Trường công lập Hà Nội được thu những gì – phụ huynh phải hiểu rõ để bảo vệ quyền lợi con
Các khoản thu năm học 2026-2027 tại các trường công lập ở Hà Nội là tập hợp những loại phí dịch vụ trường học Hà Nội được pháp luật cho phép thu nhằm phục vụ, hỗ trợ hoạt động giáo dục, với mức trần cụ thể cho từng dịch vụ, đồng thời cấm tuyệt đối mọi khoản thu tự đặt ra hoặc mang tính ép buộc đối với học sinh và phụ huynh. Quan điểm cần khẳng định ngay: phụ huynh không có nghĩa vụ chi trả cho bất cứ khoản tiền nào ngoài khung quy định thu chi giáo dục đã được Hội đồng nhân dân và Sở GD&ĐT ban hành. Nhà trường chỉ được thu phí dịch vụ hỗ trợ giáo dục theo danh mục trong nghị quyết, nên mọi đề xuất đóng thêm “quỹ lớp”, “quỹ trường”, hay khoản đóng góp chung bình quân đầu người đều là dấu hiệu lạm thu và cần bị từ chối. Khi phụ huynh nắm rõ ranh giới giữa khoản thu được phép và khoản thu trái quy định, quyền lợi học sinh mới được bảo vệ thực chất, chứ không chỉ trên giấy.
Tiền bán trú và chăm sóc bán trú: khoản lớn nhất nhưng có trần rất rõ
Tiền bán trú học sinh luôn là khoản làm phụ huynh cân nhắc kỹ vì ảnh hưởng trực tiếp đến sinh hoạt hằng ngày của con và ngân sách gia đình. Theo nghị quyết về phí dịch vụ trường học Hà Nội, tiền ăn bán trú bị khống chế ở mức tối đa 20.000 đồng/học sinh/ngày cho bữa sáng và 35.000 đồng/học sinh/ngày cho bữa trưa – con số mà nhà trường không được phép vượt nếu không có thỏa thuận và nguồn hỗ trợ hợp lệ. Quan trọng hơn, khoản tiền chăm sóc bán trú – bao gồm công sức trông nom, tổ chức ngủ nghỉ, sinh hoạt cho học sinh ở lại trường – có trần 235.000 đồng/học sinh/tháng, và đây phải được coi là giới hạn đỏ mọi trường công lập phải tuân thủ. Trang thiết bị phục vụ bán trú cũng có khung: tối đa 200.000 đồng/học sinh/năm với trẻ mầm non, 133.000 đồng/học sinh/năm cho tiểu học, THCS. Khi phụ huynh thấy mức thu vượt trần mà không có căn cứ rõ ràng, việc yêu cầu nhà trường điều chỉnh không phải là gây khó dễ mà là bảo vệ nguyên tắc minh bạch ngân sách.
Những khoản bắt buộc và tự nguyện: bảo hiểm y tế, ngoài giờ, đưa đón, hỗ trợ học tập
Không phải khoản nào nhà trường đưa ra cũng giống nhau về nghĩa vụ phải đóng; phân biệt rõ bắt buộc và tự nguyện là điều phụ huynh cần làm, thay vì đóng cho xong. Bảo hiểm y tế học sinh là khoản bắt buộc với nhóm tham gia BHYT bắt buộc, tính bằng 4,5% mức lương cơ sở, trong đó ngân sách nhà nước hỗ trợ 50% và phần còn lại do học sinh đóng; tổng cộng cả năm, học sinh đóng 683.100 đồng tiền BHYT. Trái lại, các phí trông giữ ngoài giờ, dịch vụ đưa đón, dịch vụ hỗ trợ học tập chỉ được thu khi có nhu cầu thực sự và trên cơ sở thỏa thuận giữa nhà trường và phụ huynh – nghĩa là gia đình có quyền từ chối nếu không sử dụng dịch vụ đó. Đối với dịch vụ đã được ngân sách bảo đảm kinh phí, Sở GD&ĐT khẳng định nhà trường không được thu thêm từ học sinh; câu nói này cần được phụ huynh “ghi nhớ như một điều khoản bảo vệ mình”.
Đồng phục, quỹ phụ huynh và lạm thu: trường phải tuân thủ, phụ huynh phải cứng rắn
Một trong những điểm dễ bị lạm thu nhất là đồng phục và các loại “quỹ” mơ hồ. Quy định đã rất rõ: việc may, mua quần áo đồng phục, thể dục thể thao, phù hiệu phải do cha mẹ học sinh hoặc Ban đại diện cha mẹ học sinh tự tổ chức trên tinh thần tự nguyện, nhà trường không được tự ý thu tiền hay ép buộc học sinh mua đồng phục. Đối với kinh phí hoạt động của Ban đại diện cha mẹ học sinh, điều lệ hiện hành cấm đặt mức thu bình quân đầu người, cấm ép buộc đóng góp, cấm sử dụng tiền vào mục đích ngoài phạm vi hoạt động của Ban. Sở GD&ĐT đã yêu cầu các trường thực hiện nghiêm quy định thu chi giáo dục, tuyệt đối không thu “quỹ lớp”, “quỹ trường” trái quy định và không lạm thu dưới bất cứ hình thức nào. Nếu vẫn xuất hiện các phiếu thu mập mờ, thay vì im lặng, phụ huynh cần đề nghị công khai căn cứ pháp lý, mức trần và cách sử dụng; sự cứng rắn của phụ huynh chính là sức ép buộc trường phải tuân thủ luật.
Kết luận: nắm vững khung thu để biến năm học mới thành năm học minh bạch
Các khoản thu năm học 2026-2027 không phải là “mớ giấy tờ khó hiểu” mà là bộ khung pháp lý cụ thể, với từng dịch vụ, từng mức trần và từng trách nhiệm được phân định. Trường công lập Hà Nội chỉ được thu phí dịch vụ hỗ trợ giáo dục theo quy định, không được tự đặt ra khoản thu, không được ép buộc học sinh, cha mẹ học sinh đóng góp dưới bất kỳ hình thức nào. Sở Giáo dục đã gửi thông điệp rõ ràng: phải thực hiện nghiêm các quy định thu chi giáo dục, không lạm thu, không núp bóng danh nghĩa “xã hội hóa” để đẩy thêm gánh nặng cho gia đình. Phần còn lại nằm ở lựa chọn của phụ huynh: hoặc im lặng chấp nhận mọi khoản trường đưa ra, hoặc chủ động yêu cầu giải trình theo đúng nghị quyết và thông tư. Khi phụ huynh đồng lòng đòi hỏi minh bạch, năm học mới có thể bắt đầu không bằng nỗi lo ví tiền, mà bằng sự yên tâm rằng con mình hưởng dịch vụ xứng đáng với từng đồng phải đóng.
