Quy định mới hướng tới đánh giá minh bạch hơn
Thông tư 89 là văn bản sửa đổi quy định đánh giá học sinh tiểu học, THCS và THPT, điều chỉnh cách tổ chức một số kỳ kiểm tra và trách nhiệm lập hồ sơ kết quả. Ngày 16/10/2026, Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Thông tư 89/2026/TT-BGDĐT; văn bản có hiệu lực từ ngày 01/12/2026. Đây là bước hoàn thiện cần thiết: đánh giá không chỉ là điểm số, mà còn phải có quy trình rõ, dữ liệu đáng tin và trách nhiệm xác định được khi có sai sót. Thông tư sửa đổi quy định đánh giá học sinh tiểu học tại Thông tư 27/2020/TT-BGDĐT, đồng thời điều chỉnh quy định với học sinh THCS và THPT tại Thông tư 22/2021/TT-BGDĐT. Vì vậy, không nên hiểu mọi yêu cầu mới là áp dụng đồng loạt cho tất cả giáo viên; một số điểm là quy định chung về kiểm tra, còn quy trình ký số được nêu cụ thể cho tiểu học.
Đề chung cho một số lớp cuối cấp
Một thay đổi đáng chú ý là Sở Giáo dục và Đào tạo sẽ chủ trì xây dựng, thẩm định và cung cấp đề kiểm tra chung ở một số môn đánh giá bằng điểm số. Phạm vi gồm lớp 5, lớp 9 và lớp 12; các môn được chọn sẽ được thông báo cho trường trước khi kiểm tra. Lớp 5 áp dụng vào cuối học kỳ I và cuối năm học, còn lớp 9 và lớp 12 áp dụng vào cuối học kỳ I và cuối học kỳ II. Cách làm này có thể tạo mặt bằng đề kiểm tra thống nhất hơn, đặc biệt ở các mốc chuyển cấp và cuối cấp. Tuy vậy, đề chung không có nghĩa nhà trường mất trách nhiệm: trường vẫn tổ chức coi, chấm và tổng hợp kết quả, đồng thời tiếp tục ra đề ở những môn, thời điểm và khối lớp không thuộc diện áp dụng. Giáo viên và học sinh cần theo dõi thông báo của Sở để biết chính xác môn nào sẽ kiểm tra theo đề chung.
Học bạ số: trách nhiệm ký được phân định
Với tiểu học, hồ sơ đánh giá mỗi năm của học sinh gồm học bạ số và bảng tổng hợp kết quả đánh giá giáo dục của lớp. Thay đổi quan trọng không chỉ nằm ở việc chuyển hồ sơ lên môi trường số, mà ở quy trình xác nhận: giáo viên bộ môn ký số kết quả môn học, hoạt động giáo dục được phân công và chịu trách nhiệm về dữ liệu thuộc phạm vi mình phụ trách. Sau khi các giáo viên bộ môn hoàn thành, giáo viên chủ nhiệm cập nhật nhận xét, tổng hợp kết quả của lớp rồi ký số xác nhận học bạ số; đồng thời phải bảo đảm dữ liệu đầy đủ, chính xác, kịp thời và thống nhất với hồ sơ nhà trường. Đây là điểm mới cụ thể dành cho giáo viên tiểu học, không nên đánh đồng với quy định chung về đánh giá ở các cấp. Trước đây, quy định nêu các thành phần hồ sơ nhưng chưa xác định rõ trình tự và trách nhiệm ký số như vậy. Phân công rõ giúp truy nguyên sai lệch dễ hơn, nhưng cũng đòi hỏi giáo viên kiểm tra kỹ trước khi xác nhận.
Kiểm tra trên máy tính phải có phương án dự phòng
Ở cấp THCS và THPT, trường có thể tổ chức kiểm tra định kỳ trên máy tính khi đáp ứng điều kiện về cơ sở vật chất, hạ tầng công nghệ thông tin và phần mềm. Học sinh, cha mẹ học sinh phải được thông báo trước về hình thức kiểm tra và yêu cầu kỹ thuật; nhà trường cũng cần chuẩn bị phương án dự phòng. Nếu sự cố ảnh hưởng đến bài làm, trường phải tổ chức kiểm tra lại cho học sinh bị tác động hoặc chuyển sang bài giấy trong thời hạn không quá 7 ngày làm việc kể từ ngày xảy ra sự cố. Bài làm và kết quả điện tử có giá trị pháp lý tương đương bản giấy khi bảo đảm tính toàn vẹn, xác thực, bảo mật, lưu trữ và khả năng truy xuất. Mốc xử lý cụ thể này bảo vệ học sinh khỏi việc chịu thiệt vì lỗi kỹ thuật, nhưng chỉ hiệu quả nếu trường có quy trình rõ và thông tin kịp thời. Việc tạo lập học bạ số, số hóa dữ liệu và tiếp tục dùng học bạ giấy sẽ thực hiện theo lộ trình do Bộ trưởng quy định; Sở hướng dẫn thời điểm hoàn thành hồ sơ phù hợp các mốc xét công nhận và tiếp nhận học sinh.
Kết luận: dữ liệu chính xác phải đi cùng quy trình rõ
Từ ngày 01/12/2026, Thông tư 89 đặt ra hai hướng thay đổi đáng lưu ý: tăng tính thống nhất ở một số kỳ kiểm tra cuối cấp và cụ thể hóa trách nhiệm trong hồ sơ điện tử, nhất là quy trình ký số giáo viên tiểu học. Với học sinh, quy định xử lý sự cố kiểm tra trên máy tính đặt ra một giới hạn thời gian rõ để bảo vệ quyền lợi; với giáo viên, việc ký xác nhận đồng nghĩa với trách nhiệm trực tiếp đối với dữ liệu đã nhập. Nhà trường cần chuẩn bị hạ tầng, thông báo quy trình và hướng dẫn giáo viên, phụ huynh trước khi triển khai. Giá trị của học bạ số không nằm ở việc thay giấy bằng màn hình, mà ở khả năng tạo hồ sơ chính xác, nhất quán và có thể kiểm tra. Vì thế, thực hiện đúng trình tự và rà soát dữ liệu trước khi ký sẽ quyết định liệu thay đổi này có làm cho đánh giá học sinh minh bạch hơn hay không.
