Lực lượng AI Mỹ: định nghĩa mới cho chiến lược công nghệ dưới thời Trump
“Lực lượng AI Mỹ” là sáng kiến mà Tổng thống Donald Trump tuyên bố, bao gồm việc bổ nhiệm một “trùm AI” cấp cao và thiết lập cấu trúc giám sát riêng cho trí tuệ nhân tạo, với mục tiêu đẩy nhanh phát triển công nghệ, củng cố sức mạnh kinh tế – quân sự và duy trì vị thế dẫn đầu trong cạnh tranh AI toàn cầu, đồng thời tránh áp dụng các quy định an toàn bị xem là cản trở tăng trưởng. Điểm đáng chú ý là lực lượng này ra đời cùng lúc Trump công khai coi các lo ngại tận thế AI là “trò lừa đảo”, đặt toàn bộ chính sách AI Trump trên một trục rất rõ: ưu tiên tốc độ, cạnh tranh và quyền lực quốc gia hơn nỗi sợ công nghệ. Khi ông viết rằng “AI là dầu mỏ của 20-25 năm tới” và sẽ lớn hơn cả Internet, đó không chỉ là ví von, mà là tuyên ngôn về chiến lược công nghệ Mỹ trong kỷ nguyên mới.
Trump coi nỗi sợ AI là "trò lừa": chính sách dựa trên phủ nhận rủi ro
Trong chuỗi bài đăng trên Truth Social ngày 14/9, Trump tấn công thẳng vào thuyết tận thế AI, gộp mọi kịch bản “robot tận diệt loài người” với những “trò lừa đảo Nga” và “trò lừa đảo biến đổi khí hậu” mà ông từng chỉ trích. Việc tự gọi mình là “Kẻ hủy diệt trò lừa đảo” cho thấy ông xem toàn bộ diễn ngôn về rủi ro hiện sinh của AI là sản phẩm chính trị hơn là phân tích công nghệ nghiêm túc. Lập luận của Trump khá đơn giản: nếu những dự báo tồi tệ đúng, “tất cả chúng ta đã chết từ lâu rồi”. Từ đó, ông bác bỏ nhu cầu tăng cường quy định liên bang với AI và cho rằng những lo ngại an toàn chỉ là “một trò lừa” có thể làm suy yếu doanh nghiệp Mỹ, tạo lợi thế cho Trung Quốc. Đây không phải cách tiếp cận thận trọng; đó là quyết định chính trị chọn phủ nhận rủi ro để tránh bất kỳ phanh an toàn nào có thể làm chậm động cơ tăng trưởng.
Cuộc đối đầu ngược chiều với chính các doanh nghiệp AI
Điều nghịch lý trong chính sách AI Trump là: chính quyền muốn tăng tốc, còn nhiều doanh nghiệp lại xin được… hãm phanh. Các lãnh đạo như Dario Amodei, CEO Anthropic, kêu gọi làm chậm tốc độ phát triển mô hình tiên tiến, cảnh báo hệ thống tự chủ có thể tự cải thiện, vượt hàng rào bảo vệ và khơi mào tấn công mạng nằm ngoài kiểm soát của con người. Tương tự, Sam Altman hay Elon Musk đều nhấn mạnh nguy cơ AI tước mất quyền kiểm soát tương lai của nhân loại và ủng hộ chuẩn an toàn ở cấp liên bang. Thay vì nương theo, Trump chất vấn: từ bao giờ CEO lại đi xin thêm quy định siết chính ngành của mình? Ông coi đây hoặc là “điên rồ”, hoặc là mưu đồ ngăn cản đối thủ nhỏ hơn. Washington dưới thời ông giữ thái độ hoài nghi với đề xuất điều tiết, vẫn nói cần “quản lý một cách thông minh” nhưng không ủng hộ các cơ chế an toàn bổ sung mà doanh nghiệp đề xuất.
Lực lượng AI trong bối cảnh bầu cử và cạnh tranh với Trung Quốc, EU
Trump không quyết định trong khoảng trống chính trị. Lập trường chống siết chặt AI xuất hiện đúng lúc cuộc bầu cử tháng 11 tiến gần và dư luận Mỹ còn hoài nghi với các trung tâm dữ liệu AI. Theo khảo sát Gallup công bố tháng 3, gần một nửa người được hỏi phản đối mạnh việc xây dựng trung tâm dữ liệu AI tại địa phương, trong đó nhóm cử tri Cộng hòa cũng có gần 40% chống đối. Với nền tảng như vậy, việc Trump chọn bảo vệ AI như “động cơ kinh tế vĩ đại nhất của nước Mỹ” cũng là cách ông định nghĩa lại nỗi sợ của cử tri thành cơ hội việc làm và sức mạnh quốc gia. Song song, thông báo lập Lực lượng AI được đưa ra ngay trước cuộc gặp với Chủ tịch Tập Cận Bình ngày 25/9, trong khi Washington và Bắc Kinh cạnh tranh vị trí dẫn đầu AI, coi công nghệ này là then chốt cho sức mạnh kinh tế và quân sự. Trung Quốc cũng bác bỏ đề xuất làm chậm phát triển AI, cho rằng điều đó có thể cản trở tiến trình quản trị toàn cầu. Khi cả hai cực lớn đều ưu tiên tăng tốc, EU và các bên muốn siết chặt an toàn đứng trước nguy cơ bị đẩy ra rìa cuộc chơi.
“Trùm AI” và Lực lượng AI: bước thể chế hóa lựa chọn tốc độ
Ngày 19/9, Trump tuyên bố sẽ bổ nhiệm một cố vấn mới về trí tuệ nhân tạo – “trùm AI” – và thành lập một Lực lượng AI để “trân trọng, hỗ trợ và giám sát” ngành công nghiệp này, đồng thời xử lý hành vi sai trái qua hệ thống tư pháp hình sự và dân sự hiện có. Nếu thực hiện, đây sẽ là lần thứ hai ông có vị trí “trùm AI”, cho thấy ý định không chỉ nói suông mà gắn AI vào cấu trúc quyền lực nhà nước. Quan trọng hơn, Trump khẳng định Mỹ “sẽ không cản trở hay kìm hãm” sự phát triển của ngành này bằng bất kỳ cách nào. Đó là tuyên bố hủy bỏ trước cả khi tranh luận về chuẩn an toàn bắt đầu chín muồi. Trong bối cảnh dự kiến có cuộc gặp giữa Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent và Phó Thủ tướng Trung Quốc Hà Lập Phong để bàn về an ninh AI và thương mại, việc Mỹ dựng thêm một Lực lượng AI mang màu sắc cạnh tranh, không phải điều phối. Kết luận rõ ràng: Trump đang thể chế hóa lựa chọn tốc độ, chấp nhận “quản lý bằng hậu quả” hơn là phòng ngừa rủi ro.
