Từ “hướng về quê hương” đến “đồng hành kiến tạo”
Việc Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh kiều bào là cầu nối tri thức, công nghệ và nguồn lực quốc tế đánh dấu bước chuyển quan trọng: cộng đồng Việt kiều không chỉ được nhìn nhận như những sứ giả văn hóa gìn giữ bản sắc, mà được định vị rõ ràng là đối tác chiến lược tham gia trực tiếp vào quá trình hội nhập, xây dựng và phát triển đất nước trong kỷ nguyên công nghệ và kinh tế tri thức. Đây không phải là lời động viên mang tính biểu tượng, mà gắn với một thay đổi về tư duy đã được thể chế hóa. Ngày 2/8, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết 23 về công tác người Việt Nam ở nước ngoài, nâng tầm từ việc vận động, tập hợp, chăm lo lên thành đồng hành, kiến tạo cơ chế để người Việt Nam ở nước ngoài tham gia sâu hơn vào hành trình phát triển quốc gia. Quan điểm “người Việt Nam ở nước ngoài là nguồn lực chiến lược” nếu được thực thi nghiêm túc sẽ làm thay đổi cách ngoại giao Việt Nam tổ chức, kết nối và sử dụng trí tuệ toàn cầu của cộng đồng Việt kiều.
Nhà Việt Nam tại Australia: biểu tượng ngoại giao mới gắn với tri thức
Lễ khánh thành trụ sở mới Đại sứ quán và Nhà Việt Nam tại Australia trong khuôn khổ chuyến thăm cấp Nhà nước của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm không chỉ là sự kiện nghi lễ. Hai công trình này được đặt đúng vào trung tâm tư duy ngoại giao mới: ngoại giao Việt Nam không dừng ở giao lưu chính trị, văn hóa, mà trở thành hạ tầng để tổ chức hợp tác tri thức, chuyển giao công nghệ và huy động nguồn lực quốc tế. Nhà Việt Nam đầu tiên tại khu vực Nam Thái Bình Dương được mô tả là không gian cho các hoạt động ngoại giao, văn hóa và cộng đồng, đồng thời là mái nhà chung để gìn giữ tiếng Việt, lan tỏa văn hóa và giúp bạn bè sở tại hiểu thêm về đất nước, con người Việt Nam. Nhưng nếu dừng lại ở chức năng văn hóa thì sẽ lãng phí. Với cộng đồng kiều bào Australia đông đảo và có trình độ, Nhà Việt Nam cần được vận hành như một không gian kết nối chuyên gia, doanh nhân, nhà khoa học, nơi các ý tưởng hợp tác tri thức được hình thành, thử nghiệm rồi lan tỏa về Việt Nam.
Kiều bào Australia: cộng đồng lớn, trách nhiệm cũng lớn
Cộng đồng 350.000 người Việt Nam tại Australia là cộng đồng người Việt lớn thứ tư trên thế giới, với doanh nhân, trí thức, chuyên gia và sinh viên ngày càng đoàn kết, gắn bó và có nhiều hoạt động thiết thực hướng về quê hương. Đây là nền tảng xã hội quan trọng để biến khẩu hiệu “cầu nối tri thức” thành mạng lưới hợp tác tri thức cụ thể. Các tổ chức hội đoàn tiêu biểu đã và đang kết nối trí thức, doanh nhân, kiều bào và sinh viên, góp phần thúc đẩy đầu tư thương mại, chuyển giao công nghệ, đổi mới sáng tạo và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Một câu nói mang tính trích dẫn ở đây rất đáng chú ý: cộng đồng người Việt Nam tại Australia đã đóng góp tích cực vào việc hoàn thành và triển khai đúng tiến độ 96% dòng hành động trong Kế hoạch triển khai quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam–Australia giai đoạn 2024–2027. Con số này cho thấy kiều bào Australia đã bước qua vai trò “đối tượng vận động” để trở thành “chủ thể thực hiện” các cam kết hợp tác quốc gia.
Hợp tác tri thức trong kỷ nguyên kinh tế năng động
Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển với yêu cầu rất cao, khi trong 6 tháng đầu năm, kinh tế vĩ mô ổn định và GDP đạt 8,18%, an sinh xã hội được bảo đảm, đối ngoại và hội nhập quốc tế được đẩy mạnh, uy tín và vị thế đất nước tiếp tục nâng cao. Trong bối cảnh đó, việc coi người Việt Nam ở nước ngoài là nguồn lực chiến lược có ý nghĩa thực dụng: không thể tiếp tục phát triển nhanh và bền vững nếu tách rời mạng lưới tri thức toàn cầu của cộng đồng Việt kiều. Các nhà khoa học tại Australia đã chủ động thực hiện những công trình nghiên cứu phục vụ phát triển kinh tế–xã hội ở Việt Nam, truyền tải những kiến thức tiếp nhận được đến đối tác trong nước và mong muốn hợp tác chặt chẽ hơn nữa với Việt Nam. Đây chính là hạt nhân của hợp tác tri thức: thay vì tư duy viện trợ hay chuyển giao một chiều, Việt Nam cần thiết kế cơ chế đồng sáng tạo, trong đó cộng đồng kiều bào Australia là nhịp cầu nối lâu dài giữa hệ sinh thái tri thức sở tại và nhu cầu đổi mới trong nước.
Từ biểu tượng ngoại giao đến cơ chế hành động cho cộng đồng Việt kiều
Thông điệp mạnh nhất từ chuyến thăm Australia của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm là lời kêu gọi cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài nói chung, trong đó có kiều bào Australia, tiếp tục phát triển vững mạnh, đoàn kết và đóng góp thiết thực cho quá trình hội nhập sâu rộng của Việt Nam. Ông nhấn mạnh mong muốn đội ngũ chuyên gia, trí thức, doanh nhân, sinh viên Việt Nam tại Australia bằng tài năng, trí tuệ, tiếp tục tỏa sáng, khẳng định uy tín, vị thế và tích cực kết nối tri thức, công nghệ, nguồn lực quốc tế, cùng chung tay viết tiếp câu chuyện phát triển của Việt Nam trong kỷ nguyên mới. Câu hỏi còn lại thuộc về thể chế: liệu các chính sách sau Nghị quyết 23 có đủ cụ thể để cộng đồng Việt kiều không chỉ “muốn góp” mà “góp được”, từ tham gia xây dựng chính sách, kết nối dự án khoa học, đến làm cầu nối doanh nghiệp hai nước. Nếu Nhà Việt Nam tại Australia trở thành không gian của những dự án thật, những mạng lưới tri thức sống động, đó sẽ là minh chứng rõ ràng nhất cho việc ngoại giao Việt Nam đã chuyển từ biểu tượng sang hành động, từ động viên sang đồng hành chiến lược với kiều bào.
