Trạm dừng nghỉ – mắt xích yếu của cao tốc Bắc-Nam
Trạm dừng nghỉ cao tốc là công trình hạ tầng dịch vụ nằm dọc các tuyến đường cao tốc, cung cấp khu vệ sinh, bãi đỗ xe, ăn uống, tiếp nhiên liệu và trạm sạc điện, giúp tài xế và hành khách nghỉ ngơi an toàn, giảm mệt mỏi, đồng thời bảo đảm khai thác hiệu quả toàn bộ hệ thống cao tốc về mặt lưu thông, an toàn giao thông và phát triển dịch vụ hỗ trợ vận tải. Ngày nay, khi Việt Nam đã khai thác khoảng 3.345km cao tốc và đang thi công thêm 1.870km, trạm dừng nghỉ không còn là tiện ích phụ, mà trở thành tiêu chuẩn bắt buộc của một mạng lưới cao tốc hiện đại. Vấn đề là, trên cao tốc Bắc-Nam phía Đông, tiến độ trạm dừng nghỉ đang tụt lại và tạo ra một điểm yếu rõ rệt trong bức tranh hạ tầng giao thông Việt Nam.
Mục tiêu hoàn thành 2026: tham vọng hay bắt buộc?
Theo quyết định quy hoạch, tuyến cao tốc Bắc-Nam phía Đông sẽ có tổng cộng 36 trạm dừng nghỉ, nhưng hiện mới có 7 trạm hoàn thành và khai thác – con số cho thấy sự chậm trễ kéo dài so với tốc độ mở rộng mạng lưới cao tốc. Bộ Xây dựng đã phải ra công văn yêu cầu Cục Đường bộ Việt Nam và các ban quản lý “khẩn trương đẩy nhanh tiến độ thực hiện các dự án đầu tư kinh doanh công trình trạm dừng nghỉ”. Mục tiêu không chỉ là tham vọng chính trị: toàn bộ trạm dừng nghỉ trên cao tốc Bắc-Nam phía Đông phải hoàn thành trong năm 2026 theo tiến độ hợp đồng. Nếu cao tốc đã thông xe nhưng dịch vụ dừng nghỉ vẫn thiếu, người dân buộc phải chịu hành trình dài, ít chỗ nghỉ, tăng nguy cơ tai nạn và làm mất ý nghĩa của đầu tư hạ tầng đắt đỏ.
Những điểm nghẽn cố hữu: đất đai, thủ tục, năng lực nhà đầu tư
Tiến độ xây dựng 2026 bị đe dọa không vì thiếu vốn đầu tư trạm dừng nghỉ cao tốc, mà vì những điểm nghẽn rất quen thuộc: giải phóng mặt bằng chậm, thủ tục giao đất và thuê đất không thống nhất, lựa chọn hình thức đầu tư thiếu rõ ràng, cùng với năng lực triển khai còn yếu của một số nhà đầu tư. Hệ quả là nhiều trạm không thể hoàn thành đồng bộ với tuyến cao tốc, khiến dịch vụ trên tuyến chưa đáp ứng được nhu cầu cấp thiết của người dân và phương tiện khi khai thác. Theo báo cáo, trong dịp Quốc khánh, đã có 20/21 trạm dừng nghỉ có công trình dịch vụ thiết yếu được khai thác, cơ bản đáp ứng nhu cầu lưu thông trên cao tốc. Câu hỏi đặt ra là liệu sức ép mùa cao điểm có đủ để duy trì tốc độ thi công quanh năm, hay mọi thứ sẽ lại chậm lại khi không còn dịp lễ làm thước đo.
Chiến lược đẩy tiến độ: không chỉ là tăng ca, tăng kíp
Cục Đường bộ được giao rà soát, tổng kết triển khai trạm dừng nghỉ, nhận diện bất cập và đề xuất phương án thực hiện trong tháng 9/2026. Đồng thời, cơ quan này phải tham mưu phê duyệt mạng trạm dừng nghỉ trên các tuyến còn lại để đầu tư đồng bộ với cao tốc. Trên thực địa, giải pháp quen thuộc là bổ sung nhân lực, thiết bị, tổ chức thêm mũi thi công, tăng ca, tăng kíp nhằm hoàn thành toàn bộ hạng mục trong năm 2026. Tuy nhiên, chỉ tăng cường công trường là chưa đủ nếu không xử lý triệt để khâu mặt bằng và thủ tục. Một điểm tích cực là tư duy đi kèm hạ tầng mới: các trạm trên cao tốc Bắc-Nam sẽ được bổ sung hệ thống trạm sạc điện và hoàn thành đồng bộ khi đưa vào khai thác. Đây là lựa chọn chiến lược, gắn trạm dừng nghỉ với xu hướng giao thông sạch và hiện đại, thay vì chỉ là nơi đổ xăng và đi vệ sinh.
Trung Lương – Mỹ Thuận và bài học cho mạng cao tốc phía Nam
Trên trục từ TP.HCM đi Cần Thơ hiện mới có một trạm dừng nghỉ tại Km28+200 đang khai thác. Hai trạm dừng nghỉ cao tốc Trung Lương – Mỹ Thuận tại Km78+220, quy mô khoảng 98.000m2 với tổng mức đầu tư sau điều chỉnh là 868 tỷ đồng, đã được tái khởi động từ đầu tháng 8/2026. Theo kế hoạch, chúng sẽ được khánh thành và đưa vào khai thác cuối năm 2027. Hơn 200 công nhân, kỹ sư, hàng chục xe cơ giới đang được huy động để bám sát tiến độ. Khi hoàn thành, các trạm này sẽ tạo thêm điểm nghỉ cho tài xế, du khách trên tuyến, giảm áp lực cho trạm hiện hữu và nâng chất lượng dịch vụ trên toàn hành lang cao tốc miền Tây. Tuy nhiên, việc phải lùi mốc khai thác sau 2026 cho thấy: nếu khâu chuẩn bị đầu tư không được làm kỹ từ đầu, mọi cam kết tiến độ đều có nguy cơ bị đẩy lùi.
