IPO Đông Nam Á tăng tốc: câu chuyện không chỉ là những con số
IPO Đông Nam Á là làn sóng các doanh nghiệp trong khu vực phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng trên các sở giao dịch, nhằm huy động nguồn vốn dài hạn cho mở rộng sản xuất, đầu tư công nghệ và tái cấu trúc tài chính, đồng thời mang tới cơ hội sở hữu doanh nghiệp cho nhà đầu tư cá nhân và tổ chức. Các sàn giao dịch chứng khoán Đông Nam Á ghi nhận hoạt động IPO sôi động trong nửa đầu năm 2026 khi giá trị vốn huy động tăng hơn gấp đôi so với cùng kỳ. Theo một thống kê, tổng vốn huy động qua IPO đạt 3,07 tỷ USD và tăng khoảng 120% so với cùng kỳ. Điều đáng nói là mức tăng này diễn ra trong bối cảnh số lượng thương vụ giảm khoảng 10%, xuống còn 47 thương vụ. Nói cách khác, khu vực đang chứng kiến sự dịch chuyển rõ rệt từ “nhiều nhưng nhỏ” sang “ít nhưng lớn”.
Malaysia dẫn đầu, công nghệ và cải cách trở thành đòn bẩy
Malaysia hiện đứng đầu Đông Nam Á cả về số lượng IPO và giá trị vốn huy động trong nửa đầu năm. Đây không phải là kết quả ngẫu nhiên, mà là trái ngọt của một chương trình cải cách thị trường vốn được theo đuổi có chủ đích. Các thủ tục niêm yết được đơn giản hóa, chính sách hỗ trợ doanh nghiệp tiềm năng lên sàn được đẩy mạnh và hệ sinh thái quỹ đầu tư mạo hiểm được khuyến khích phát triển. Một thương vụ đáng chú ý là Sunway Healthcare Holdings – đợt chào bán lớn nhất của Malaysia trong 9 năm và nằm trong nhóm IPO lớn nhất khu vực. Song điểm mang tính thí điểm là SkyeChip, công ty thiết kế chip chọn niêm yết trong nước, với lượng đặt mua cao gấp 95 lần số cổ phiếu chào bán và dùng khoảng 60% vốn huy động cho R&D. Đây là phép thử tham vọng biến thị trường vốn thành bệ phóng cho công nghệ cao.
Việt Nam trở lại ấn tượng: 4 thương vụ IPO đều vào Top 10
Nếu Malaysia giữ vai trò “đầu tàu”, thì Việt Nam là bất ngờ lớn nhất của làn sóng IPO Đông Nam Á. Cả 4 doanh nghiệp Việt Nam thực hiện IPO trong nửa đầu năm đều lọt Top 10 thương vụ lớn nhất khu vực về giá trị huy động. Tổng vốn huy động đạt khoảng 830 triệu USD, trong khi tổng vốn hóa tại thời điểm IPO gần 6,9 tỷ USD. Điều này đặc biệt đáng chú ý khi trước đó, nửa đầu năm 2025 gần như vắng bóng thương vụ IPO lớn tại Việt Nam. Trên thị trường chứng khoán Việt Nam, Điện Máy Xanh Investment – doanh nghiệp thuộc hệ sinh thái MWG – có thương vụ IPO đứng thứ 3 khu vực, dựa trên nền tảng mạng lưới khoảng 3.000 cửa hàng và chiến lược mở rộng ra Indonesia. Gelex Infrastructure đứng thứ 6, dùng vốn cho các dự án hạ tầng quy mô lớn như sân bay quốc tế Gia Bình. Đây là những thương vụ IPO lớn cho thấy doanh nghiệp Việt đã sẵn sàng chơi ở “giải hạng nặng”.
Cải cách thị trường và kỳ vọng nâng hạng: cú hích mới cho huy động vốn IPO
Đà trở lại của thị trường chứng khoán Việt Nam không phải “điều kỳ diệu qua một đêm”, mà phản ánh những nỗ lực cải cách kéo dài nhiều năm. Các cơ quan chức năng đã nới lỏng một số quy định đối với nhà đầu tư nước ngoài, trong đó có việc bãi bỏ yêu cầu ký quỹ trước giao dịch và đưa vào vận hành nền tảng giao dịch mới. Những thay đổi này được đánh giá là giúp cải thiện khả năng tiếp cận dòng vốn ngoại và nâng chất lượng hạ tầng thị trường chứng khoán. Theo một đánh giá, “kỳ vọng về thanh khoản và dòng vốn mới sau nâng hạng đang tạo thêm động lực để nhiều doanh nghiệp cân nhắc IPO và niêm yết”. Trong bối cảnh nhu cầu vốn cho tiêu dùng, hạ tầng và mở rộng kinh doanh ngày càng lớn, thị trường chứng khoán được kỳ vọng giữ vai trò quan trọng hơn trong việc kết nối doanh nghiệp với nguồn vốn dài hạn. Đây là nền tảng để huy động vốn IPO tiếp tục tăng tốc.
Thách thức phía trước: từ “bùng nổ” đến một thị trường IPO bền vững
Tuy giá trị IPO Đông Nam Á tăng mạnh, tổng vốn huy động nửa đầu năm vẫn thấp hơn nửa cuối năm trước. Điều này nhắc rằng làn sóng hiện tại vẫn mong manh, dễ bị tác động bởi biến động kinh tế và dòng vốn quốc tế. Số lượng thương vụ giảm do các IPO nhỏ ở Indonesia chững lại dưới áp lực thanh khoản yếu và quy định siết chặt cho thấy nếu khung pháp lý và chất lượng doanh nghiệp không được cải thiện, thị trường dễ rơi vào hai thái cực: hoặc quá nhiều thương vụ nhỏ kém chất lượng, hoặc chỉ trông chờ vài thương vụ lớn. Với Malaysia và Việt Nam, thách thức tiếp theo không chỉ là đưa thêm doanh nghiệp lên sàn, mà là biến thị trường vốn thành nguồn tài trợ dài hạn cho doanh nghiệp có tham vọng mở rộng và đầu tư công nghệ. Nếu không giải quyết được câu chuyện minh bạch, quản trị và bảo vệ nhà đầu tư, “bùng nổ IPO” sẽ chỉ là một đợt sóng ngắn, thay vì một chu kỳ tăng trưởng bền vững cho khu vực.
