Khai mạc tại Lâm Đồng, quy tụ hơn 400 nghệ sĩ
Cuộc thi Độc tấu và Hòa tấu nhạc cụ dân tộc toàn quốc là sân chơi chuyên môn dành cho nghệ sĩ biểu diễn nhạc cụ truyền thống, nơi âm sắc vùng miền được cất lên qua các tiết mục đơn tấu và hòa tấu. Tối 24/10, cuộc thi chính thức khai mạc tại Nhà hát Triển lãm và Văn hóa nghệ thuật tỉnh Lâm Đồng; chương trình do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Cục Nghệ thuật biểu diễn và UBND tỉnh Lâm Đồng tổ chức. Với chủ đề “Âm sắc Việt, Hội tụ, Tỏa sáng”, sự kiện diễn ra từ ngày 24 đến 30/10, quy tụ 16 đơn vị và hơn 400 nghệ sĩ, diễn viên. Các phần thi gồm cổ nhạc, làn điệu kịch hát dân tộc, dân ca truyền thống cùng tác phẩm cải biên, phát triển hoặc sáng tác mới theo phong cách dân tộc; tất cả được trình diễn trực tiếp bằng nhạc cụ dân tộc. Quy mô ấy cho thấy đây không chỉ là dịp biểu diễn, mà còn là cuộc gặp gỡ đáng chú ý của những người đang gìn giữ âm nhạc truyền thống.
Tôn vinh âm sắc, trao cơ hội cho thế hệ kế tiếp
Giá trị của cuộc thi nằm ở việc đưa nhạc cụ dân tộc Việt lên sân khấu bằng chính sức biểu đạt của chúng, thay vì xem âm nhạc truyền thống như một phần trang trí hoài cổ. Ban tổ chức hướng đến tôn vinh âm sắc đặc trưng của các vùng miền và dân tộc; lãnh đạo tỉnh Lâm Đồng cũng nhấn mạnh mục tiêu quảng bá giá trị âm nhạc dân gian, truyền thống và nét độc đáo của âm nhạc Việt Nam. Cuộc thi đồng thời tạo điều kiện để nhạc công, nhóm nhạc và dàn nhạc chuyên nghiệp giao lưu, trao đổi kinh nghiệm, nâng cao chuyên môn và phát hiện tài năng trẻ. Đây là điểm đáng kỳ vọng nhất: một cuộc thi âm nhạc truyền thống chỉ có ý nghĩa lâu dài khi người trẻ không dừng ở việc học lại di sản, mà còn có cơ hội phát triển nghề nghiệp và tìm tiếng nói biểu diễn của riêng mình.
Giữ bản sắc trong thời đại hội nhập
Âm nhạc truyền thống là một phần quan trọng của di sản văn hóa dân tộc, kết tinh tâm hồn, bản sắc và sức sáng tạo của nhiều thế hệ người Việt. Bởi vậy, bảo tồn không thể chỉ là lưu giữ bài bản cũ; nghệ thuật cần được biểu diễn và quảng bá theo cách khiến công chúng hôm nay, nhất là người trẻ, muốn lắng nghe. Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Tạ Quang Đông nêu yêu cầu giữ vững bản sắc, đồng thời đổi mới sáng tạo, biểu diễn và quảng bá trong bối cảnh hội nhập quốc tế và chuyển đổi số. Cuộc thi cũng hướng đến tôn vinh tài năng, khuyến khích sáng tạo có chất lượng và khơi dậy niềm đam mê âm nhạc truyền thống. Đó là hướng đi hợp lý: đổi mới không đồng nghĩa làm mờ cội nguồn, mà giúp bản sắc âm nhạc Việt tiếp tục hiện diện trong đời sống đương đại.
Âm nhạc truyền thống mở lối đối thoại văn hóa
Sức sống của âm nhạc dân tộc còn thể hiện ở khả năng kết nối với công chúng và những nền văn hóa khác. Tại Liên hoan Âm nhạc Dân tộc Quốc tế TP. Hồ Chí Minh 2026, chương trình “Giai điệu phương Đông” do Nhạc viện TP. Hồ Chí Minh tổ chức đã tạo không gian giao lưu giữa nghệ sĩ và khán giả, đồng thời giới thiệu sắc màu âm nhạc truyền thống của các quốc gia. Qua âm sắc, kỹ thuật diễn tấu và cảm xúc nghệ sĩ, mỗi tiết mục kể một câu chuyện văn hóa riêng; những khác biệt và tương đồng góp phần mở rộng hiểu biết, tăng kết nối giữa các nước. Đây là lời nhắc có ý nghĩa với cuộc thi tại Lâm Đồng: di sản âm nhạc dân gian không bị giới hạn trong phạm vi địa phương hay quá khứ. Khi được trình diễn có chất lượng và đặt trong đối thoại cởi mở, nhạc cụ truyền thống có thể đại diện cho bản sắc Việt trên sân khấu rộng hơn.
