Trường học biên giới: Khi ngày khai giảng trở thành hạn chót
Cuộc chạy đua với thời gian tại các trường học biên giới là quá trình nhiều lực lượng cùng làm ngày làm đêm để hoàn thành xây dựng trường nội trú, bảo đảm cơ sở vật chất trường học kịp cho khai giảng năm học mới, trong bối cảnh thời tiết, địa hình và điều kiện vận chuyển ở vùng núi, vùng biên rất khắc nghiệt nhưng nhu cầu học tập của trẻ em nơi xa xôi ngày càng cấp bách. Chính điều này khiến câu chuyện trường học biên giới không chỉ là một dự án xây dựng, mà là phép thử với năng lực điều phối của hệ thống chính trị, quốc phòng và giáo dục. Những ngày cuối tháng 8 ở vùng biên giới Gia Lai không còn yên ắng; tiếng máy móc, xe chở vật liệu nối nhau trên những cung đường đất đỏ. Chỉ còn khoảng hai tuần đến ngày khai giảng năm học mới, bảy trường phổ thông nội trú liên cấp tại các xã biên giới Gia Lai mới đạt khoảng 85% khối lượng thi công. Áp lực tiến độ không chỉ là con số, mà là câu hỏi: liệu trẻ em vùng biên có được bước vào lớp học mới đúng ngày tựu trường?
Gia Lai: “3 ca, 4 kíp” giữa mưa núi và đường đất
Tại vùng biên giới Gia Lai, không khí trên các công trường xây dựng trường nội trú giống như một chiến dịch quân sự thu nhỏ. Nhân lực được huy động ở mức tối đa, thi công theo phương châm “3 ca, 4 kíp”, hơn một tháng liền làm cả ngày lẫn đêm để đưa công trình về đích trước 5/9. Ghi nhận tại điểm trường Ia Mơ, đến ngày 19/8, khối lượng thi công mới đạt khoảng 80% với 395 nhân công, trong đó nhà thầu bố trí 288 người và lực lượng bộ đội hỗ trợ 107 người. Đây là một con số cho thấy vai trò không thể thiếu của quân đội trong việc bảo đảm tiến độ. Tính đến giữa tháng 8, chỉ một trường đạt khoảng 90% khối lượng thi công, sáu trường còn lại mới ở mức 75-80%. Thời tiết mưa kéo dài khiến việc thi công các hạng mục ngoài trời bị gián đoạn liên tục, từ sân trường, tường rào đến hệ thống giao thông nội bộ. Trong bối cảnh đó, gần 780 cán bộ, chiến sĩ quân đội vẫn bám công trường, tăng ca cùng công nhân để bù tiến độ và hoàn thiện những phần việc cuối cùng trước ngày khai giảng.
Quảng Ninh, Tuyên Quang: Một hạn chót khác – ngày 30/8
Trong khi Gia Lai căng mình với mốc 5/9, các dự án xây dựng trường nội trú ở vùng biên Quảng Ninh và Tuyên Quang lại đặt mục tiêu nghiệm thu và bàn giao trước ngày 30/8. Ở đây, câu chuyện tiến độ ít ồn ào hơn nhưng không kém phần cấp bách. Các nhà thầu phải tổ chức nhiều mũi thi công đồng thời, tranh thủ từng ngày thời tiết thuận lợi để hoàn thiện những hạng mục cuối cùng. Mục tiêu trước mắt rất rõ ràng: hoàn thành những hạng mục thiết yếu, bảo đảm học sinh có phòng học ngay ngày đầu năm học mới. Điểm đáng chú ý là sự vào cuộc đồng thời của chính quyền địa phương, chủ đầu tư, nhà thầu, lực lượng hỗ trợ và đội ngũ giáo viên. Khoảng 60 cán bộ, chiến sĩ được huy động hỗ trợ dọn dẹp và hoàn thiện công trình, tương tự mô hình phối hợp ở vùng biên Gia Lai. Điều này cho thấy xây dựng trường học biên giới đang trở thành nhiệm vụ liên ngành, nơi Bộ Quốc phòng, ngành giáo dục và địa phương cùng chia sẻ trách nhiệm để không học sinh nào phải chờ thêm một năm mới có lớp học tử tế.
Cơ sở vật chất trường học: Hơn cả những bức tường mới xây
Dễ dàng nhận thấy trên các công trường: những dãy phòng học khang trang nối nhau, mái ngói đỏ nổi bật giữa màu xanh núi rừng. Nhưng nếu coi đó là đích đến duy nhất thì chúng ta đã đánh giá thấp ý nghĩa của cơ sở vật chất trường học ở vùng biên. Trước ngày khai giảng, bảy trường ở Gia Lai phải bảo đảm đủ phòng học cùng các điều kiện về điện, nước, vệ sinh, lối đi, an ninh, an toàn để tổ chức dạy học. Những khu vực còn thi công phải được khoanh vùng, rào chắn, tách biệt với không gian sinh hoạt của học sinh và giáo viên. Không chỉ hoàn thiện tường và mái, các trường còn phải chuẩn bị thiết bị, sách giáo khoa, đồ dùng dạy học để có thể vận hành ngay sau khi được bàn giao. Xa hơn, những trường học biên giới được đầu tư đồng bộ sẽ nâng cao chất lượng giáo dục, cải thiện điều kiện sinh hoạt cho học sinh vùng núi, từng bước thu hẹp khoảng cách về cơ sở vật chất giữa vùng biên và các khu vực trung tâm. Ở góc độ xã hội, đó là lời khẳng định rằng, dù ở nơi xa xôi đến đâu, con đường đến trường và ước mơ tuổi thơ vẫn được nâng niu, chở che.
Kết luận: Tiếng trống khai giảng sẽ trả lời câu hỏi về trách nhiệm
Đặt cạnh nhau, những con số tiến độ, lượng nhân công, số ca làm việc cho thấy một bức tranh vừa đáng tự hào vừa đáng suy ngẫm. Đáng tự hào vì hệ thống chính trị và quốc phòng sẵn sàng vào cuộc, làm việc nhiều tuần liền không nghỉ để kịp khai giảng năm học mới ở những vùng biên giới xa xôi. Đáng suy ngẫm vì chúng ta vẫn để nhiều trường nội trú vùng biên phải chạy nước rút, phụ thuộc vào chiến dịch “90 ngày đêm” để hoàn thành công trình. Khi tiếng trống khai trường vang lên, học sinh bước vào những lớp học mới, phần câu trả lời đã rõ: trách nhiệm đối với trẻ em vùng biên giới không dừng ở lời hứa. Tuy nhiên, nếu muốn những cuộc chạy nước rút không lặp lại mỗi năm, cần chuyển từ tư duy “cứu hỏa” sang kế hoạch dài hạn: quy hoạch cơ sở vật chất trường học, bảo đảm đủ vốn, dự phòng thời tiết cực đoan và giữ nguyên cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa giáo dục và quốc phòng. Đó mới là cách để trường học biên giới không còn là công trường sát ngày khai giảng, mà là những điểm tựa ổn định cho hành trình học tập của hàng nghìn đứa trẻ.
