Đại hội XVIII: Bước ngoặt từ mạng lưới trí thức đến chiến lược số
Đại hội Y học Việt Nam XVIII là sự kiện toàn quốc của giới y học, nơi Tổng hội Y học Việt Nam đánh giá chặng đường hơn bảy thập niên, kiện toàn bộ máy lãnh đạo và xác định vai trò kết nối chuyên gia cùng chuyển đổi số y học để nâng cao chất lượng chính sách y tế, hoạt động chuyên môn và chăm sóc sức khỏe nhân dân trong giai đoạn 2026-2031. Ngày 29/9/2026, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XVIII của Tổng hội Y học Việt Nam bước vào phiên làm việc chính thức tại Hà Nội, bầu Ban Chấp hành khóa XVIII nhiệm kỳ 2026-2031 gồm 108 thành viên và Ban Thường vụ gồm 23 thành viên. GS.TS Nguyễn Viết Tiến, nguyên Thứ trưởng Bộ Y tế, được tín nhiệm giữ vị trí Chủ tịch Tổng hội. Việc chuyển giao diễn ra trong năm thứ 71 kể từ ngày thành lập Hội Y học Việt Nam, cho thấy tổ chức đã đi qua giai đoạn hình thành để bước sang thời kỳ phải trả lời những yêu cầu mới của ngành y trong bối cảnh số hóa và áp lực cải cách hệ thống y tế.
Kết nối chuyên gia: Từ mạng lưới hội viên lớn đến tiếng nói chính sách
Nếu xem Đại hội Y học Việt Nam là “thước đo” định hướng ngành, thì thông điệp quan trọng nhất lần này là: mạng lưới trí thức khổng lồ chỉ thực sự có ý nghĩa khi trở thành tiếng nói có trọng lượng trong chính sách y tế. Từ 1.342 hội viên ban đầu, Tổng hội hiện tập hợp hơn 400.000 hội viên cùng 34 hội y học tỉnh, thành phố; 62 hội chuyên khoa Trung ương và 10 viện, trung tâm trực thuộc. Đây không chỉ là con số ấn tượng, mà là nền tảng để xây dựng một cộng đồng chuyên gia y tế Việt Nam đủ sức phản biện, tư vấn và giám sát các quyết định liên quan tới sức khỏe người dân. Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan ghi nhận Tổng hội đã trở thành nơi tập hợp và phát huy trí tuệ của đội ngũ cán bộ y tế và chuyên gia đầu ngành, đồng thời yêu cầu trong nhiệm kỳ mới tiếp tục tham gia xây dựng, phản biện chính sách, pháp luật, tư vấn và giám sát ở nhiều lĩnh vực từ đào tạo đến truyền thông giáo dục sức khỏe.
Hệ thống dữ liệu chuyên gia và chuyển đổi số y học: Từ khẩu hiệu tới hạ tầng
Điểm khác biệt của Đại hội Y học Việt Nam XVIII không nằm ở những lời kêu gọi chung chung mà ở quyết tâm chuyển đổi số y học gắn với một hạ tầng cụ thể: hệ thống dữ liệu chuyên gia. Tổng hội xác định nhiệm kỳ 2026-2031 sẽ tập trung nâng cao vai trò đội ngũ chuyên gia trong tư vấn, phản biện chính sách, đồng thời xây dựng hệ thống dữ liệu chuyên gia, phát triển mạng lưới tri thức và thúc đẩy chuyển đổi số. Theo GS.TS Nguyễn Văn Kính, cần đưa chuyển đổi số vào hoạt động quản lý, cùng với tăng cường hợp tác với các tổ chức y học trong khu vực và trên thế giới. Khẩu hiệu “Kế thừa truyền thống - Đoàn kết, đổi mới - Phụng sự sức khỏe nhân dân” sẽ là sáo rỗng nếu không được hiện thực hóa bằng các nền tảng số cho phép truy cập tri thức, hồ sơ chuyên môn, công trình nghiên cứu và kinh nghiệm lâm sàng của các chuyên gia một cách hệ thống.
Chiến lược kết nối đa tầng: Từ bệnh viện, trường đại học đến thầy thuốc trẻ
Thách thức của y tế Việt Nam không chỉ là thiếu nguồn lực, mà còn là tri thức bị chia cắt theo chuyên ngành, tuyến điều trị và khu vực công – tư. Đại hội Y học Việt Nam lần này đặt việc kết nối chuyên gia lên vị trí trung tâm của chiến lược phát triển. GS.TS Nguyễn Viết Tiến nhấn mạnh yêu cầu tăng cường kết nối giữa các chuyên ngành, bệnh viện, trường đại học, viện nghiên cứu; giữa y tế công lập và tư nhân, cũng như giữa Trung ương và địa phương. Đây là cách tiếp cận thực tế: không xây thêm một cấu trúc hành chính mới, mà làm cho các “mảnh ghép” sẵn có trong hệ thống y tế nói chuyện được với nhau, chia sẻ dữ liệu và kinh nghiệm lâm sàng. Với thế hệ thầy thuốc trẻ, Tổng hội dự định tạo thêm cơ hội học tập, nghiên cứu, sáng tạo và hội nhập quốc tế, thông qua hợp tác nghiên cứu, đào tạo và trao đổi chuyên gia, giúp lớp bác sĩ mới không bị cô lập trong phạm vi một bệnh viện hay một tỉnh.
Kết luận: Chính sách y tế phải dựa trên tri thức kết nối và dữ liệu số
Điểm mấu chốt của Đại hội Y học Việt Nam XVIII là sự dịch chuyển từ mô hình hội nghề nghiệp chủ yếu tổ chức hội nghị, phong tặng danh hiệu sang vai trò “bộ não tập thể” của ngành y, với trọng tâm là chuyên gia y tế Việt Nam, kết nối đa tầng và chuyển đổi số y học. Khi Tổng hội cam kết tiếp tục tham gia tư vấn, phản biện xã hội, xây dựng khuyến cáo chuyên môn và đóng góp vào quá trình xây dựng chính sách y tế dựa trên bằng chứng khoa học, điều đó đồng nghĩa chính sách phải được thiết kế trên nền dữ liệu, kinh nghiệm lâm sàng và đối thoại liên tục giữa các bên. Nhiệm kỳ 2026-2031 vì vậy sẽ là phép thử: hoặc hệ thống dữ liệu chuyên gia và mạng lưới kết nối thực sự hình thành, giúp chính sách y tế thông minh hơn, hoặc tất cả dừng lại ở khẩu hiệu. Đại hội XVIII đã nêu đúng bài toán; câu trả lời sẽ nằm ở quyết tâm đưa chuyển đổi số và kết nối chuyên gia vào đời sống hàng ngày của ngành y.
