AI đang âm thầm quyết định giá điện thoại và laptop như thế nào?
Cơn khát AI đối với bộ nhớ DRAM, NAND và đặc biệt là các loại RAM băng thông cao đã đẩy chi phí linh kiện tăng mạnh, khiến giá RAM tăng AI không còn là câu chuyện của giới server mà lan thẳng sang điện thoại và laptop tiêu dùng, nơi bộ nhớ AI ngốn tiền buộc nhà sản xuất phải tăng giá bán hoặc chấp nhận hy sinh lợi nhuận trong vài năm tới. Điều đáng nói là làn sóng này không phải một cú sốc ngắn hạn. Khi iPhone 18 Pro Max mở bán tại Việt Nam ngày 18/9, thị trường chip nhớ đang trong đợt tăng giá hiếm thấy, và các hãng nghiên cứu đã bắt đầu nói thẳng về kịch bản giá iPhone tăng 2027. Nói cách khác, những gì người dùng đang thấy ở quầy trải nghiệm hôm nay mới chỉ là phần nổi của “hóa đơn AI” sẽ còn kéo dài. Nếu chúng ta vẫn kỳ vọng điện thoại ngày càng mạnh, laptop ngày càng nhanh nhưng giá không đổi, thì thực tế chuỗi cung ứng đang đi ngược lại kỳ vọng đó.
iPhone: bộ nhớ chiếm 34% chi phí linh kiện và nguy cơ tăng giá từ 2027
Ở phân khúc cao cấp, iPhone đang cho thấy bộ nhớ AI ngốn tiền đến mức nào. Theo ước tính của một hãng nghiên cứu, tỷ trọng chi phí DRAM NAND trong tổng chi phí linh kiện iPhone 18 Pro đã tăng từ khoảng 10% lên khoảng 34% chỉ sau một năm, và có thể vượt 40% trong nửa đầu năm 2027. Khi riêng bộ nhớ đã chiếm hơn một phần ba hóa đơn linh kiện, mọi kỳ vọng giữ nguyên giá bán là thiếu thực tế. Một câu nói đáng trích: “Ngân hàng JPMorgan dự báo bộ nhớ có thể chiếm đến 45% chi phí linh kiện iPhone vào năm 2027”, kéo theo rủi ro giá iPhone tăng 2027 trở thành kịch bản khó tránh. Bản thân CEO Apple đã phải thừa nhận trong cuộc gọi công bố kết quả kinh doanh rằng hãng buộc phải tăng giá một cách miễn cưỡng, ví diễn biến giá bộ nhớ như một trận lũ trăm năm mới gặp. Khi DRAM và NAND tiếp tục leo thang vì cơn khát AI, người dùng iPhone khó có thể trông chờ thế hệ sau vừa nhiều bộ nhớ hơn, nhiều tính năng AI hơn mà vẫn giữ nguyên mức giá.
Laptop phổ thông: 68% tiền máy dồn vào CPU, RAM, SSD
Nếu iPhone cho thấy mặt trận di động bị siết chặt bởi chi phí DRAM NAND, thì thị trường laptop lại phơi bày một sự thật khác: laptop giá cao linh kiện hơn là thiết kế hay thương hiệu. Theo số liệu gần đây, CPU, RAM và SSD đang chiếm khoảng 68% chi phí vật tư của một mẫu laptop phổ thông. Khi ba linh kiện này cùng bị cuốn theo giá RAM tăng AI, các nhà sản xuất gần như hết dư địa để giữ giá mà không đụng vào cấu hình. Ba lựa chọn họ có lúc này đều không đẹp với người dùng: tăng giá bán và đẩy gánh nặng chi phí xuống cho thị trường; chấp nhận giảm lợi nhuận để giữ giá; hoặc cắt giảm thông số kỹ thuật, khiến sản phẩm yếu đi và khó cạnh tranh. Dự báo cho thấy nếu giá CPU và bộ nhớ tiếp tục cao, lượng xuất xưởng laptop toàn cầu trong năm tới có thể chuyển từ mức giảm nhẹ sang giảm mạnh. Nói thẳng ra, việc mua laptop hiệu năng tốt với giá hợp lý sẽ trở thành chuyện khó hơn, không phải vì hãng “tham” hơn, mà vì chi phí silicon đã ăn gần hết biên lợi nhuận.
Giá điện thoại tại Trung Quốc: dấu hiệu sớm cho túi tiền người dùng toàn cầu
Trong khi nhiều người dùng vẫn nghĩ chuyện giá RAM tăng AI chỉ là thống kê khô khan, thị trường điện thoại Trung Quốc đang cho thấy tác động rất cụ thể: một số mẫu đã tăng tới 1.000 nhân dân tệ do chi phí linh kiện, đặc biệt là bộ nhớ. Khi các nhà sản xuất ưu tiên cung cấp DRAM và NAND cho máy chủ AI, nguồn cung bộ nhớ cho điện thoại tiêu dùng bị thu hẹp, buộc OPPO, vivo phải tăng giá từ tháng 3. Một thương nhân tại trung tâm linh kiện lớn cho biết giá mô-đun bộ nhớ biến động từng ngày và đã tăng mạnh suốt một năm qua. Theo dữ liệu được trích dẫn, giá bộ nhớ dành cho điện thoại thông minh đã tăng hơn 80% chỉ trong một quý. Ông Ding Shaojiang dự báo đợt tăng giá này sẽ kéo dài ít nhất đến nửa cuối năm 2027 và chỉ dịu dần quanh mốc 2028. Nghĩa là các hãng sẽ ở trong tình trạng “bộ nhớ AI ngốn tiền” thêm vài năm nữa. Người dùng Việt Nam có thể chưa thấy mức tăng đột ngột như tại Trung Quốc, nhưng khó tin rằng chúng ta sẽ đứng ngoài xu hướng này khi nguồn cung DRAM và NAND toàn cầu đều bị bóp lại vì máy chủ AI.
Tương lai 2 năm tới: chuẩn bị trả thêm tiền cho bộ nhớ, hoặc hy sinh tính năng
Nhìn tổng thể, câu chuyện không còn là “giá RAM tăng AI” trong vài quý, mà là một chu kỳ kéo dài nhiều năm. Một CEO hãng sản xuất bộ nhớ cho biết phần lớn nguồn cung HBM phục vụ AI cho năm 2027 đã được ký hết, trong khi một hãng chip đồ họa lớn đã đảm bảo hơn 37% nguồn HBM toàn cầu cho riêng mình. Điều này khóa chặt nguồn lực sản xuất ở thượng nguồn, khiến giá DRAM và NAND cho điện thoại và laptop khó có thể hạ nhanh. Trong bối cảnh đó, iPhone 2027 có nguy cơ tăng giá vì nhu cầu bộ nhớ lớn cho AI đi kèm việc bộ nhớ có thể chiếm đến 45% chi phí linh kiện. Ở phía laptop, các hãng phải chọn giữa tăng giá, cắt cấu hình hoặc chấp nhận lợi nhuận mỏng. Người dùng không thể kiểm soát chuỗi cung ứng, nhưng có thể điều chỉnh kỳ vọng: thay máy khi thật sự cần, cân nhắc kỹ giữa dung lượng bộ nhớ phục vụ các tính năng AI và số tiền bỏ ra, và chấp nhận rằng thời kỳ “thiết bị mạnh hơn mà không đắt hơn” đang lùi lại phía sau. Nếu AI tiếp tục nuốt phần lớn năng lực sản xuất bộ nhớ, sẽ không còn thiết bị nào rẻ thoát khỏi cơn bão chi phí này.
