Camera là công cụ hỗ trợ, không phải lời giải duy nhất
Camera phòng thi là hệ thống ghi hình tại phòng và khu vực thi, giúp lưu lại diễn biến để phục vụ kiểm tra, hậu kiểm và xác minh vi phạm, chứ không thay thế cán bộ coi thi hay quy trình tổ chức. Đây là hướng Bộ Giáo dục và Đào tạo đang nghiên cứu cho kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2027, trong bối cảnh cần khôi phục niềm tin vào tính nghiêm túc của kỳ thi.
Tại hội nghị tổng kết kỳ thi năm 2026 và chuẩn bị cho năm 2027 ở Đà Nẵng ngày 29/10, Bộ nêu các giải pháp tăng cường phòng, chống gian lận thi cử. Đề xuất lắp camera tại phòng thi và khu vực thi đi kèm việc dùng dữ liệu ghi hình để phục vụ hậu kiểm, xác minh và xử lý khi cần. Hướng đi này đáng ủng hộ nếu hình ảnh được quản lý chặt và chỉ khai thác đúng mục đích: thiết bị có thể tạo thêm bằng chứng, nhưng không thể tự ngăn một hành vi sai phạm xảy ra.
Sai phạm năm 2026 cho thấy vì sao cần siết giám sát
Lý do thúc đẩy đề xuất không phải là nhu cầu tăng kiểm soát hình thức, mà là những lỗ hổng đã gây hậu quả thật. Kỳ thi năm 2026 có hơn 1,22 triệu thí sinh đăng ký, tỷ lệ tốt nghiệp đạt 99,01%; đồng thời, 89 thí sinh bị đình chỉ, tăng 48 trường hợp so với năm trước, và 14 thí sinh ở 5 địa phương bị hủy kết quả do dùng điện thoại gian lận.
Vụ gian lận có tổ chức tại điểm thi Trường THPT chuyên Tuyên Quang khiến thí sinh liên quan phải thi lại, đồng thời ảnh hưởng nghiêm trọng đến niềm tin xã hội. Bài học ở đây là giám sát phòng thi phải bao quát cả hành vi của thí sinh lẫn trách nhiệm của người tổ chức. Camera có thể giúp đối chiếu diễn biến sau sự việc, nhưng nếu cán bộ cố tình tiếp tay hoặc buông lỏng nhiệm vụ thì hình ảnh không thể thay cho giám sát trực tiếp và xử lý nghiêm.
Trộn thí sinh, kiểm tra thiết bị và làm rõ trách nhiệm
Bên cạnh camera, Bộ nghiên cứu bố trí thí sinh từ nhiều trường tại cùng một điểm thi nhằm hạn chế khả năng phối hợp gian lận theo nhóm. Nếu địa phương không thể thực hiện phương án này, việc tổ chức thi cần được xem xét trên cơ sở ý kiến của Ban Chỉ đạo thi cấp tỉnh. Bộ cũng đề xuất dùng máy quét an ninh cầm tay để phát hiện thiết bị gian lận công nghệ cao.
Các biện pháp chỉ có ý nghĩa khi đi cùng việc chọn cán bộ phù hợp, tập huấn nghiệp vụ và giao rõ trách nhiệm cho từng nhiệm vụ. Tăng cường kiểm tra chéo, siết quản lý cán bộ và tránh buông lỏng khi phân cấp cũng là những hướng được nêu. Cách bố trí điểm thi cần tính đến khoảng cách và điều kiện đi lại, nhất là với học sinh miền núi; nếu không, một biện pháp chống gian lận có thể vô tình làm tăng gánh nặng cho thí sinh.
Đề xuất còn được nghiên cứu, cần quy định rõ cách dùng dữ liệu
Camera phòng thi và phương án sắp xếp thí sinh hiện vẫn nằm trong quá trình nghiên cứu sửa đổi, bổ sung quy chế, nên chưa thể xem là yêu cầu bắt buộc cho mọi phòng thi năm 2027. Bộ yêu cầu khẩn trương hoàn thiện quy chế, cụ thể hóa Chỉ thị số 37/CT-TTg ngày 20/10/2026, đồng thời nâng cấp phần mềm, hoàn thiện ngân hàng đề và đổi mới tập huấn nghiệp vụ.
Trước khi triển khai, cần xác định rõ ai được xem dữ liệu, lưu trữ bao lâu, dùng hình ảnh trong trường hợp nào và xử lý ra sao nếu dữ liệu bị phát tán. Kỳ thi liên quan trực tiếp đến quyền lợi của hàng triệu thí sinh, nên giám sát phải bảo đảm công bằng chứ không tạo thêm áp lực tâm lý hay xâm phạm đời tư. Kết luận: camera là một lớp bảo vệ hữu ích, nhưng chống gian lận thi cử chỉ hiệu quả khi công nghệ đi cùng cán bộ có trách nhiệm, kiểm tra chéo và quy trình minh bạch.
