Vấn đề không phải ở Zalo hay Messenger, mà ở thói quen của bạn
Cảnh báo về việc gửi ảnh giấy tờ tùy thân qua Zalo, Messenger là một khuyến nghị bảo mật nhằm ngăn lừa đảo danh tính di động, bởi chỉ một bức ảnh căn cước công dân hay ảnh nhạy cảm Zalo chứa đủ thông tin cá nhân cũng có thể bị tội phạm mạng khai thác để mở tài khoản, vay tiền và thực hiện nhiều hành vi gian lận khác.
Điều đáng sợ là nguy cơ không nằm ở bản thân ứng dụng mà nằm ở cách chúng ta dùng nó. Nhiều người coi việc gửi ảnh căn cước Zalo, vé máy bay hay màn hình chuyển khoản là chuyện nhỏ, một thao tác cho “nhanh gọn”. Thực tế, cơ quan công an đã phát đi cảnh báo khẩn: những bức ảnh ấy là kho dữ liệu vàng cho kẻ gian, đủ để mạo danh, mở tài khoản ngân hàng hoặc vay tiền trực tuyến. Nếu bạn vẫn nghĩ “gửi cho người quen thì có sao”, bạn đang đánh cược cả danh tính và tài chính của mình vào thiết bị, tài khoản và ý thức bảo mật của người khác. Đây không còn là thói quen tiện lợi, mà là lỗ hổng tự tay bạn mở ra.
7 loại ảnh cực nguy hiểm: gửi một lần, rủi ro nhiều năm
Công an nhiều địa phương đã liệt kê rõ 7 loại ảnh tuyệt đối không nên gửi qua Zalo, Messenger, kể cả cho người quen. Mỗi loại chứa một mảnh ghép thông tin; ghép đủ, kẻ gian có thể dựng trọn bộ hồ sơ mang tên bạn để lừa đảo danh tính di động.
- Căn cước, hộ chiếu, giấy phép lái xe: đầy đủ họ tên, ngày sinh, số định danh, địa chỉ và mã QR định danh.
- Thẻ ngân hàng, số tài khoản, mã QR thanh toán: giúp kẻ gian dò, giả mạo hoặc tạo phiếu thu – chi giả.
- Ảnh chứa mã OTP, mật khẩu, thông tin đăng nhập: chỉ cần một lần chụp là “đưa chìa khóa nhà” cho kẻ gian.
- Vé máy bay, thẻ lên máy bay, mã đặt chỗ: mã này có thể bị dùng để truy cập và thay đổi thông tin chuyến bay.
- Hợp đồng, giấy tờ tài chính, hồ sơ cá nhân, đặc biệt là sổ đỏ.
- Ảnh chụp màn hình giao dịch ngân hàng hoặc số dư tài khoản: cho biết thói quen, khả năng tài chính, tài khoản sử dụng.
- Ảnh chân dung rõ mặt kèm giấy tờ: cực kỳ nguy hiểm khi sinh trắc học được dùng rộng rãi để xác thực hồ sơ.
Khi những mảnh ghép này nằm rải rác trong các cuộc trò chuyện, kẻ gian chỉ cần kiên nhẫn thu thập, dùng công nghệ trích xuất, chỉnh sửa và kết hợp với các nguồn dữ liệu khác để tạo hồ sơ giả phục vụ đủ loại chiêu trò lừa đảo.
Từ một bức ảnh tới khoản nợ: lừa đảo đang khai thác thói quen “gửi cho nhanh”
Thói quen chụp rồi gửi mọi thứ “cho nhanh” chính là nguồn dữ liệu chính mà tội phạm mạng khai thác. Nhiều người chụp căn cước, vé máy bay, màn hình chuyển khoản gửi qua Zalo, Messenger mà không nghĩ rằng mình đang cung cấp trọn bộ thông tin cá nhân cho người khác và cả những thiết bị, tài khoản mà người đó dùng.
Theo cơ quan chức năng, từ những bức ảnh giấy tờ cá nhân, đối tượng có thể giả mạo danh tính, mở tài khoản ngân hàng, đăng ký vay tiền qua ứng dụng hoặc thực hiện nhiều hoạt động lừa đảo khác. Một chủ cơ sở may mặc đã bị lừa mất 120 triệu đồng chỉ qua trao đổi Zalo với kẻ gian giả danh cán bộ quân đội, dựng kịch bản đặt may số lượng lớn rồi yêu cầu chuyển tiền đặt cọc cho “đối tác”. Đáng chú ý, chúng thường giả danh công an, cán bộ nhà nước, giáo dục, địa chính, tạo tình huống khẩn cấp hoặc “hỗ trợ hồ sơ” để xin ảnh căn cước, sổ đỏ, thông tin tài khoản. Khi bạn đáp ứng, mọi thứ còn lại là việc của chúng.
Thay đổi hành vi: bảo vệ mình trước khi đòi hỏi ứng dụng phải an toàn
Muốn bảo mật Messenger hay Zalo tốt hơn, trước hết phải cắt bỏ thói quen gửi ảnh nhạy cảm Zalo, kể cả với người quen. Cơ quan công an khuyến cáo người dân tuyệt đối không gửi hình ảnh căn cước công dân và giấy tờ tùy thân qua Zalo, Messenger hay bất kỳ ứng dụng nhắn tin nào nếu chưa xác minh rõ danh tính người nhận và mục đích sử dụng.
- Chỉ gửi ảnh giấy tờ khi thực sự cần, đúng cơ quan có thẩm quyền, kiểm tra kỹ người nhận.
- Trước khi gửi, hãy che hoặc làm mờ số định danh, mã QR, mã vạch, số thẻ – chỉ để lộ phần bắt buộc.
- Có thể nén tệp, đặt mật khẩu rồi gửi, sau đó gửi mật khẩu qua kênh khác để hạn chế nguy cơ.
- Không bấm vào link lạ gửi qua SMS, Zalo, Messenger, Facebook; không chia sẻ ảnh CCCD và giấy tờ cho người không quen.
- Bật xác thực hai lớp cho mạng xã hội, email, ngân hàng; thường xuyên rà soát, xóa ảnh chứa thông tin nhạy cảm trong điện thoại và các cuộc trò chuyện cũ.
Người dân cần nhớ rằng cơ quan nhà nước không yêu cầu kê khai hồ sơ đất đai hay gửi ảnh giấy tờ qua đường link cá nhân trên Zalo, Facebook. Khi nhận yêu cầu chuyển tiền hoặc cung cấp thông tin, hãy chủ động gọi lại hoặc liên hệ trực tiếp cơ quan liên quan để kiểm tra. Bảo vệ tài chính cá nhân không bắt đầu từ một ứng dụng “an toàn hơn”, mà từ việc bạn biết nói “không” với yêu cầu gửi ảnh vô tội vạ.
