Khi sức khỏe thách thức đam mê trên sân khấu cải lương
Câu chuyện nghệ sĩ cải lương truyền thống vượt qua bệnh tật là việc những người đã dành cả đời cho sân khấu cải lương vẫn kiên quyết gắn bó với nghề, tiếp tục hát và cống hiến dù tuổi tác đã cao, bệnh lý chồng chất và đời sống vật chất eo hẹp, cho thấy sức mạnh hiếm có của đam mê nghệ thuật và ý chí bảo tồn giá trị văn hóa dân tộc. Các nghệ sĩ già tuổi như Kim Lê Thúy và NSƯT Tâm Tâm là hiện thân của tinh thần đó: một bên ở tuổi 76, một bên từng chấn thương sọ não nhưng đều chọn quay về với ánh đèn sân khấu thay vì chấp nhận lùi hẳn vào bóng tối. Họ không chỉ giữ lửa cho riêng mình mà còn tiếp sức cho cả một dòng chảy cải lương truyền thống đang đối mặt nhiều biến động.
Kim Lê Thúy: 76 tuổi, hai lần tai biến và giấc mơ đứng lại trên sàn diễn
Nhìn vào cuộc sống hiện tại của nghệ sĩ Kim Lê Thúy, có thể thấy rõ mặt trái khắc nghiệt của nghề hát dành cho thế hệ nghệ sĩ già tuổi. Từng là đào chính của nhiều đoàn cải lương, khắc ghi tên tuổi qua các vở như Bạch Hải Đường, Con mắt biển hồ oan, Tiếng sóng Rạch Gầm… trên khắp những đoàn Tân Thủ Đô – Tân Tài, Kim Chưởng, Xuân Liên Hoa, Sài Gòn 3, Tiền Giang. Nay bà sống trong căn nhà chật hẹp, đồ đạc chất kín, chỉ đủ kê chiếc giường, cùng người chồng là nghệ sĩ Đỗ Ẩn – một thời là kép chính, từng đoạt huy chương vàng, giờ mưu sinh bằng nghề bán vé số.
Ở tuổi 76, Kim Lê Thúy đã trải qua hai lần tai biến, cùng hàng loạt bệnh về thận, gan, tim mạch và dạ dày khiến cơ thể thường xuyên mệt mỏi, tay chân yếu đến mức nhiều lúc không tự đi lại được, phải nhờ chồng chăm sóc. Thế nhưng giọng ca vẫn còn đó: khi được đề nghị hát lại một câu, bà chọn trích đoạn trong vở Xin một lần yêu nhau và cất giọng ngọt, rõ, nhịp phách chuẩn, thể hiện dấu ấn một đời gắn bó sân khấu. Câu nói có thể trích dẫn của bà là: "Dù tuổi 76, tôi vẫn còn mơ được đứng trên sân khấu, hát những câu dân ca để nguôi nỗi nhớ nghề".
Tâm Tâm: trở lại sau chấn thương sọ não để tiếp tục hát cho người xem
Nếu Kim Lê Thúy đối mặt với sự bào mòn của tuổi già, NSƯT Tâm Tâm lại trải qua cú sốc bất ngờ ở tuổi đang còn sung sức. Năm 2013, cô bị cướp xô ngã dẫn đến chấn thương sọ não, biến cố đủ lớn để nhiều người nghĩ rằng sự nghiệp đứng trên sân khấu của cô sẽ phải dừng lại. Nhưng thay vì chấp nhận số phận, Tâm Tâm nương vào nghị lực bản thân, sự động viên của gia đình và đồng nghiệp để trở lại sân khấu Nhà hát Trần Hữu Trang – nơi cô gắn bó gần 20 năm và nhờ những năm dài cống hiến mà được phong danh hiệu NSƯT.
Là con gái của soạn giả Hoàng Ngọc Ẩn, lại đảm nhận vai trò trưởng đoàn cải lương Phật giáo Thanh Nga sau khi cha mất, Tâm Tâm không chỉ lo chuyện diễn mà còn gánh vác việc giữ một đoàn diễn xã hội hóa giữa lúc sân khấu cải lương khó khăn. Đoàn không ký hợp đồng trả lương hằng tháng cho nghệ sĩ, kinh phí mỗi đêm diễn tùy thuộc vào "lộc" các thầy ủng hộ, nên áp lực tài chính được chuyển thành sự đồng lòng. Sau tai nạn, sức khỏe cô đã ổn định, cho phép miệt mài tập luyện, đi hát phục vụ khán giả mà "không biết mỏi mệt"; cô tâm sự: "Bao nhiêu năm qua tôi vẫn sống nhờ nghề hát. Với tôi, được hát, được đóng góp là một điều hạnh phúc".
Từ câu chuyện hai nghệ sĩ nhìn lại hành trình gìn giữ cải lương truyền thống
Điểm chung giữa Kim Lê Thúy và Tâm Tâm không nằm ở hoàn cảnh, mà ở lựa chọn: cả hai đều chọn tiếp tục gắn đời mình với cải lương truyền thống khi dễ dàng có lý do để rời bỏ. Khi ánh đèn sân khấu không còn thời hoàng kim, Kim Lê Thúy phải rút lui, sống lặng lẽ, nhưng ký ức về đồng nghiệp, về những đoàn diễn và vở tuồng vẫn hiện rõ trong từng câu chuyện bà kể. Ngay cả khi phải ngồi trên ghế, bà vẫn mơ đến ngày được đứng lại trên sàn diễn, hát những câu dân ca cho nguôi nỗi nhớ nghề.
Với Tâm Tâm, việc quản lý đoàn cải lương Phật giáo Thanh Nga không chỉ là tổ chức biểu diễn mà còn là hành trình dùng lời ca tiếng hát lan tỏa giáo lý nhà Phật, làm thiện nguyện cùng các nghệ sĩ trong đoàn. Bộ ảnh sân khấu cải lương mà cô cùng NSƯT Lê Trung Thảo và Liêu Kỳ thực hiện nhân dịp giỗ Tổ là lời tri ân Tổ nghiệp, đồng thời là cách gửi gắm tấm lòng yêu nghề đến công chúng. Câu nói sau cùng của Tâm Tâm cũng là kết luận cho cả thế hệ: "Hy vọng với tấm lòng yêu nghề, những người nghệ sĩ chân chính sẽ luôn được che chở, để lại giọng ca tiếng hát cho nhiều thế hệ". Đó là niềm tin rằng dù sân khấu cải lương còn nhiều chông chênh, chính bản lĩnh và sự bền bỉ của những nghệ sĩ già tuổi sẽ giữ cho nó không bị lãng quên.
