Pháp luật cần trở thành kỹ năng ứng xử hằng ngày
Giáo dục pháp luật cho học sinh là quá trình giúp các em hiểu quyền, nghĩa vụ và biết áp dụng quy định vào những tình huống đời thường để tự bảo vệ mình và tôn trọng người khác. Hưởng ứng Ngày Pháp luật Việt Nam 9/11, chương trình tại Trường THCS Trần Duy Hưng đưa nội dung pháp luật đến với giáo viên, học sinh bằng hình thức sinh động, có sự tham gia tích cực của đông đảo người học. Cách tiếp cận này đáng chú ý vì luật sẽ khó phát huy tác dụng nếu chỉ nằm trên trang giấy: học sinh cần biết nhận diện hành vi bắt nạt học đường, tìm cách từ chối và báo cho người có trách nhiệm khi xảy ra bạo lực. Trong bối cảnh các em lớn lên cùng không gian số, việc gắn kiến thức pháp luật với tình huống thật cũng giúp bài học về an toàn mạng xã hội gần với đời sống hơn.
Chương trình tại Trần Duy Hưng tập trung vào phòng, chống bạo lực học đường và nâng cao hiểu biết về an toàn trực tuyến. Các chuyên gia chia sẻ những vụ việc thực tế, bài học cảnh giác và cách xử lý tình huống bằng ngôn ngữ dễ tiếp cận; phần hỏi đáp tình huống giúp học sinh cùng suy nghĩ thay vì chỉ nghe phổ biến một chiều. Đây là hướng đi đúng: khi học sinh được tập phản ứng trước những việc có thể gặp ở lớp hoặc trên mạng, kiến thức có cơ hội trở thành hành động. Tuy vậy, một buổi tuyên truyền không thể thay thế sự đồng hành lâu dài của gia đình và nhà trường, nhất là khi các em cần được lắng nghe, hỗ trợ và hướng dẫn báo cáo sự việc.
Quyền trẻ em đi cùng trách nhiệm và khả năng tự bảo vệ
Hưởng ứng Ngày Pháp luật không chỉ là nhắc học sinh chấp hành quy định; đó còn là dịp để các em hiểu mình có quyền gì và tìm sự trợ giúp ở đâu. Nội dung được truyền tải tới thanh thiếu nhi bao gồm quyền được sống, học tập, chăm sóc sức khỏe và vui chơi, đồng thời đề cập đến bổn phận như tôn trọng gia đình, thầy cô, tuân thủ nội quy và pháp luật. Khi hiểu quyền trẻ em, học sinh có cơ sở nhận ra rằng bị đe dọa, xúc phạm hay cô lập không phải chuyện phải âm thầm chịu đựng. Các em cũng cần học cách ứng xử đúng mực với bạn bè, nhận diện nguy cơ và chủ động bảo vệ bản thân. Điểm đáng giá của cách giáo dục này là kết nối quyền với trách nhiệm mà không biến bài học thành những lời răn dạy xa cách.
Kinh nghiệm ở các trường cho thấy nội dung pháp luật có thể được đưa vào hoạt động trực quan, tình huống gần gũi và trao đổi phù hợp với lứa tuổi. Học sinh được hướng dẫn nhận diện nguy cơ, lựa chọn cách ứng xử và chia sẻ điều đã học với gia đình, bạn bè; nhờ vậy, các em có thể trở thành những tuyên truyền viên nhỏ tuổi, lan tỏa kiến thức về an toàn, quyền trẻ em và cách cư xử phù hợp. Đây không nên là gánh nặng đặt lên vai học sinh: vai trò của các em là khơi mở cuộc trò chuyện, còn người lớn phải bảo đảm thông tin chính xác và sẵn sàng hỗ trợ. Khi gia đình cùng nhà trường tạo được môi trường tin cậy, kỹ năng phòng tránh bắt nạt học đường và sử dụng mạng xã hội an toàn mới có thể được thực hành thường xuyên.
Từ hoạt động hưởng ứng đến giáo dục phòng ngừa bền bỉ
Quy mô hoạt động ở Hải Phòng cho thấy việc đưa pháp luật đến gần thanh thiếu niên không chỉ gói trong một buổi tại trường. Trong 10 tháng năm 2026, Đoàn phường An Biên tổ chức 42 hoạt động tuyên truyền, phổ biến pháp luật và phòng ngừa vi phạm, thu hút khoảng 7.650 lượt đoàn viên, thanh thiếu nhi và người dân. Giai đoạn 2021–2026, các tổ chức đoàn triển khai gần 3.000 hoạt động, thu hút gần 800.000 lượt người tham gia và tổ chức trên 186 phiên tòa giả định tại cơ sở giáo dục. Những con số này phản ánh nỗ lực mở rộng cách tiếp cận, nhưng hiệu quả lâu dài cần được đo bằng việc học sinh có biết tìm người hỗ trợ, ứng xử an toàn và vận dụng điều đã học khi gặp vấn đề hay không.
Thời gian tới, tổ chức đoàn tại địa phương xác định tiếp tục giáo dục pháp luật theo hướng phòng ngừa từ sớm, tập trung vào những vấn đề thiết thực với thanh thiếu nhi; Thành đoàn Hải Phòng cũng đặt mục tiêu nâng cao chất lượng hoạt động để hình thành thói quen sống và làm việc theo pháp luật. Đó là hướng cần duy trì, nhất là khi rủi ro ngoài đời và trên mạng thường đan xen. Nhà trường nên tiếp tục tạo cơ hội cho học sinh thực hành cách từ chối, báo cáo và tìm trợ giúp, còn gia đình cần giữ đối thoại cởi mở thay vì chỉ kiểm soát. Kết luận quan trọng nhất: dạy luật cho học sinh chỉ thật sự có ý nghĩa khi các em biết dùng kiến thức để bảo vệ mình, tôn trọng người khác và góp phần xây dựng môi trường học đường an toàn.
