Hạ tầng học liệu dùng chung, không chỉ là một cổng trực tuyến
Hệ thống học liệu số quốc gia đối với giáo dục phổ thông là hạ tầng dùng chung do Nhà nước quản lý thống nhất, được thiết kế mở và liên thông để hỗ trợ dạy, học và quản lý giáo dục. Đây là điểm cốt lõi giúp phân biệt đề án với việc mỗi trường tự xây dựng một kho tài liệu riêng.
Ngày 12/10/2026, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu ký Quyết định 1965/QĐ-TTg phê duyệt đề án học liệu số này. Mục tiêu không dừng ở số hóa tài liệu: hệ thống hướng tới đổi mới phương pháp dạy và học, qua đó nâng cao chất lượng giáo dục phổ thông. Thiết kế lấy dữ liệu làm trung tâm, ưu tiên kết nối với hạ tầng, nền tảng và dịch vụ số quốc gia hiện có; cách tiếp cận ấy có ý nghĩa thực tế hơn việc tạo thêm một nền tảng biệt lập.
Với giáo viên, học sinh và cán bộ quản lý, lợi ích dự kiến là tiếp cận nguồn học liệu chất lượng, trong đó tài liệu công khai, miễn phí không bắt buộc đăng nhập. Đề án cũng đặt mục tiêu bồi dưỡng năng lực số để người dùng biết khai thác, sử dụng và đóng góp học liệu. Vì vậy, giá trị của giáo dục số sẽ phụ thuộc không chỉ vào cổng trực tuyến, mà còn vào khả năng đưa tài nguyên hữu ích đến lớp học.
TP.HCM bắt đầu bằng rà soát nhiệm vụ và lập kế hoạch
Ở TP.HCM, bước được công bố hiện nay là chuẩn bị kế hoạch triển khai, chưa phải thông báo chi tiết về việc vận hành hệ thống tại từng trường. UBND Thành phố giao Sở Giáo dục và Đào tạo chủ trì, phối hợp với các sở, ngành liên quan rà soát nhiệm vụ được phân công, phân cấp trong quyết định và phụ lục kèm theo; sau đó tham mưu UBND TP ban hành kế hoạch thực hiện, trình trong tháng 11/2026.
Trình tự này quan trọng vì nó gắn việc triển khai ở địa phương với trách nhiệm và phạm vi nhiệm vụ đã quy định ở cấp quốc gia. Có thể xác định ba bước được nêu rõ: rà soát phần việc của các cơ quan, phối hợp liên ngành, rồi trình dự thảo kế hoạch cho UBND Thành phố. Nội dung cụ thể của kế hoạch TP.HCM chưa được nguồn công bố, nên chưa thể kết luận trường nào sẽ thí điểm, thời điểm kết nối cụ thể hay cách tổ chức sử dụng.
Cách làm thận trọng này là cần thiết: một kế hoạch địa phương có thể chuyển mục tiêu chung thành đầu việc phù hợp, nhưng không nên đánh đồng việc được giao tham mưu với một lịch triển khai đã hoàn tất. Điều chắc chắn hiện có là TP.HCM tiếp nhận yêu cầu thực hiện đề án và đang ở khâu chuẩn bị kế hoạch.
Lộ trình toàn quốc đặt thước đo cho kế hoạch địa phương
Đề án chia lộ trình thành hai chặng. Trong giai đoạn 2026–2027, nhiệm vụ là hoàn thiện khung pháp lý, xây dựng phiên bản thử nghiệm Cổng học liệu số và thí điểm tại một số địa phương. Giai đoạn 2028–2030 hướng tới hoàn thiện, mở rộng đồng bộ hệ thống trên toàn quốc. Mục tiêu được nêu là phấn đấu để 100% cơ sở giáo dục phổ thông kết nối và sử dụng hệ thống trước năm 2030.
Đây là bối cảnh để đọc kế hoạch TP.HCM: công việc của Thành phố cần nằm trong lộ trình chung, nhưng tài liệu hiện có chưa xác định TP.HCM thuộc nhóm thí điểm hay công bố các mốc triển khai riêng. Không nên suy diễn rằng việc trình kế hoạch trong tháng 11 đồng nghĩa với cổng sẽ được đưa vào sử dụng ngay.
Về nội dung, hệ thống dự kiến có bộ học liệu lõi quốc gia theo môn học và cấp học, ưu tiên tài liệu tương tác đa phương tiện, mô phỏng thực tế và thí nghiệm ảo. Các nhóm giải pháp gồm phát triển hạ tầng, kết nối và xác thực, bảo đảm an ninh mạng, ứng dụng AI và dữ liệu lớn, nâng cao năng lực số, cùng huy động nguồn lực. Đây là những cấu phần cho thấy học liệu giáo dục phổ thông cần được xây dựng đồng bộ, thay vì chỉ tập trung vào công nghệ.
Thành công phụ thuộc vào khả năng dùng được trong lớp học
Mục tiêu kết nối toàn bộ trường phổ thông chỉ có ý nghĩa nếu giáo viên và học sinh có thể tìm, truy cập và sử dụng học liệu thường xuyên. Đề án đặt yêu cầu bồi dưỡng năng lực số theo lộ trình, đồng thời hướng tới mức độ hài lòng của người dùng đạt yêu cầu. Đây là thước đo đáng chú ý: hạ tầng có thể hoàn thành về kỹ thuật, nhưng hiệu quả giáo dục chỉ hiện rõ khi tài nguyên thực sự hỗ trợ bài giảng và việc học.
Với TP.HCM, bước rà soát và lập kế hoạch sẽ là cơ sở để phân công trách nhiệm địa phương trong khuôn khổ đó. Hiện chưa có thông tin công bố về danh sách trường tham gia thử nghiệm, kinh phí, cấu hình kỹ thuật hay lịch triển khai riêng của Thành phố; vì vậy, các chi tiết ấy cần chờ kế hoạch chính thức thay vì suy đoán.
Kết luận: Quyết định 1965/QĐ-TTg đặt nền móng cho một hệ thống học liệu số quốc gia dùng chung, còn TP.HCM đang chuẩn bị bước triển khai bằng việc rà soát nhiệm vụ và trình kế hoạch. Thước đo cuối cùng không phải số nền tảng được dựng lên, mà là học liệu có đến được lớp học, dễ tiếp cận và giúp nâng chất lượng dạy học hay không.
