Năm học mới: cuộc chuyển mình của cả trẻ và phụ huynh
Những lo lắng của phụ huynh khi chuẩn bị năm học mới là tập hợp các mối quan tâm cảm xúc và thực tế xoay quanh việc con chuyển đổi môi trường học tập, bao gồm áp lực thích nghi trường học, gánh nặng chi phí tựu trường, kỳ vọng về kết quả học tập và mong muốn bảo vệ sức khỏe tinh thần, niềm vui đến lớp của trẻ hơn là chạy theo thành tích. Khi năm học bắt đầu, không chỉ trẻ mà cả cha mẹ đều phải “vào guồng” lại: sắp xếp công việc, tính toán tài chính, điều chỉnh thói quen sinh hoạt. Sau kỳ nghỉ hè, nhiều trẻ ngại đến trường, phải mất thời gian để quay lại giờ giấc học tập nề nếp, như trường hợp con trai lớp 5 của chị Nguyễn Thị Thiên Kim ở Cần Thơ chia sẻ. Điều này cho thấy, điểm số không phải mối lo đầu tiên; việc con có cảm xúc tích cực với trường lớp mới là ưu tiên hàng đầu.
Hạnh phúc và sức khỏe tinh thần của con: ưu tiên vượt lên trên điểm số
Điều nổi bật trong câu chuyện của nhiều phụ huynh là sự dịch chuyển ưu tiên: mong con đi học vui vẻ, khỏe mạnh, biết cố gắng trong khả năng hơn là đạt thành tích bằng mọi giá. Với hai con vào lớp 7 và lớp 5, chị Vũ Thị Hoa đặt kỳ vọng rõ ràng nhưng không cực đoan: các con ngoan, chăm chỉ, đạt kết quả tốt nhất trong năng lực của mình, miễn là mỗi ngày đến trường đều là một trải nghiệm tích cực. Cách nhìn này phản ánh sự tỉnh táo trước thực tế áp lực học đường đang bào mòn sự háo hức học tập của trẻ. Khi phụ huynh chấp nhận rằng không phải đứa trẻ nào cũng phải đứng đầu bảng, họ tạo ra không gian cho con thử, sai và tiến bộ. "Khi con cảm thấy vui vẻ mỗi ngày đến trường thì chắc chắn sẽ không bị áp lực" là một thông điệp đáng để nhiều gia đình suy ngẫm.
Chi phí tựu trường: nỗi đau đầu âm thầm nhưng dai dẳng
Sau lớp lo lắng cảm xúc của con là một lớp lo tài chính rất cụ thể. Việc chuẩn bị năm học mới của gia đình chị Nguyễn Thị Thùy Linh ở Hà Nội dự kiến tiêu tốn khoảng 17 triệu đồng cho hai con. Các khoản chi được liệt kê rõ: học phí và một số chi phí tại trường khoảng 200.000 đồng mỗi tháng, sách giáo khoa 237.000 đồng, đồng phục khoảng 1 triệu đồng mỗi năm học, đồ dùng học tập khoảng 1 triệu đồng, tiền bán trú 500.000 đồng mỗi tháng, chi phí đưa đón 500.000 đồng mỗi tháng và bảo hiểm thân thể khoảng 450.000 đồng mỗi năm học. Với gia đình chị Trần Thị Lợi có ba con, số tiền chuẩn bị năm học mới cũng lên tới khoảng 12–15 triệu đồng. Những con số này cho thấy chi phí tựu trường không còn là vài khoản linh tinh; nó là một "gói đầu tư" lớn mà nhiều gia đình phải lên kế hoạch trước, tiết kiệm, tận dụng sách cũ, đồng phục cũ để cân đối. Nếu một khoản phát sinh về lịch học hay bán trú thay đổi, tổng chi phí lập tức biến dạng.
Mốc lớp 1 và những ngày đầu đến trường: nỗi lo thích nghi âm thầm
Nếu chi phí là nỗi lo dễ thấy, thì chuyện thích nghi trường học lại là nỗi bất an khó gọi tên. Với trẻ ở các lớp đầu cấp, đặc biệt là nhà trẻ, mầm non và học sinh lớp 1, bước vào môi trường học tập mới là một dấu mốc đáng nhớ: các em phải làm quen với thầy cô, bạn bè, không gian lớp học và những yêu cầu hoàn toàn khác so với ở nhà. Nhiều bé được ông bà chăm từ nhỏ nên chưa quen tách khỏi vòng tay gia đình, dễ khóc và không chịu đến trường, như trường hợp con của chị Trần Thị Thảo Mai ở phường An Bình. Phụ huynh phải vừa động viên, vừa cho con làm quen dần, trong khi giáo viên mầm non được khuyến nghị tạo không khí gần gũi, thân thiện, truyền năng lượng tích cực để trẻ cảm nhận niềm vui khi đến lớp. Ở mốc lớp 1, anh Nguyễn Hải Tấn Phát đã chủ động nhiều lần đưa con đến trường làm quen, giải thích rằng đi học là một trải nghiệm vui, nên trong ngày tựu trường, bé nhanh chóng hòa nhập với bạn bè.
Cần một liên minh gia đình - nhà trường để giảm áp lực và tăng an toàn
Nhìn từ nhiều câu chuyện, có thể thấy không phụ huynh nào tự mình giải quyết hết mọi nỗi lo. Họ cần một liên minh thực sự giữa gia đình và nhà trường. Về chuyên môn, việc đánh giá học sinh cần được thực hiện thường xuyên và sát với năng lực của từng em, thay vì ép tất cả đi theo một thang điểm duy nhất. Khi thầy cô thiết kế những bài kiểm tra phù hợp, họ không chỉ phân loại được trình độ mà còn giảm áp lực thành tích, tạo cơ hội để mỗi trẻ tiến bộ theo nhịp độ riêng. Về tài chính, nhiều phụ huynh đề xuất chính sách miễn, giảm học phí, hỗ trợ 100% chi phí sách giáo khoa, đồng phục và đặc biệt là các khoản đóng đầu năm để giảm nguy cơ trẻ phải bỏ học vì gia đình không đủ khả năng chi trả. Còn về cảm xúc, sự sát sao, định hướng và động viên đúng lúc từ cả bố mẹ lẫn thầy cô được xem là động lực để trẻ yêu trường lớp hơn. Năm học mới vì thế không nên là cuộc chạy đua, mà là hành trình cả hệ thống cùng nhau giữ cho trẻ an toàn, vui vẻ và biết nỗ lực.
