Từ “thể loại khó nghe” đến Top 1 thịnh hành: cú lật thế của nhạc truyền thống
Hiện tượng ca trù truyền thống và truyện Tấm Cám bỗng leo thẳng Top 1 thịnh hành trên nền tảng video cho thấy nhạc dân gian Việt, khi được xử lý bằng tư duy hiện đại, có thể cạnh tranh ngang hàng với pop, rap trong đời sống giải trí số của khán giả trẻ ngày nay.
Điểm mấu chốt không nằm ở yếu tố “cổ” hay “mới”, mà ở cách nối hai thế giới này bằng ngôn ngữ âm nhạc mà Gen Z, Gen Alpha nghe thấy và muốn bấm replay. Trong Chung kết 1 của chương trình Tinh hà say hi, hai tiết mục nhóm Thêu hoa dệt gấm và Sau hình bóng ấy đã lần lượt chiếm Top 1 hạng mục Video ca nhạc thịnh hành tại Việt Nam, còn Sau hình bóng ấy dẫn luôn hạng mục Video thịnh hành nói chung. Đây không phải tai nạn thuật toán, mà là tín hiệu rõ ràng: xu hướng âm nhạc hiện nay đang mở đường cho nhạc truyền thống trở lại đường đua.
Thêu hoa dệt gấm: Ca trù truyền thống bước vào pop-rap và được xin beat đi diễn văn nghệ
Thêu hoa dệt gấm là ca khúc đại chúng lấy cảm hứng trực tiếp từ ca trù truyền thống, do buitruonglinh, HURRYKNG, JSOL và CONGB thể hiện. Nhóm chọn âm hưởng ca trù làm chất liệu chính, kết hợp thêm xẩm, chèo, quan họ và tiếng đàn đáy trên nền pop, rap và vũ đạo. Cách hòa trộn này khiến tiết mục vừa mang màu nhạc dân gian Việt đậm đặc, vừa đủ hiện đại để không bị “cũ kỹ” trong tai người nghe trẻ.
Sau khi phát sóng, video sân khấu nhanh chóng vượt hơn 820 nghìn lượt xem chỉ sau 2 ngày, đồng thời vọt lên #2 YouTube Music Video Daily Chart. Thái độ khán giả nói lên nhiều điều: “Xem 4 ca sĩ này hát xong, dân tình lập tức rần rần xin beat để mang đi diễn văn nghệ trường”. Khi một ca khúc mượn ca trù, xẩm, chèo, quan họ rồi biến thành bài hát mà học sinh, sinh viên muốn mang lên sân khấu văn nghệ, nghĩa là nhạc dân gian đã chạm đúng mạch cảm xúc hiện đại, không còn bị đóng khung trong nhà hát hay lớp học.
Tấm Cám được diễn lại bằng âm nhạc: cổ tích cung đình bước vào bảng xếp hạng
Ở chiều song song với ca trù, đội của Dương Domic, Captain Boy, Cody Nam Võ và Jaysonlei chọn truyện Tấm Cám làm cảm hứng cho Sau hình bóng ấy. Thay vì minh họa đơn thuần, họ dùng âm hưởng cung đình, bộ gõ và cách kể chuyện bằng âm nhạc để tái hiện lại mạch cảm xúc của câu chuyện cổ tích này. Nói cách khác, đây là một phiên bản Tấm Cám diễn đạt bằng ngôn ngữ pop đương đại, trong đó hoàng cung, mâu thuẫn, day dứt đều đi qua giai điệu và flow.
Kết quả: Sau hình bóng ấy không chỉ leo Top 1 Video ca nhạc thịnh hành, mà còn dẫn đầu luôn hạng mục Video thịnh hành nói chung tại Việt Nam. Khi một ca khúc xuất phát từ Tấm Cám lại trở thành xu hướng âm nhạc, điều đó cho thấy khán giả không hề quay lưng với chất liệu truyền thống; họ chỉ chờ nó được kể lại bằng cấu trúc, âm thanh và hình ảnh mà họ quen thuộc trên YouTube và mạng xã hội.
Vì sao khán giả trẻ đang quay lại với nhạc dân gian Việt?
Sức hút của hai sân khấu không thể tách khỏi bối cảnh: Tinh hà say hi sau gần ba tháng lên sóng đã đi đến chặng Livestage 5 với 16 nghệ sĩ, sau nhiều vòng loại từ đội hình 24 người. Trước Chung kết 1, chương trình đã có nhiều ca khúc gây sốt; riêng một bài như Mộng duyên vượt mốc một triệu lượt xem sau hai ngày phát hành và từng đứng đầu mục video thịnh hành trên YouTube, còn điệu nhảy trở thành trend. Theo báo cáo của Buzzmetrics tháng 7, chương trình ghi nhận hơn 427.000 lượt thảo luận và lần đầu vào Top 10.
Trong bối cảnh đó, việc ê-kíp chủ động chọn ca trù truyền thống, quan họ, chầu văn, cung đình… để đặt vào không gian pop-rap là một quyết định táo bạo nhưng hợp thời. Từ ca trù, xẩm, chèo, quan họ đến tiếng đàn đáy, mọi chất liệu được xử lý trên nền phối khí đương đại, tạo cảm giác vừa thân thuộc vừa mới mẻ. Khi người trẻ vốn bị TikTok, short video bào mòn sự tập trung vẫn sẵn sàng nghe trọn một sân khấu ca trù remix, đó là bằng chứng rõ ràng rằng nhạc dân gian truyền thống có thể tái khơi dậy sự quan tâm trong bối cảnh giải trí hiện đại.
Từ hiện tượng chương trình đến hướng đi dài hạn cho nhạc truyền thống
Thêu hoa dệt gấm không chỉ dừng ở một tiết mục, mà là minh chứng cho cách làm bài bản với nhạc dân gian: từ việc các nghệ sĩ tìm đến nghệ nhân ca trù Mạnh Hùng – người có 60 năm gắn bó với nghề – để học đưa âm hưởng ca trù vào phần trình diễn, cho đến hình ảnh buitruonglinh trực tiếp gảy đàn đáy trên sân khấu. Cùng lúc đó, các chặng tiếp theo của Tinh hà say hi vẫn được đẩy nhiệt: vé concert đêm 17/10 tại Vạn Phúc City, TP.HCM bán hết sau 45 phút mở bán ngày 8/9, buộc chương trình mở thêm đêm 18/10 và cũng nhanh chóng cháy vé.
Ở tập tiếp theo, loạt nghệ sĩ khác sẽ tiếp tục đưa màu sắc riêng lên sân khấu với các tiết mục nhóm mới như Trễ Giờ Cơm và Bức Tranh Tháng 6. Điều đáng nói là sau cú hích của ca trù truyền thống và Tấm Cám, khán giả đã được “làm nóng” với nhạc dân gian Việt theo cách rất thời đại. Nếu các nhà sản xuất giữ được tinh thần tôn trọng gốc gác, chịu khó nghiên cứu văn hóa như với Thêu hoa dệt gấm và Sau hình bóng ấy, xu hướng âm nhạc pha trộn dân gian – hiện đại không chỉ là trào lưu ngắn hạn mà có thể trở thành một đường dây thẩm mỹ dài hơi của nhạc Việt.
