Ảnh tiện gửi có thể thành dữ liệu cho kẻ xấu
Ảnh nhạy cảm là hình ảnh chứa dữ liệu có thể giúp nhận diện, truy cập tài khoản hoặc suy ra thông tin riêng tư về một người, kể cả khi mục đích chụp ban đầu chỉ là trao đổi công việc hay làm thủ tục. Gửi ảnh qua Zalo, Messenger đã thành thói quen, nhưng một lần chia sẻ thiếu cân nhắc có thể tạo cơ hội để kẻ xấu thu thập dữ liệu, giả mạo danh tính, chiếm đoạt tài sản hoặc dựng kịch bản lừa đảo. Vì thế, bảo mật Zalo và bảo mật Messenger không chỉ phụ thuộc vào ứng dụng; quyết định gửi nội dung gì cũng quan trọng. Công an tỉnh Cà Mau khuyến cáo không tùy tiện gửi, đăng tải hoặc chia sẻ sáu nhóm hình ảnh có nguy cơ để lộ dữ liệu. Nguyên tắc nên nhớ: nếu người nhận không cần thấy toàn bộ nội dung, đừng gửi nguyên ảnh.
Sáu nhóm ảnh nên rà soát trước khi chia sẻ
- Giấy tờ tùy thân: ảnh căn cước, hộ chiếu, giấy phép lái xe và giấy tờ tương tự có thể bị lợi dụng để mạo danh hoặc tạo tài khoản giả.
- Thẻ và thông tin ngân hàng: ảnh hai mặt thẻ, số tài khoản, mã QR thanh toán có thể để lộ dữ liệu cần bảo vệ; đặc biệt không chia sẻ mã bảo mật trên thẻ.
- Mã OTP, mật khẩu và thông tin đăng nhập: không gửi ảnh chụp có chứa dữ liệu xác thực. Tuyệt đối không cung cấp OTP, mật khẩu hay thông tin xác thực cho người khác.
- Vé máy bay, thẻ lên máy bay và mã đặt chỗ: các chi tiết này có thể tiết lộ lịch trình và thông tin chuyến đi.
- Hợp đồng, giấy tờ tài chính và hồ sơ cá nhân: ảnh có thể làm lộ quan hệ giao dịch, tình hình tài chính hoặc dữ liệu riêng tư.
- Ảnh giao dịch và số dư: màn hình chuyển khoản hay biến động tài khoản có thể tiết lộ tình hình tài chính, đồng thời bị chỉnh sửa để làm giả biên nhận.
Những nhóm này không phải lúc nào cũng nguy hiểm như nhau, nhưng đều có thể chứa nhiều thông tin hơn mức người nhận cần. Giấy tờ tùy thân, thẻ ngân hàng, vé máy bay và ảnh chụp giao dịch là những ví dụ rõ ràng về dữ liệu nhạy cảm cần kiểm tra trước khi gửi.
Gửi có chủ đích, che phần không cần thiết
Cách phòng ngừa hiệu quả không phải là ngừng trao đổi ảnh, mà là giới hạn thông tin được chia sẻ. Trước khi gửi, hãy tự hỏi người nhận cần ảnh để làm gì và liệu có thể thay bằng cách khác hay không. Nếu việc gửi là cần thiết, xác minh danh tính người nhận qua một kênh đáng tin cậy, nhất là khi yêu cầu đến từ tài khoản quen biết nhưng có nội dung bất thường. Sau đó, che hoặc xóa những chi tiết không phục vụ mục đích như số giấy tờ, mã đặt chỗ, phần thông tin thẻ hay số dư. Kiểm tra cả mép ảnh và phần nền: chi tiết nhỏ ngoài vùng chính đôi khi vẫn tiết lộ dữ liệu. Chỉ chia sẻ khi thực sự cần, xác minh người nhận và mục đích, rồi chỉnh ảnh trước khi gửi là các bước được khuyến cáo.
- Xác nhận người yêu cầu là ai và mục đích sử dụng ảnh; nếu yêu cầu bất thường, hãy hỏi lại bằng kênh khác.
- Cắt ảnh còn đúng phần cần thiết, sau đó che hoặc xóa dữ liệu nhạy cảm không liên quan.
- Mở lại ảnh đã chỉnh sửa để kiểm tra mọi chi tiết trước khi gửi; không gửi OTP, mật khẩu hay thông tin xác thực.
- Nếu không còn cần thiết phải chia sẻ ảnh, chọn không gửi và tìm cách xác minh khác.
Người quen không đồng nghĩa với không rủi ro
Gửi ảnh cho bạn bè hay người thân không loại bỏ nguy cơ: tài khoản của người gửi hoặc người nhận vẫn có thể bị xâm nhập. Vì vậy, đừng xem tên quen thuộc trên màn hình là lý do để bỏ qua bước xác minh, nhất là khi có yêu cầu gửi giấy tờ hoặc thông tin ngân hàng bất thường. Cũng nên cân nhắc điều gì sẽ xảy ra nếu ảnh được chuyển tiếp hoặc tài khoản bị người khác truy cập. Một ảnh giao dịch có thể vừa tiết lộ thói quen tài chính, vừa bị dùng để dựng biên nhận giả dưới danh tính chủ tài khoản. Kết luận rất đơn giản: hãy coi ảnh chứa thông tin cá nhân như dữ liệu cần được bảo vệ, không phải tệp có thể gửi theo phản xạ. Chỉ gửi phần thật sự cần, cho đúng người, với mục đích rõ ràng; đó là nền tảng thiết thực để hạn chế lộ thông tin cá nhân trên các ứng dụng nhắn tin.
