối đa trước – sau giờ học phổ thông là 11.000–12.000 đồng/học sinh/giờ; giữ trẻ ngày nghỉ (bao gồm hè, không tính lễ, Tết) là 120.000–128.000 đồng/học sinh/ngày, chưa bao gồm tiền ăn. Những con số này làm rõ: bất kỳ khoản thu nào vượt trần đều là dấu hiệu phụ huynh cần chất vấn.
Quản lý thu chi và vai trò giám sát của phụ huynh
Quy định mới không dừng ở liệt kê mức phí dịch vụ; nó còn siết chặt cách các trường sử dụng tiền phụ huynh đóng. Tất cả khoản thu phải trên tinh thần tự nguyện, có sự đồng thuận của phụ huynh, người giám hộ hoặc học sinh, và không được vượt trần. Trường buộc phải lập dự toán chi tiết cho từng khoản, bảo đảm chi đúng, đủ, hợp lý theo điều kiện cơ sở vật chất và nhu cầu người học. Quan trọng hơn, tiền thu phải dùng đúng mục đích, công khai và tuân thủ quy định quản lý tài chính; nếu cuối năm học thu vượt chi, phần chênh lệch phải trả lại học sinh. Ngược lại, nếu doanh thu dịch vụ không đủ bù chi, nhà trường phải dùng nguồn hợp pháp riêng để bù, không được thu bổ sung và ngân sách nhà nước cũng không bù thêm. Điều này đặt trách nhiệm tài chính rõ ràng lên vai nhà trường, thay vì biến phụ huynh thành "kho" dự phòng vô hạn.
Phụ huynh cần làm gì để tránh bị thu sai hoặc vượt mức?
Từ góc độ phụ huynh, quy định phí học mới là cơ hội để chuyển từ tâm thế "triệu hồi đóng tiền" sang chủ động giám sát các khoản phí trường công lập. Trước khi ký bất kỳ thỏa thuận nào, phụ huynh nên yêu cầu nhà trường công khai danh mục dịch vụ, mức trần tương ứng và dự toán chi tiêu cho từng khoản. Mọi khoản thu phải có biên bản thống nhất và thể hiện rõ tính tự nguyện, bởi văn bản đã yêu cầu nhà trường phải xin ý kiến đồng thuận của phụ huynh trước khi thu. Phụ huynh cũng cần nắm quy tắc hoàn trả: nếu trường thu vượt chi, phần dư phải được trả lại học sinh, không thể viện lý do mua sắm thêm để giữ nguyên số tiền. Cuối cùng, hãy nhớ rằng các trường công lập được chia thành hai nhóm (trường ở phường và trường ở xã, khu vực đặc biệt), và những đơn vị tự bảo đảm chi thường xuyên hoặc cả chi đầu tư có thể thu tối đa gấp đôi mức trần phụ lục. Nắm rõ cấu trúc này giúp phụ huynh nhận diện sớm các dấu hiệu lạm thu, thay vì đến khi hóa đơn dày đặc mới phản ứng.
