Đơn hàng 200 máy bay Boeing: từ cam kết chính trị đến phép thử niềm tin
Thỏa thuận Boeing Trung Quốc 200 máy bay là cam kết Bắc Kinh mua ít nhất 200 tàu bay thương mại Boeing trong khuôn khổ đình chiến thương mại Mỹ - Trung, gắn chặt với các ưu tiên chiến lược như đậu nành và đất hiếm, phản ánh đồng thời nhu cầu đội bay và toan tính địa chính trị của cả hai siêu cường. Trong chuyến thăm Trung Quốc hồi tháng 5/2026, Bắc Kinh đồng ý mua ít nhất 200 máy bay Boeing. Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer sau đó xác nhận Trung Quốc đang đạt tiến triển trong việc hoàn tất cam kết mua 200 máy bay Boeing – thỏa thuận lớn đầu tiên sau gần một thập kỷ. Vấn đề không còn là “có mua hay không”, mà là khi nào biến cam kết chính trị thành hợp đồng ràng buộc và với cấu hình tàu bay cụ thể ra sao. Nếu thất bại, đây sẽ là cú giáng mạnh vào niềm tin đối với đình chiến thương mại Mỹ - Trung.
Vì sao 200 máy bay lại quan trọng trong thế cờ Boeing – Airbus?
Thị trường hàng không Trung Quốc từ lâu là một trong những động lực tăng trưởng quan trọng nhất đối với các nhà sản xuất máy bay lớn. Sau giai đoạn căng thẳng và các vấn đề an toàn, Boeing mất dần chỗ đứng khi các hãng Trung Quốc ồ ạt đặt hàng Airbus, từ China Eastern, China Southern, Air China đến Xiamen Air và Spring Airlines. Trong bối cảnh đó, một đơn hàng lớn từ Trung Quốc sẽ giúp Boeing cải thiện vị thế cạnh tranh, đồng thời tạo thêm cơ sở cho việc duy trì chuỗi cung ứng, dịch vụ hậu mãi và quan hệ với các hãng hàng không nước này. Quan trọng hơn, việc khôi phục dòng chảy mua sắm tàu bay thương mại từ thị trường Trung Quốc tạo ra điểm tựa vững chắc cho chuỗi cung ứng sản xuất linh kiện và phụ tùng hàng không toàn cầu. Nói cách khác, 200 máy bay không chỉ là đơn hàng, mà là lời khẳng định Boeing vẫn còn chỗ trong các đơn hàng hàng không toàn cầu thay vì nhường trắng sân cho Airbus.
Trump – Tập Cận Bình đàm phán: đậu nành, máy bay và đất hiếm trên cùng bàn cờ
Thỏa thuận Boeing Trung Quốc 200 máy bay không đứng một mình; nó là một mảnh ghép trong gói đình chiến thương mại Mỹ - Trung bao gồm đậu nành và đất hiếm. Cuộc gặp Mỹ - Trung hồi tháng 5 tái khẳng định cam kết của Trung Quốc về việc tiếp tục mua đậu nành Mỹ và đặt mua 200 máy bay Boeing. Song song đó, hoạt động xuất khẩu nam châm đất hiếm từ Trung Quốc sang Mỹ được nối lại sau khi Bắc Kinh tạm dỡ một số kiểm soát xuất khẩu. Theo Larry Hu, quan hệ hai nước đang ở giai đoạn “hạ nhiệt căng thẳng”, được thúc đẩy bởi “sự cân bằng về điểm yếu” của mỗi bên. Điều này giải thích vì sao Beijing sẵn sàng mở ví cho Boeing nhưng vẫn tính toán kỹ lưỡng tiến độ, dùng đậu nành, máy bay và đất hiếm như bộ ba đòn bẩy có thể điều chỉnh tùy trạng thái đàm phán Trump Tập Cận Bình.
Tiến độ thực sự: 150/200 máy bay và chiến lược “chia nhỏ đơn hàng”
Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer cho biết khoảng 140 chiếc trong gói Boeing Trung Quốc 200 máy bay đang ở trạng thái xử lý tốt và 10 chiếc khác đang trong quá trình hoàn thiện văn bản đơn hàng cho các hãng hàng không Trung Quốc. Việc hoàn thiện thủ tục cho 150/200 máy bay chứng minh tiến trình đàm phán thỏa thuận thương mại Mỹ Trung đang bước vào giai đoạn thực thi đo lường được. Tuy vậy, Washington tránh thổi phồng kỳ vọng: dù Tổng thống Donald Trump từng nói quy mô có thể tăng tới 750 máy bay, phía Mỹ không xác nhận thêm đơn hàng mới trước cuộc gặp thượng đỉnh với ông Tập. Theo phân tích tài chính, việc các hãng Trung Quốc công bố đơn hàng rải rác theo nhu cầu vận tải thực tế thay vì dồn thành một gói 750 chiếc sẽ giảm tính phô trương nhưng giúp dòng doanh thu của Boeing phát triển ổn định hơn.
Bước ngoặt hay khoảng lặng tạm thời trong quan hệ Mỹ - Trung?
Việc Boeing được nhắc lại trong một thỏa thuận quy mô ít nhất 200 máy bay với Trung Quốc không chỉ có ý nghĩa về doanh số mà còn phản ánh sự thay đổi trong quan hệ thương mại giữa hai nền kinh tế lớn. Mua đậu nành, đặt máy bay Boeing và tạo điều kiện tiếp cận đất hiếm đang giúp duy trì hoạt động thương mại và ngăn căng thẳng leo thang trở lại. Nhưng đó mới chỉ là “chức năng tối thiểu” của đình chiến, chứ chưa phải sự hòa giải. Như Wendy Cutler nhấn mạnh, hai bên có lợi ích trong ổn định, song điều đó không đồng nghĩa họ sẽ trở thành “những người bạn thân thiết”, mà là học cách cùng tồn tại. Nếu gói 200 máy bay hoàn tất trơn tru và mở đường cho các đơn hàng hàng không toàn cầu tiếp theo, thỏa thuận này sẽ là bước ngoặt mềm cho thương mại Mỹ - Trung; nếu bị chậm hoặc chính trị hóa, nó sẽ phơi bày ngay giới hạn của đình chiến hiện nay.
