Vốn xanh Việt Nam: Tiền nhiều nhưng dự án thiếu chuẩn
Vốn xanh là các dòng vốn được huy động và phân bổ cho những hoạt động góp phần giảm phát thải, thích ứng khí hậu và thúc đẩy phát triển bền vững, với yêu cầu chặt chẽ về minh bạch, đo lường tác động và tuân thủ các tiêu chuẩn quốc tế. Nhu cầu vốn cho chuyển đổi xanh của Việt Nam được đánh giá rất lớn, nhưng điều nghịch lý là dòng vốn xanh toàn cầu vẫn chưa thực sự “chảy” mạnh vào thị trường trong nước. Theo các chuyên gia tại Hội nghị Tài chính Xanh Việt Nam với chủ đề “Nơi dòng vốn xanh kết nối cơ hội đầu tư”, điểm nghẽn không nằm ở chỗ thiếu nguồn vốn mà ở việc thiếu các dự án đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế. Nói cách khác, bài toán lớn nhất của vốn xanh Việt Nam hiện nay là chất lượng và mức độ chuẩn hóa của dự án, chứ không phải túi tiền của nhà đầu tư.
Hội nghị tài chính xanh và thông điệp về chất lượng dự án
Ngày 6/8, Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam tại TP. Hồ Chí Minh phối hợp với một ngân hàng thương mại, một đơn vị dữ liệu tài chính và một tổ chức tăng trưởng xanh toàn cầu tổ chức Hội nghị Tài chính Xanh Việt Nam với chủ đề “Nơi dòng vốn xanh kết nối cơ hội đầu tư” tại TP. Hồ Chí Minh. Đây không phải một sự kiện thêm dữ liệu mà là lời cảnh báo: nếu không nâng chất lượng dự án, Việt Nam sẽ đứng ngoài làn sóng tài chính bền vững. Một phát biểu đáng chú ý là nhận định rằng chất lượng dự án quyết định khả năng thu hút các dòng vốn dài hạn, đồng thời giúp giảm chi phí huy động vốn và nâng niềm tin nhà đầu tư. Nhiều dự án trong nước hiện chưa được thiết kế theo chuẩn mà nhà đầu tư quốc tế có thể chấp nhận, ngay cả trước khi bàn đến yếu tố “xanh”.
Dự án tiêu chuẩn quốc tế: Không chỉ là dán nhãn “xanh”
Điểm cốt lõi khiến vốn xanh Việt Nam chưa bùng nổ là phần lớn dự án không đáp ứng yêu cầu của một dự án tiêu chuẩn quốc tế. Nhiều nhà đầu tư quốc tế ưu tiên những thị trường có danh mục dự án được chuẩn bị bài bản, hệ thống phân loại xanh rõ ràng, dữ liệu minh bạch và khung chính sách ổn định. Ở Việt Nam, ngay cả trước khi xét đến yếu tố môi trường, dự án đã phải chứng minh hiệu quả kinh tế, khả thi về tài chính, cấu trúc đầu tư hợp lý và năng lực của chủ đầu tư; chỉ khi đó yếu tố “xanh” mới trở thành lợi thế gia tăng, giúp mở rộng cơ sở nhà đầu tư và nâng sức hấp dẫn của dự án. Thực tế, những yêu cầu này không phải “rào cản” mà là hàng rào lọc những dự án nghiêm túc, tách bạch các dự án xanh thực chất khỏi các nỗ lực “tô màu” hời hợt.
Tài chính bền vững: Cần cả hệ sinh thái chứ không chỉ trái phiếu xanh
Thị trường tài chính bền vững toàn cầu đã bước sang giai đoạn mới, nơi trái phiếu xanh chỉ là một phần trong bức tranh rộng lớn gồm trái phiếu bền vững, trái phiếu xã hội, trái phiếu chuyển đổi và nhiều công cụ chuyên biệt khác. Không thể kỳ vọng chuyển đổi xanh thành công nếu chỉ trông vào một sản phẩm tài chính; cần một hệ sinh thái tài chính xanh hoàn chỉnh, đáp ứng nhiều lĩnh vực và giai đoạn chuyển đổi khác nhau. Ở Việt Nam, những tín hiệu tích cực đã xuất hiện với các đợt phát hành trái phiếu xanh đồng nội tệ được đánh giá độc lập theo chuẩn quốc tế và một số khoản vay xanh, vay gắn với mục tiêu phát triển bền vững. Tuy vậy, quy mô hiện vẫn nhỏ so với nhu cầu, và “ngôn ngữ chung” về tiêu chuẩn, dữ liệu, công bố thông tin vẫn đang được hình thành.”
Từ khung chính sách đến hạ tầng thị trường: Làm sao để vốn xanh thực sự “chảy”?
Để chuyển nhu cầu vốn thành giao dịch đầu tư thực tế, thị trường tài chính xanh Việt Nam cần nhiều hơn vài văn bản định hướng. Các đại biểu tại hội nghị cho rằng bên cạnh việc hoàn thiện khung pháp lý về tín dụng xanh, trái phiếu xanh và công bố thông tin, thị trường phải phát triển nguồn dự án đạt chuẩn xanh, hoàn thiện hạ tầng dữ liệu, cơ chế đánh giá độc lập và các công cụ tài chính phù hợp. Ở cấp hạ tầng, một trung tâm chuyển hóa vốn xanh đang được định hướng xây dựng nhằm kết nối chuẩn bị dự án, cấu trúc tài chính, dữ liệu, cơ chế giảm thiểu rủi ro, đo lường tác động và nhà đầu tư, qua đó biến các dự án phát triển bền vững thành tài sản đủ điều kiện huy động vốn trên thị trường quốc tế. Nếu không nhanh chóng lấp những khoảng trống này, Việt Nam sẽ tiếp tục “khát” vốn xanh ngay giữa biển tiền toàn cầu.
