Quy mô lớn, thanh âm ba miền cùng hội tụ
Cuộc thi Độc tấu và Hòa tấu nhạc cụ dân tộc toàn quốc là sự kiện nghệ thuật chuyên nghiệp quy tụ nghệ sĩ biểu diễn, đơn vị nghệ thuật và cơ sở đào tạo để tôn vinh, phát huy âm nhạc truyền thống Việt Nam. Năm nay, cuộc thi dự kiến diễn ra tại Lâm Đồng và Thái Nguyên, với 33 đơn vị nghệ thuật cùng gần 800 nghệ sĩ, diễn viên tham gia. Quy mô ấy đáng chú ý không chỉ bởi số người góp mặt, mà còn vì đây là dịp để những tiếng đàn, kỹ thuật và cách thực hành âm nhạc từ nhiều vùng miền gặp nhau trên sân khấu chung. Chương trình gồm 18 buổi thi và 150 tiết mục, tạo nên một bức tranh rộng về sức sống của nhạc cụ dân tộc trong hoạt động nghệ thuật chuyên nghiệp.
Hai điểm hẹn, một không gian giao lưu
Cuộc thi được tổ chức thành hai đợt: từ ngày 24 đến 30/10/2026 tại Nhà hát Triển lãm và Văn hóa nghệ thuật tỉnh Lâm Đồng, với 16 đơn vị đăng ký; tiếp đó, từ ngày 6 đến 12/11/2026 tại Nhà hát Ca, Múa, Nhạc quốc gia Việt Nam chi nhánh Thái Nguyên, với 17 đơn vị đăng ký. Sự phân chia địa điểm và thời gian giúp các đoàn từ nhiều miền có cơ hội tham gia, đồng thời đưa chương trình đến gần công chúng ở hai địa phương. Với nghệ sĩ, đơn vị nghệ thuật và cơ sở đào tạo, cuộc thi còn là nơi gặp gỡ, trao đổi kinh nghiệm, đánh giá chuyên môn và khơi mở sức sáng tạo trong thực hành âm nhạc truyền thống. Giá trị của một cuộc thi như vậy không chỉ nằm ở kết quả, mà còn ở những cuộc đối thoại nghề nghiệp có thể nâng chất lượng biểu diễn.
Tôn vinh di sản bằng biểu diễn và sáng tạo
Mang chủ đề “Âm sắc Việt - Hội tụ - Tỏa sáng”, chương trình hướng đến tôn vinh giá trị đặc sắc của âm nhạc truyền thống, lan tỏa bản sắc vùng miền và tạo điều kiện để tài năng nghệ sĩ được phát huy. Đàn bầu sâu lắng, đàn tranh trong trẻo, đàn nguyệt trữ tình cùng âm hưởng của nhạc cụ vùng cao, Tây Nguyên và Nam Bộ đưa những câu chuyện văn hóa riêng vào cùng một không gian biểu diễn. Đây là cách gìn giữ di sản thuyết phục: không đóng khung truyền thống trong ký ức, mà để nghệ sĩ tiếp tục trình diễn, tìm tòi và trao truyền những giá trị ấy trên sân khấu hôm nay. Công chúng cũng có dịp hiểu thêm về âm sắc, kỹ thuật biểu diễn và không gian văn hóa gắn với từng nhạc cụ.
Độc tấu và hòa tấu mở nhiều lối thể hiện
Cuộc thi chia nội dung thành bốn bảng, gồm độc tấu và hòa tấu dành cho các đơn vị kịch hát dân tộc, đơn vị ca múa nhạc và cơ sở đào tạo nghệ thuật chuyên nghiệp. Ở phần độc tấu nhạc cụ, mỗi thí sinh trình diễn hai tác phẩm trong 8 đến 14 phút; ở cuộc thi hòa tấu, mỗi nhóm hoặc dàn nhạc trình diễn ba tác phẩm với tổng thời lượng từ 12 đến 21 phút. Cấu trúc ấy vừa dành chỗ cho cá tính và kỹ thuật của từng nghệ sĩ, vừa thử thách khả năng phối hợp của tập thể. Những tác phẩm dự thi có thể khai thác bài bản cổ, dân ca, kịch hát, tác phẩm cải biên hoặc sáng tác mới trên nền phong cách âm nhạc dân tộc. Nhờ vậy, cuộc thi không chỉ trình bày di sản, mà còn cho thấy truyền thống có thể tiếp tục phát triển qua nhiều cách biểu đạt.
Gần 800 nghệ sĩ cùng hội tụ là lời nhắc rằng việc gìn giữ âm nhạc truyền thống cần những sân khấu nơi tài năng được rèn luyện, kinh nghiệm được chia sẻ và các vùng miền được lắng nghe. Với quy mô 33 đơn vị, hai điểm tổ chức và 150 tiết mục, cuộc thi tạo nên cơ hội đáng kể để kết nối giới nghệ thuật với công chúng. Ý nghĩa lớn nhất không nằm ở sự đông đảo đơn thuần, mà ở khả năng biến cuộc gặp gỡ thành động lực nâng cao chất lượng biểu diễn và trao truyền di sản. Khi những thanh âm dân tộc tiếp tục được chơi, sáng tạo và đón nhận, chúng vẫn có chỗ đứng trong đời sống hôm nay.
