Việt Nam xếp hạng du lịch tăng mạnh: thành tích đáng tự hào nhưng còn nhiều việc phải làm
Chỉ số năng lực phát triển du lịch là thước đo mức độ sẵn sàng của một điểm đến về chính sách, hạ tầng, tài nguyên và khả năng phát triển du lịch bền vững, không đo lượng khách hay doanh thu, mà đánh giá nền tảng dài hạn để ngành du lịch chống chịu, tăng trưởng và tạo giá trị cho cộng đồng thông qua 5 nhóm chỉ số, 17 trụ cột và 102 thành phần. Việc Việt Nam vươn lên đạt 4,15 điểm, xếp hạng 52/110 nền kinh tế về năng lực phát triển du lịch, tăng 7 bậc so với năm 2024 và 11 bậc so với năm 2019, là một bước nhảy rõ ràng trên bảng xếp hạng WEF. Nhưng nếu coi đây là đích đến, chúng ta sẽ sớm hụt hơi trong cuộc cạnh tranh khu vực, nơi các nước láng giềng đang đi nhanh hơn về chất lượng sản phẩm và hạ tầng.
Giá rẻ và an toàn: lợi thế cạnh tranh mạnh nhưng không đủ cho một điểm đến hàng đầu
Bảng xếp hạng WEF 2026 cho thấy sức cạnh tranh giá du lịch của Việt Nam đứng thứ 7 toàn cầu, còn an toàn, an ninh ở vị trí thứ 9. Đây là hai trụ cột nổi bật, cải thiện lần lượt 8 và 18 bậc so với kỳ đánh giá trước, nhấn mạnh hình ảnh một điểm đến “chi phí dễ chịu, cảm giác an toàn”. Đó là nền tảng tốt để thu hút khách mới, đặc biệt trong bối cảnh chi phí tăng và khoảng cách đầu tư đang gây sức ép lên nhiều thị trường du lịch. Tuy nhiên, cạnh tranh bằng giá rẻ chưa bao giờ là chiến lược bền vững: nếu dịch vụ không nâng tầm, sản phẩm không khác biệt, trải nghiệm không đủ đáng nhớ, du khách sẽ đến rồi rời đi nhanh, chi tiêu thấp và để lại rất ít giá trị cho địa phương. Giá rẻ giúp chúng ta bước vào cuộc chơi, nhưng chất lượng mới quyết định vị thế lâu dài trên bản đồ du lịch quốc tế.
Bức tranh năng lực phát triển du lịch: điểm mạnh lan tỏa, khoảng trống vẫn rõ ràng
Điểm đáng mừng là Việt Nam không chỉ dựa vào giá cả và an ninh. Có 7/17 trụ cột nằm trong nhóm 35 nền kinh tế dẫn đầu thế giới, tăng từ 4 trụ cột của năm 2024, cho thấy sự phát triển toàn diện hơn của năng lực phát triển du lịch. Tài nguyên văn hóa đứng thứ 21, tài nguyên tự nhiên thứ 22, tài nguyên phi giải trí thứ 30, tính bền vững của nhu cầu du lịch thứ 27, trong khi hạ tầng vận tải hàng không ở hạng 34. Nhiều chỉ số tăng nhanh: hạ tầng hàng không thêm 9 bậc, hạ tầng mặt đất và cảng thêm 10 bậc, tài nguyên văn hóa tăng 6 bậc, tự nhiên tăng 4 bậc, tính bền vững nhu cầu du lịch tăng tới 24 bậc. Đây là dấu hiệu một ngành du lịch đang dịch chuyển từ tăng trưởng số lượng sang củng cố nền tảng, dù tốc độ này vẫn chưa đủ để thu hẹp khoảng cách với những điểm đến dẫn đầu khu vực.
Khoảng cách khu vực và những nút thắt làm suy yếu giá trị du lịch
Thành tích hạng 52 toàn cầu cần được đặt cạnh bức tranh khu vực: Singapore đứng thứ 13, Indonesia 23, Malaysia 26 và Thái Lan 38 trong cùng bảng xếp hạng WEF, nghĩa là Việt Nam vẫn thấp hơn Thái Lan 14 bậc, Malaysia 26 bậc, Indonesia 29 bậc và Singapore tới 39 bậc. Nhìn sâu vào các trụ cột yếu, Việt Nam chỉ đứng thứ 74 về hạ tầng và dịch vụ du lịch, 76 về độ bền vững môi trường, 97 về mức độ ưu tiên cho du lịch và 106 về tác động kinh tế – xã hội của ngành. Những con số này cho thấy bài toán không còn là “kéo thêm khách đến”, mà là giữ khách ở lại lâu hơn, chi tiêu nhiều hơn, dùng sản phẩm địa phương và giúp cộng đồng hưởng lợi thực sự. Một điểm đến dù cảnh đẹp nhưng giao thông bất tiện, dịch vụ thiếu đồng bộ, không gian công cộng kém hấp dẫn thì rất khó giữ chân khách; ngược lại, khi hạ tầng thuận tiện, sản phẩm đa dạng và người dân cùng tham gia chuỗi dịch vụ, mỗi lượt khách sẽ tạo ra chuỗi giá trị lan tỏa lớn hơn.
Từ tăng hạng đến tăng giá trị: chuyển tư duy và kết nối cả chuỗi du lịch
Lợi thế cạnh tranh hiện nay của Việt Nam nằm ở sự kết hợp giữa giá rẻ, an toàn và cải thiện đồng thời về hạ tầng, tài nguyên, nhu cầu du lịch. Nhưng để bứt phá, các địa phương và doanh nghiệp không thể chỉ dừng ở việc “tổ chức và bán tour”. Tại hội nghị du lịch ở Quảng Ninh, yêu cầu chuyển sang tư duy “sáng tạo sản phẩm, mở rộng thị trường và kết nối các mắt xích trong chuỗi giá trị” đã được nêu rõ. Cục Du lịch Quốc gia cũng nhấn mạnh việc kết nối từ nghiên cứu thị trường, xúc tiến, phát triển sản phẩm đến lữ hành, hàng không, điểm đến và du khách thành một chuỗi thống nhất. Nói cách khác, bảng xếp hạng WEF 2026 là lời nhắc: chúng ta đã có năng lực phát triển du lịch tốt hơn, nhưng phải dùng năng lực đó để nâng chất lượng điểm đến, tăng giá trị giữ lại cho cộng đồng và môi trường. Thu hẹp khoảng cách khu vực bằng chất lượng và giá trị, đó mới là mục tiêu xứng đáng cho chặng đường tới.
