Đại hội XVIII: Bước ngoặt cho Tổng hội Y học Việt Nam và vai trò chuyên gia
Đại hội XVIII Tổng hội Y học Việt Nam là sự kiện định hướng nhiệm kỳ 2026–2031, trong đó tổ chức nghề nghiệp lớn nhất của giới thầy thuốc đặt mục tiêu nâng cao vai trò đội ngũ chuyên gia trong tư vấn, phản biện chính sách y tế, đồng thời xây dựng hệ thống dữ liệu chuyên gia, phát triển mạng lưới tri thức và thúc đẩy chuyển đổi số trong nghiên cứu, đào tạo và chăm sóc sức khỏe người dân. Đây không chỉ là một cuộc họp tổng kết mà là lời khẳng định: nếu không tái cấu trúc cách làm chính sách và cách kết nối tri thức y học, hệ thống y tế sẽ tụt lại trước biến động bệnh tật, già hóa dân số và công nghệ mới. Việc hoàn thành chương trình làm việc sau hai ngày tại Hà Nội cùng Nghị quyết phương hướng hoạt động cho thấy Tổng hội chọn con đường chủ động thay đổi, chứ không chờ sức ép bên ngoài mới dịch chuyển.
Tân Chủ tịch Nguyễn Viết Tiến và “ngôi nhà chung” của giới y học
Việc GS.TS Nguyễn Viết Tiến, nguyên Thứ trưởng Bộ Y tế, Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng Y khoa Quốc gia, được bầu làm Chủ tịch Tổng hội Y học Việt Nam cùng Ban Chấp hành 108 ủy viên là thông điệp rõ ràng về một nhiệm kỳ chú trọng chuyên môn và kết nối. Ở vào thời điểm y học chịu áp lực lớn từ dịch bệnh mới nổi và kỳ vọng xã hội ngày càng cao, Tổng hội cần một người vừa hiểu quản lý nhà nước, vừa gắn bó thực tiễn lâm sàng. Tân Chủ tịch không nói về khẩu hiệu chung chung; ông chọn hình ảnh “ngôi nhà chung” của giới y học, nơi trí tuệ các thế hệ thầy thuốc được tập hợp, chia sẻ và đối thoại trên nền tảng khoa học. Cách nhìn này đáng chú ý: nó đặt hội viên – hơn 400.000 chuyên gia, bác sĩ, dược sĩ, điều dưỡng và cán bộ y tế quân dân y – vào trung tâm, coi họ là nguồn lực chủ chốt chứ không chỉ là danh sách thành viên.
Từ mạng lưới hội đồ sộ đến hệ thống dữ liệu chuyên gia và chuyển đổi số y tế
Hiện nay, Tổng hội Y học Việt Nam sở hữu mạng lưới 34 hội y học tỉnh, thành phố; 62 hội chuyên khoa Trung ương; 10 viện, trung tâm trực thuộc cùng một tạp chí chuyên ngành. Cấu trúc này tạo nên sức mạnh chiều rộng, nhưng chỉ thực sự phát huy khi đi kèm chiều sâu dữ liệu. Việc nhiệm kỳ mới ưu tiên xây dựng hệ thống dữ liệu chuyên gia và mạng lưới tri thức cho thấy lãnh đạo Tổng hội hiểu rằng thời của sổ tay giấy và danh mục rời rạc đã qua. Một câu nói có thể trích dẫn là: “Trong nhiệm kỳ 2026-2031, Tổng hội đặt mục tiêu… xây dựng dữ liệu chuyên gia, mạng lưới tri thức và đẩy mạnh chuyển đổi số”. Đây là bước chuyển từ kết nối trên nền tảng quan hệ sang kết nối dựa trên dữ liệu, cho phép nhanh chóng huy động đúng người, đúng chuyên môn vào tư vấn chính sách, đào tạo hay nghiên cứu. Nếu làm đến nơi đến chốn, chuyển đổi số y tế ở cấp hội nghề nghiệp sẽ trở thành chất xúc tác cho chuyển đổi số toàn ngành.
Kết nối chuyên gia y học: Từ khẩu hiệu đoàn kết đến cấu trúc hợp tác cụ thể
Điểm đáng chú ý nhất của Đại hội XVIII không phải số lượng tham luận, mà là cách Tổng hội nói về kết nối chuyên gia y học. Thay vì dừng ở lời kêu gọi “đoàn kết”, tân Chủ tịch nhấn mạnh tăng cường kết nối giữa các chuyên ngành, bệnh viện, trường đại học, viện nghiên cứu; giữa y tế công lập và tư nhân; giữa Trung ương và địa phương. Đây là lời thừa nhận rằng y học hiện đại là một hệ sinh thái, nơi một quyết định chuyên môn hiếm khi thuộc độc quyền của một chuyên ngành. Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo và y học chính xác đang thay đổi cách chẩn đoán, điều trị, Tổng hội còn đặt mục tiêu tăng cường kết nối chuyên ngành, hợp tác quốc tế, chuyển giao tri thức và nâng cao năng lực đội ngũ thầy thuốc. Nếu những cấu trúc kết nối này được dựng lên bằng nền tảng số và dữ liệu chuyên gia, khẩu hiệu đoàn kết mới có cơ hội trở thành mạng lưới hợp tác thực chất, giúp y tế phản ứng nhanh hơn với thách thức mới.
Di sản 70 năm và kỳ vọng nhiệm kỳ 2026–2031
Tổng hội Y học Việt Nam bước vào nhiệm kỳ mới với một di sản không nhỏ: 70 năm hình thành, Huân chương Lao động hạng Nhất và những sản phẩm tri thức như Từ điển Bách khoa Y học Việt Nam với 6.100 mục từ thuộc 41 chuyên ngành. Nhưng di sản chỉ có ý nghĩa nếu được dùng làm nền cho đổi mới. Việc tiếp tục củng cố mạng lưới hội thành viên, tăng chất lượng tư vấn, phản biện, giám định xã hội và định hướng nghiên cứu, đào tạo, truyền thông sức khỏe dựa trên bằng chứng khoa học, nhu cầu người dân và năng lực y tế cơ sở là bước đi đúng, nhưng sẽ đòi hỏi kỷ luật thực thi. Đại hội XVIII đã đặt ra mục tiêu rõ ràng; câu hỏi còn lại là Tổng hội có dám đòi hỏi cao hơn ở chính mình, ở các hội viên đầu ngành, để biến cơ chế phối hợp với Bộ Y tế và các bên liên quan thành những chương trình cụ thể, có tác động đo được. Nếu nhiệm kỳ mới biến “ngôi nhà chung” thành hạ tầng dữ liệu và kết nối thực sự, hệ thống y tế sẽ được hưởng lợi lâu dài.
