Vì sao phải siết phòng ngừa bệnh truyền nhiễm trước năm học mới?
Phòng ngừa bệnh truyền nhiễm trước năm học mới là việc phụ huynh chủ động thực hiện các biện pháp tiêm chủng, vệ sinh, theo dõi sức khỏe và phối hợp với nhà trường nhằm giảm tối đa nguy cơ trẻ mắc các bệnh lây lan trong môi trường học đường đông đúc. Năm học mới 2026 - 2027 cận kề, hàng triệu học sinh chuẩn bị quay lại lớp học, kéo theo nguy cơ bùng phát các bệnh như sốt xuất huyết, Covid-19, cúm, tay chân miệng và viêm não mô cầu tăng nhanh. Bỏ qua giai đoạn “chuẩn bị lá chắn” này là chấp nhận để con mình tham gia một môi trường có nguy cơ lây nhiễm cao mà không được bảo vệ đầy đủ. Môi trường trường học, nhà trẻ, mẫu giáo vốn là nơi tiếp xúc gần, dùng chung không gian kín, rất dễ lây tay chân miệng, Covid-19 và các bệnh qua đường hô hấp.
Những bệnh truyền nhiễm đang đe dọa học sinh đầu năm học
Điều phụ huynh cần thẳng thắn nhìn nhận là: năm học mới 2026 diễn ra đúng thời điểm “dịch chồng dịch” với nhiều bệnh truyền nhiễm cùng gia tăng. Sốt xuất huyết học sinh đang bước vào cao điểm: đến tuần thứ 32, TP.HCM ghi nhận hơn 25.700 ca sốt xuất huyết, Hà Nội đến ngày 5/8 đã có 1.259 trường hợp và nhiều địa phương báo cáo hàng trăm ca mỗi tuần. Trong giai đoạn 3/8 – 9/8, riêng tay chân miệng tại một địa bàn đã ghi nhận 971 trường hợp. Đây không còn là những con số “xa lạ” mà là lời cảnh báo trực diện với mỗi gia đình. Song song đó, số ca Covid-19 ở trẻ đang tăng, đặc biệt ở lứa tuổi nhà trẻ, mẫu giáo do tiếp xúc gần liên tục. Cúm mùa, RSV, viêm não mô cầu cũng gia tăng, với nhiều triệu chứng chồng lấp, khiến phụ huynh rất khó tự phân biệt nếu không có xét nghiệm xác định.
Tiêm chủng trẻ em: “lá chắn” bắt buộc trước khi vào môi trường đông người
Nếu phải chọn một việc quan trọng nhất để phòng ngừa bệnh truyền nhiễm trước năm học mới, đó phải là tiêm chủng trẻ em đúng và đủ. Theo quy định tại Nghị định 165/2026/ND-CP, toàn bộ trẻ mầm non và tiểu học khi nhập học đều phải được rà soát lịch sử tiêm chủng từ đầu năm học. Đây không phải thủ tục hình thức, mà là cơ chế bắt buộc để đảm bảo trẻ bước vào môi trường học tập tập thể với miễn dịch tối thiểu. Bộ Y tế đã ban hành danh sách 14 bệnh thuộc Chương trình Tiêm chủng mở rộng, trong đó ngoài các vắc-xin quen thuộc như viêm gan B, lao, bạch hầu, ho gà, uốn ván, bại liệt, Hib, sởi, rubella, còn có thêm vắc-xin phế cầu, tiêu chảy do rotavirus và HPV.
Phụ huynh không nên tự quyết định bỏ hoặc lặp lại mũi vắc-xin nếu con tiêm trễ; số mũi bổ sung và khoảng cách giữa các mũi phụ thuộc loại vắc-xin, độ tuổi và lịch sử tiêm cụ thể của từng trẻ. Việc cần làm là: kiểm tra sổ tiêm chủng, đối chiếu với lịch khuyến cáo theo tuổi, xác định mũi còn thiếu, rồi đưa trẻ đến trạm y tế hoặc cơ sở tiêm chủng để được tư vấn lịch tiêm bù. Trong bối cảnh sốt xuất huyết học sinh tăng mạnh, các chuyên gia khuyến cáo nên tiêm vắc-xin phòng sốt xuất huyết kết hợp với các biện pháp khác để giảm nguy cơ mắc bệnh và biến chứng nguy hiểm.
