Độ phủ lớn, nhưng chưa đồng đều
Khám sức khỏe miễn phí là chương trình khám định kỳ và sàng lọc do TP.HCM tổ chức, hướng tới bảo đảm mỗi người dân tại 168 phường, xã, đặc khu được khám ít nhất một lần trong năm. Chương trình triển khai từ ngày 25/5/2026, và kết quả đến nay cho thấy quy mô đáng kể nhưng độ phủ giữa các nhóm còn chênh lệch. Tính đến ngày 19/10, thành phố ghi nhận 6.318.764 lượt khám sức khỏe, sàng lọc sức khỏe. Con số này ấn tượng, song không nên được hiểu là mọi nhóm dân cư đều đã tiếp cận dịch vụ như nhau. Theo Sở Y tế TP.HCM, học sinh đạt 87,1% kế hoạch với 2.279.506 em được khám; trong khi 1.248.756 người lao động đạt 27,7% và 128.835 sinh viên đạt 29,3%. Chính khoảng cách đó giải thích vì sao thành phố đang chuyển trọng tâm từ tổng số lượt khám sang việc tìm đúng những người còn bị bỏ sót.
Người lao động, sinh viên và cư dân chưa đủ giấy tờ cần lưu ý
Sở Y tế đề nghị UBND 168 phường, xã, đặc khu tiếp tục đẩy mạnh tổ chức khám, ưu tiên người lao động, sinh viên và các nhóm chưa được khám. Đây là lựa chọn đúng: tỷ lệ của học sinh đã cao hơn nhiều, còn người lao động và sinh viên vẫn có nguy cơ đứng ngoài chương trình nếu việc tổ chức không phù hợp giờ làm, lịch học hoặc nơi ở. Ngày 17/10, UBND thành phố chấp thuận mở rộng đối tượng khám sức khỏe định kỳ miễn phí. Công dân Việt Nam chưa đủ điều kiện đăng ký thường trú hoặc tạm trú nhưng có thông tin nơi ở hiện tại tại TP.HCM được xác thực bằng tài khoản định danh điện tử mức độ 2 trên VNeID cũng thuộc diện khám miễn phí. Quy định này có ý nghĩa thiết thực với người đang sinh sống tại thành phố nhưng chưa hoàn tất đăng ký cư trú. Các địa phương được yêu cầu rà soát danh sách đối tượng mới, phối hợp công an xác thực thông tin trên VNeID, lập dự toán và tổ chức khám theo quy định.
Thêm chỉ số để đo đúng nhóm được ngân sách chi trả
Đến tối 26/10, thành phố đã ghi nhận hơn 6,6 triệu người được khám, tăng khoảng 300.000 lượt so với mốc hơn 6,3 triệu tính đến ngày 19/10. Tuy nhiên, tổng số khám cộng dồn vốn tính cả người được khám qua cơ quan, doanh nghiệp và các hình thức khác nên chưa cho thấy rõ kết quả khám miễn phí dành cho nhóm thuộc diện ngân sách nhà nước chi trả. Từ tuần đó, Sở Y tế bổ sung chỉ số theo dõi riêng tỷ lệ khám trong nhóm này, không tính người được người sử dụng lao động chi trả khám định kỳ. Đây là điều chỉnh cần thiết: một địa phương có thể đạt tỷ lệ khám chung khá cao nhưng vẫn chưa tiếp cận đầy đủ nhóm cần ngân sách hỗ trợ. Hai thước đo sẽ giúp chính quyền nhìn rõ hơn khoảng trống, rà soát người chưa được khám và chọn cách vận động phù hợp.
Đánh giá chất lượng và trách nhiệm triển khai
Độ phủ chỉ có ý nghĩa khi đi cùng chất lượng khám. Trong 50 cơ sở được kiểm tra, 22 cơ sở xếp loại A, chiếm 44%, và 28 cơ sở xếp loại B, chiếm 56%; chưa ghi nhận cơ sở xếp loại C. Kết quả này là tín hiệu tích cực, nhưng chưa thay thế được việc tiếp tục giám sát khi chương trình mở rộng. Sở Y tế cho biết sẽ đánh giá thêm các phòng khám đa khoa tư nhân, hỗ trợ cơ sở cải tiến chất lượng và nhân rộng cách làm hiệu quả. Với người dân, điều quan trọng là chủ động hỏi địa phương về lịch và điểm khám, nhất là nếu thuộc nhóm lao động, sinh viên hoặc mới được bổ sung diện thụ hưởng. Với thành phố, thước đo thành công không nên dừng ở hàng triệu lượt khám: cần bảo đảm người thuộc đối tượng khám miễn phí thực sự được tiếp cận dịch vụ. Mở rộng diện thụ hưởng và đo riêng tỷ lệ ngân sách chi trả là bước tiến đúng hướng; kết quả cuối cùng phụ thuộc vào việc rà soát và tổ chức đến từng địa bàn.
