Hành lang đường nối sân bay – cảng: bước ngoặt chiến lược của Hải Phòng
Dự án đường nối cảng Lạch Huyện Hải Phòng với sân bay Gia Bình là tuyến giao thông dài khoảng 46,55 km, được định hướng trở thành trục kết nối liên vùng giữa cảng biển cửa ngõ quốc tế và sân bay, hình thành hành lang logistics khu vực, thúc đẩy phát triển logistics, công nghiệp và đô thị dọc tuyến, đồng thời tạo nền tảng để Hải Phòng nâng tầm thành trung tâm logistics của phía Bắc.
Điểm then chốt của dự án không nằm ở chiều dài tuyến đường, mà ở tham vọng tái cấu trúc bản đồ vận tải khu vực. Khi một thành phố cảng nhỏ nhất cả nước về diện tích quyết định đầu tư hơn 43.743 tỷ đồng cho một trục kết nối duy nhất, thông điệp rất rõ: Hải Phòng không muốn chỉ là cửa ngõ ra biển, mà muốn kiểm soát cả dòng chảy hàng hóa từ nhà máy đến bầu trời. Đây là lựa chọn mang tính “đặt cược lớn” vào tương lai hành lang logistics khu vực, nơi đường nối sân bay cảng trở thành xương sống cho chuỗi cung ứng mới.
4.672 ha đất đối ứng: Hải Phòng đang bán tương lai hay mua tăng trưởng?
Để biến bản vẽ thành đường nhựa, Hải Phòng không chọn vay nợ thuần túy mà chọn một bài toán khó hơn: dùng đất để đổi hạ tầng. Thành phố đã công bố danh mục 19 khu đất với tổng diện tích khoảng 4.672 ha, giá trị dự kiến khoảng 75.910 tỷ đồng để thanh toán cho nhà đầu tư nếu áp dụng hợp đồng BT, chưa trừ chi phí giải phóng mặt bằng. Đây là con số đủ lớn để định hình lại không gian đô thị và công nghiệp trong nhiều thập kỷ.
Câu hỏi đặt ra là: Hải Phòng đang bán rẻ tương lai quỹ đất hay đang mua tăng trưởng bằng một mức giá hợp lý? Câu trả lời nằm ở cách quy hoạch các khu TOD, khu du lịch sinh thái, khu đô thị – công nghiệp quanh tuyến. Nếu các khu đất đối ứng được phát triển thành cực tăng trưởng mới, giá trị tạo ra có thể vượt xa chi phí hạ tầng ban đầu. Ngược lại, nếu quy hoạch manh mún, nhà đầu tư thắng lớn, còn thành phố đối mặt nguy cơ mất đi những “viên kim cương” đất đai mà không đổi được sức bật kinh tế tương xứng.
Hành lang logistics khu vực: từ bản đồ đến dòng tiền
Về mặt kinh tế, tuyến đường này được định hướng hình thành trục giao thông liên vùng, tăng cường kết nối cảng cửa ngõ quốc tế Lạch Huyện với sân bay Gia Bình, đồng thời phục vụ phát triển logistics, công nghiệp và đô thị dọc tuyến. Nói cách khác, đây là nỗ lực biến cảng Lạch Huyện Hải Phòng từ một điểm đến trên bản đồ thành điểm trung chuyển trong chuỗi cung ứng khu vực.
Khi hàng hóa có thể đi thẳng từ tàu biển tại cảng Lạch Huyện lên máy bay tại sân bay Gia Bình qua một đường nối sân bay cảng chuyên biệt, chi phí thời gian và rủi ro tắc nghẽn sẽ giảm đáng kể. Điều này mở ra cơ hội thu hút các ngành cần tốc độ như điện tử, logistics thương mại điện tử, trung tâm phân phối khu vực. Không phải ngẫu nhiên mà dự án được kỳ vọng hỗ trợ mục tiêu tăng trưởng GRDP bình quân ít nhất 13% giai đoạn 2026–2030 của Hải Phòng. Nếu hành lang logistics khu vực này vận hành trơn tru, lợi ích không chỉ dừng ở thành phố cảng mà lan sang cả vành đai công nghiệp phía Bắc.
Cơ hội cho nhà đầu tư: không chỉ là một dự án đường
Về hình thức, đây là một dự án đầu tư cơ sở hạ tầng theo phương thức PPP, với phương án hợp đồng BOT hoặc BT đang được thành phố kêu gọi nhà đầu tư nghiên cứu. Nhưng về bản chất, đây là gói cơ hội tổng hợp: hạ tầng giao thông, phát triển quỹ đất, khu đô thị – công nghiệp – dịch vụ và cả logistics công nghệ cao. Nhà đầu tư không chỉ thu hồi vốn từ dòng xe trên tuyến, mà còn từ giá trị gia tăng của các khu đất đối ứng được quy hoạch đa chức năng.
Những cái tên như khu TOD Nam Hải Phòng 1.590 ha hay TOD ga Ninh Xá 559 ha cho thấy dư địa phát triển các “thành phố nhỏ” mới dọc hành lang. Ai nhìn dự án này chỉ như một con đường sẽ bỏ lỡ phần hấp dẫn nhất: quyền tham gia thiết kế cấu trúc không gian kinh tế mới của vùng. Tuy nhiên, để biến cơ hội thành lợi nhuận bền vững, nhà đầu tư sẽ phải chấp nhận bài toán phức tạp về giải phóng mặt bằng, điều chỉnh quy hoạch và rủi ro chu kỳ bất động sản.
Điều gì tiếp theo và Hải Phòng cần làm gì để không “thua trên sân nhà”?
Hiện tại, thành phố đang trong giai đoạn tìm kiếm nhà đầu tư quan tâm nghiên cứu thực hiện dự án đường nối cảng Lạch Huyện với sân bay Gia Bình theo phương thức PPP, với phương án hợp đồng BOT hoặc BT. Trường hợp áp dụng hợp đồng BT, danh mục 19 khu đất đã công bố là cơ sở tham khảo cho phương án thanh toán bằng quỹ đất. Nghĩa là “ván bài” mới chỉ bắt đầu, các điều khoản cụ thể vẫn còn để ngỏ cho đàm phán.
Để không thua trên sân nhà, Hải Phòng cần ba điều. Thứ nhất, kỷ luật quy hoạch: mọi điều chỉnh phải xoay quanh mục tiêu tối ưu hóa hành lang logistics khu vực, không bị phân mảnh bởi các dự án nhỏ lẻ. Thứ hai, minh bạch giá trị quỹ đất và cơ chế lựa chọn nhà đầu tư, tránh biến đầu tư cơ sở hạ tầng thành “cuộc chơi đất đai”. Thứ ba, phối hợp vùng với Bắc Ninh và các tỉnh lân cận để bảo đảm tuyến đường kết nối hiệu quả với Quốc lộ 10, Quốc lộ 17B, các tuyến tỉnh lộ và Vành đai 5 vùng Thủ đô như định hướng. Nếu làm được, tuyến đường này sẽ không chỉ là một dự án giao thông, mà là bản tuyên ngôn mới về vai trò trung tâm logistics của Hải Phòng.
