Một bức ảnh có thể mở đường cho kẻ gian
Ảnh nhạy cảm gửi qua Zalo hay Messenger là hình ảnh chứa dữ liệu cá nhân, tài chính hoặc thông tin xác thực mà người khác có thể dùng để mạo danh, truy cập tài khoản hay lừa đảo. Trong thói quen trao đổi nhanh, nhiều người gửi ảnh giấy tờ hoặc ảnh chụp màn hình cho người quen mà chưa cân nhắc chuyện dữ liệu sẽ được lưu, chuyển tiếp hay bị lộ ra sao. Công an tỉnh Cà Mau cảnh báo rằng chia sẻ thiếu thận trọng có thể tạo điều kiện cho đối tượng xấu thu thập dữ liệu, giả mạo danh tính và chiếm đoạt tài sản trên mạng. Vì vậy, bảo mật Messenger hay Zalo không chỉ nằm ở cài đặt ứng dụng: mỗi lần gửi ảnh cũng là một quyết định về quyền riêng tư. Đừng coi người nhận quen biết là lý do đủ để gửi mọi thứ.
Sáu nhóm ảnh nên giữ lại
Công an Cà Mau khuyến cáo không tùy tiện gửi, đăng tải hoặc chia sẻ sáu nhóm ảnh nhạy cảm. Đó là giấy tờ tùy thân như căn cước, hộ chiếu và bằng lái; thẻ ngân hàng, số tài khoản và mã QR thanh toán; ảnh có OTP, mật khẩu, mã PIN hoặc thông tin đăng nhập; vé máy bay, thẻ lên máy bay và mã đặt chỗ; hợp đồng, hồ sơ cá nhân, giấy tờ tài chính; cuối cùng là ảnh giao dịch ngân hàng hoặc số dư tài khoản. Những dữ liệu này không chỉ nhận diện chủ nhân mà còn có thể hé lộ lịch trình, quan hệ giao dịch và tình hình tài chính. Đặc biệt, ảnh vé có thể chứa mã đặt chỗ, còn ảnh chuyển khoản có thể bị chỉnh sửa thành biên nhận giả để lừa người khác dưới tên chủ tài khoản.
Người quen không đồng nghĩa với an toàn
Gửi ảnh cho bạn bè hay người thân vẫn có rủi ro: tài khoản của bên gửi hoặc bên nhận có thể bị xâm nhập, khiến dữ liệu lọt sang tay người khác. Hình ảnh căn cước có thể hỗ trợ mạo danh; dữ liệu thẻ hoặc tài khoản có thể bị lợi dụng trong giao dịch trái phép; còn ảnh giao dịch có thể làm lộ thông tin cá nhân và trở thành nguyên liệu cho kịch bản lừa đảo. Đó là lý do yêu cầu gửi giấy tờ hay thông tin ngân hàng bất thường cần được xác minh, kể cả khi xuất hiện từ một tài khoản quen biết. Đừng gửi theo phản xạ chỉ vì người kia thúc giục hoặc nói rằng việc đó gấp. Một cuộc gọi xác nhận qua kênh khác có thể giúp kiểm tra đúng người, đúng nhu cầu trước khi chia sẻ.
Cách chia sẻ ảnh an toàn hơn
Muốn chia sẻ ảnh an toàn, trước hết hãy tự hỏi liệu người nhận có thật sự cần toàn bộ thông tin trong ảnh hay không. Công an khuyến cáo chỉ chia sẻ khi cần thiết, xác minh danh tính người nhận và mục đích sử dụng trước khi gửi; đồng thời che hoặc xóa dữ liệu nhạy cảm không cần thiết. Có thể cắt phần thừa hoặc làm mờ thông tin không liên quan, nhưng cần kiểm tra ảnh sau khi chỉnh sửa để chắc rằng dữ liệu đã được che kín. Riêng mã OTP, mật khẩu và thông tin xác thực tài khoản thì không gửi cho bất kỳ ai. Nếu có người xin những dữ liệu này, hãy dừng lại và xác minh qua một phương thức độc lập. Thận trọng trước khi bấm gửi đơn giản hơn nhiều so với xử lý hậu quả khi dữ liệu đã bị lợi dụng.
Kết luận: gửi ít hơn, tự bảo vệ tốt hơn
Ảnh căn cước, thẻ ngân hàng, vé máy bay và màn hình chuyển khoản thường được gửi vì tiện, nhưng sự tiện lợi không làm chúng bớt nhạy cảm. Một khi thông tin bị phát tán, người dùng có thể đối mặt với nguy cơ mạo danh, lừa đảo hoặc bị nhắm mục tiêu dựa trên dữ liệu riêng tư. Hãy coi mọi ảnh chứa giấy tờ, tài chính hay thông tin đăng nhập là dữ liệu cần kiểm soát: gửi đúng người, đúng mục đích và chỉ giữ lại phần cần thiết. Đó là cách thiết thực để giảm nguy cơ lộ thông tin cá nhân trên Zalo, Messenger và các nền tảng khác.