Biện pháp phòng ngừa chủ động tại nhà: phụ huynh không thể phó mặc cho nhà trường
Một sai lầm phổ biến là nghĩ rằng phòng ngừa bệnh truyền nhiễm là trách nhiệm của nhà trường. Thực tế, nếu gia đình không chủ động, mọi nỗ lực vệ sinh trường học cũng khó bảo vệ được con bạn. Với sốt xuất huyết, phụ huynh cần diệt lăng quăng, loại bỏ dụng cụ chứa nước đọng, cho trẻ ngủ màn, phòng chống muỗi đốt và đưa trẻ đi tiêm vắc-xin phòng sốt xuất huyết để giảm nguy cơ mắc bệnh và biến chứng. Với Covid-19, cúm và các bệnh đường hô hấp, hãy duy trì thói quen rửa tay thường xuyên, che miệng khi ho, đeo khẩu trang khi đến nơi công cộng, và giữ nhà cửa thoáng khí.
ThS.BS Lê Thanh Khôi nhấn mạnh, bên cạnh rửa tay, vệ sinh môi trường sống sạch sẽ, thực hiện nguyên tắc 3 sạch, diệt muỗi, lăng quăng, thì tiêm chủng là giải pháp phòng bệnh chủ động, bảo vệ hiệu quả cho trẻ và gia đình trong thời điểm “dịch chồng dịch”. Phụ huynh cũng phải theo dõi sát thay đổi hành vi của trẻ: dấu hiệu giật mình chới với, sốt cao, nôn nhiều ở bệnh tay chân miệng chẳng hạn, cần được đưa tái khám ngay, không tự kết luận là bệnh nhẹ. Quan điểm “để vài hôm tự khỏi” là một lựa chọn đầy rủi ro trong bối cảnh hiện nay.
Tránh xử lý sai lầm và phối hợp chặt với nhà trường để bảo vệ con
Một thực tế đáng lo là rất nhiều phụ huynh đang coi nhẹ sốt xuất huyết như cảm cúm, tự xử lý tại nhà. Nguy hiểm hơn, không ít người dùng Paracetamol quá liều gây suy gan cấp, dùng Ibuprofen làm tăng nguy cơ xuất huyết tiêu hóa nặng, hoặc tự truyền dịch khi không có chỉ định, tiềm ẩn nhiều biến chứng. Các biện pháp dân gian như cạo gió, cắt lể cũng có thể làm tăng nguy cơ chảy máu và nhiễm trùng tại chỗ, khiến bệnh nặng hơn. Đây là những xử lý mà phụ huynh cần dứt khoát loại bỏ.
Trọng tâm bây giờ không phải là hoang mang, mà là thiết lập một “bộ quy tắc” phối hợp giữa gia đình và nhà trường. Ngay đầu năm học, phụ huynh nên: cung cấp đầy đủ thông tin sức khỏe, lịch tiêm chủng của con; thống nhất với giáo viên về quy trình khi trẻ sốt, ho, nổi ban; và đề xuất tăng cường vệ sinh trường học, rửa tay, sát khuẩn bề mặt trong lớp. Tất cả học sinh mầm non và tiểu học đều được rà soát tiêm chủng theo Nghị định 165/2026/ND-CP, nhưng nếu phụ huynh không xem đây là việc của chính mình, hệ thống này sẽ không thể phát huy hiệu quả. Kết luận rõ ràng nhất là: năm học mới chỉ thực sự “an toàn” khi mỗi gia đình xem phòng ngừa bệnh truyền nhiễm là nhiệm vụ phải làm ngay hôm nay, không phải việc để mai tính.
