Nghị quyết phản ánh lập trường của đa số thành viên
Cấm vận Cuba là các biện pháp kinh tế, thương mại và tài chính Mỹ áp đặt lên đảo quốc từ năm 1962; nghị quyết thường niên của Liên Hợp Quốc kêu gọi Washington chấm dứt những biện pháp này. Ngày 28/10, Đại hội đồng Liên Hợp Quốc thông qua nghị quyết với 130 phiếu thuận, 17 phiếu chống và 25 phiếu trắng.
Con số ủng hộ vẫn cho thấy sự phản đối quốc tế rộng rãi, nhưng bức tranh không hoàn toàn đồng nhất: số phiếu thuận giảm so với 165 phiếu năm trước, còn phiếu chống tăng từ 7 lên 17 và phiếu trắng từ 12 lên 25. Đức, Italy và Latvia nằm trong số những nước phương Tây lần đầu chuyển sang bỏ phiếu trắng. Washington cũng đã vận động các nước phản đối hoặc không ủng hộ văn kiện. Vì vậy, kết quả vừa là thông điệp ngoại giao mạnh, vừa cho thấy nỗ lực vận động của Mỹ có ảnh hưởng nhất định đến lựa chọn của một số quốc gia.
Điều văn kiện khẳng định — và giới hạn của nó
Nghị quyết viện dẫn các nguyên tắc bình đẳng chủ quyền, không can thiệp vào công việc nội bộ, tự do thương mại và hàng hải quốc tế. Văn kiện kêu gọi các quốc gia không ban hành hoặc thực thi biện pháp trái với Hiến chương Liên Hợp Quốc và luật pháp quốc tế; đồng thời đề cập những tác động ngoài lãnh thổ của Đạo luật Helms-Burton.
Đây là lần thứ 34 liên tiếp Đại hội đồng thông qua nghị quyết kêu gọi gỡ cấm vận, kể từ lần đầu xem xét vấn đề vào năm 1992. Tuy nhiên, nghị quyết không có tính ràng buộc pháp lý. Điều đó khiến văn kiện có sức nặng chính trị và biểu tượng hơn là công cụ buộc Mỹ thay đổi chính sách. Việc nghị quyết được thông qua không đồng nghĩa lệnh cấm vận tự động chấm dứt; triển vọng thực tế vẫn phụ thuộc vào quyết định của Washington và quan hệ song phương.
Tranh luận về tác động lên đời sống người dân
Cuba lập luận rằng cấm vận gây trở ngại trực tiếp cho người dân, nhất là khả năng tiếp cận nhiên liệu, thuốc men, lương thực và hàng thiết yếu. Ngoại trưởng Bruno Rodríguez còn nói các hạn chế gây tổn hại hệ thống y tế, làm tỷ lệ tử vong trẻ sơ sinh tăng gấp đôi và khiến hàng chục nghìn ca phẫu thuật bị trì hoãn hoặc hủy bỏ. Đây là những cáo buộc nghiêm trọng do phía Cuba nêu ra, không phải đánh giá độc lập được xác nhận trong các tư liệu này.
Phía Mỹ bác bỏ cách giải thích đó. Đại sứ Mỹ tại Liên Hợp Quốc Mike Waltz cho rằng khó khăn kinh tế của Cuba chủ yếu bắt nguồn từ chính sách của chính phủ nước này. Bất đồng giữa Mỹ và Cuba vì thế không chỉ là tranh cãi về một lệnh trừng phạt, mà còn xoay quanh trách nhiệm đối với khủng hoảng và quyền tự quyết. Dù vậy, khi các hạn chế liên quan đến giao thương và tài chính kéo dài, người dân vẫn là nhóm phải sống với những hệ quả cụ thể nhất.
Thông điệp ngoại giao chưa phải bước ngoặt chính sách
Mỹ cắt quan hệ ngoại giao với Cuba năm 1961 và bắt đầu áp cấm vận kinh tế từ năm 1962. Sau đó, chính sách hai bên có lúc dịu lại rồi căng thẳng trở lại; các hạn chế được siết chặt dưới thời Tổng thống Donald Trump sau khi ông trở lại nắm quyền năm 2025. Bối cảnh này giúp lý giải vì sao nghị quyết tiếp tục được đưa ra: nhiều quốc gia muốn đặt vấn đề cấm vận trong khuôn khổ chủ quyền, luật pháp quốc tế và tác động nhân đạo.
Việt Nam bỏ phiếu ủng hộ và kêu gọi chấm dứt ngay lập tức, hoàn toàn, vô điều kiện các biện pháp cấm vận; đồng thời nhấn mạnh bất đồng cần được giải quyết bằng đối thoại và ngoại giao hòa bình. Nghị quyết nhiều khả năng sẽ tiếp tục được Đại hội đồng xem xét trong các kỳ họp thường niên, nhưng lá phiếu không tạo ra thời hạn hay cơ chế cưỡng chế. Kết luận đáng chú ý là 130 phiếu thuận xác lập mức độ phản đối rộng khắp, song chấm dứt cấm vận vẫn đòi hỏi thay đổi chính sách từ chính Mỹ.
