Lực lượng Siêu trí tuệ Mỹ: bước đi chính trị trong cuộc đua trí tuệ nhân tạo
Lực lượng Siêu trí tuệ Mỹ là một nhóm công tác liên ngành mới do Tổng thống Donald Trump thành lập, được giao nhiệm vụ điều phối các nỗ lực trí tuệ nhân tạo của chính phủ liên bang nhằm duy trì vị thế dẫn đầu toàn cầu về AI, bảo vệ lợi ích quốc gia và nâng cao đời sống người dân, phản ánh cách chính quyền sử dụng công nghệ làm đòn bẩy quyền lực. Việc Trump chính thức tuyên bố thành lập “Super Intelligence Force” ngày 4-10 không phải động thái kỹ thuật đơn thuần mà là một thông điệp chính trị: Mỹ sẽ không chấp nhận bị tụt lại trong cuộc đua trí tuệ nhân tạo. Lực lượng Siêu trí tuệ Mỹ vì thế vừa là công cụ điều phối chính sách, vừa là biểu tượng cho Chiến lược AI Trump – dù nội dung chi tiết chưa được công bố, định vị ưu tiên của Nhà Trắng đã rất rõ ràng.
Thiết kế quyền lực: ai đứng sau Lực lượng Siêu trí tuệ
Cách chính quyền Trump lựa chọn nhân sự cho Lực lượng Siêu trí tuệ cho thấy đây là một cơ chế quyền lực hơn là hội đồng tư vấn kỹ thuật. Lực lượng được giao cho Giám đốc Tình báo quốc gia Jay Clayton, Chủ tịch Ủy ban Thương mại Liên bang Andrew Ferguson, Thứ trưởng Bộ Chiến tranh phụ trách nghiên cứu và kỹ thuật Emil Michael cùng Giám đốc Văn phòng Quản lý nhân sự Scott Kupor phụ trách. Khi tình báo, thương mại, quốc phòng và nhân sự cùng xuất hiện ở bàn AI, thông điệp là: siêu trí tuệ được coi là tài sản chiến lược, không chỉ là công cụ kinh doanh. Tuy vậy, việc chưa nêu rõ cơ chế hoạt động, phạm vi giám sát hay biện pháp quản lý đặt ra câu hỏi: đây là khung quản trị dài hạn hay là “siêu ủy ban” mang tính biểu tượng để khẳng định Chiến lược AI Trump trước công chúng và các tập đoàn công nghệ?
Khi Nhà Trắng gọi AI là “siêu trí tuệ”: kỳ vọng và khoảng trống giám sát
Trump mô tả siêu trí tuệ là lĩnh vực “quan trọng hơn cả Cách mạng Công nghiệp hay Internet”, đặt AI ngang – thậm chí trên – các bước ngoặt lịch sử trước đây. Lực lượng Siêu trí tuệ được giao nhiệm vụ “đảm bảo Mỹ tiếp tục dẫn đầu thế giới về siêu trí tuệ” và điều phối tương tác của chính phủ với người tiêu dùng, các nhóm lợi ích công cộng, tổ chức tôn giáo, nhà cung cấp hạ tầng trọng yếu và các công ty hoạt động trong lĩnh vực này. Đó là phạm vi rất rộng, báo hiệu tham vọng biến Chiến lược AI Trump thành khung điều chỉnh xã hội quanh công nghệ mới. Nhưng nghịch lý là, thông báo chưa nói rõ lực lượng này sẽ giám sát, hạn chế hay kiểm soát rủi ro AI thế nào – trong khi chính các lãnh đạo công nghệ đã công khai bày tỏ lo ngại, kêu gọi chính phủ ban hành quy định quản lý.
Cuộc đua công nghệ Mỹ toàn cầu: AI bên cạnh tên lửa và tôn giáo
Việc thành lập Lực lượng Siêu trí tuệ diễn ra cùng lúc với những hình ảnh khác của quyền lực và niềm tin: xuồng cao tốc Iran phóng tên lửa ở eo biển Hormuz, Starship của SpaceX lần đầu được đưa vào quỹ đạo quanh Trái đất, hàng chục nghìn bạn trẻ Pháp tập trung tại Stade de France và hơn 800.000 người trên đại lộ Champs-Élysées để dự Thánh lễ. Công nghệ Mỹ toàn cầu không chỉ nằm ở phần cứng tên lửa Starship hay mạng vệ tinh Starlink, mà còn ở tham vọng định nghĩa luật chơi siêu trí tuệ. Khi một bên phô diễn sức mạnh quân sự, bên khác phô diễn thẩm quyền điều phối AI, chúng ta thấy cuộc cạnh tranh công nghệ quốc tế đang mở rộng sang tầng “quy chuẩn” – ai viết luật cho thời đại trí tuệ nhân tạo sẽ nắm lợi thế lâu dài.
Từ chiến lược AI Trump đến đời sống thường ngày: người dân được hưởng gì, chịu gì?
Thông điệp chính thức là Lực lượng Siêu trí tuệ sẽ “bảo vệ lợi ích và cải thiện cuộc sống của người dân Mỹ”. Nếu Chiến lược AI Trump thành công, người dùng có thể tiếp cận dịch vụ thông minh hơn, hạ tầng ổn định hơn, giống cách mạng vệ tinh Starlink V3 được kỳ vọng giúp tăng đáng kể tốc độ và độ ổn định Internet toàn cầu. Nhưng mặt trái là nguy cơ tập trung quyền lực dữ liệu và thuật toán vào tay một số cơ quan, trong khi các cơ chế giám sát vẫn là khoảng trống. Thế giới cũng cho thấy công nghệ không tự tách khỏi rủi ro: Indonesia đang đối mặt với hơn 202.000 ha đất bị thiêu rụi từ tháng 1-7, tăng 69% so với cùng kỳ, khói mù lan sang Malaysia, Singapore, Philippines và miền Nam Thái Lan, buộc một số trường học phải đóng cửa. Trong bối cảnh thiên tai, xung đột, lũ lụt ở Bangkok khiến 700.000 người bị ảnh hưởng và 23 người thiệt mạng, câu hỏi là: siêu trí tuệ sẽ được dùng để giải quyết các khủng hoảng này, hay tiếp tục phục vụ ưu tiên địa chính trị trước tiên?
