5 triệu tỷ đồng: tham vọng tăng trưởng GRDP hai con số và áp lực đi kèm
Chiến lược huy động Hà Nội 5 triệu tỷ đồng vốn đầu tư giai đoạn 2026-2030 là kế hoạch tài chính dài hạn nhằm bảo đảm tăng trưởng GRDP Hà Nội từ 11% trở lên, thông qua kết nối ngân sách, vốn tín dụng, doanh nghiệp và các nguồn lực xã hội để chuyển hóa thành dự án, năng lực sản xuất và giá trị gia tăng thực tế. Điểm mấu chốt của câu chuyện không phải chỉ ở con số 5 triệu tỷ đồng, mà ở tham vọng tăng trưởng GRDP Hà Nội hai con số trong cả giai đoạn. Muốn duy trì mức trên 11%, thành phố phải chấp nhận áp lực tăng tốc ngay từ năm mở đầu: GRDP 6 tháng đầu tăng 8,22%, nhưng 6 tháng cuối phải nhảy vọt lên 13,44%, với quý III khoảng 12,54% và quý IV lên tới 14,26%. Đây là “đòi hỏi mang tính bước ngoặt” bởi nếu hụt nhịp trong giai đoạn đầu, cả kế hoạch tăng trưởng hai con số sẽ lung lay. Một câu nói có thể trích dẫn là: "Hà Nội đặt mục tiêu tăng trưởng GRDP năm 2026 và bình quân giai đoạn 2026-2030 từ 11% trở lên". Mục tiêu cao buộc chiến lược tài chính Hà Nội phải rời khỏi cách phân bổ vốn dàn trải, chuyển sang tư duy ưu tiên dự án có sức lan tỏa và khả năng hấp thụ vốn nhanh.
Vì sao Hà Nội phải khơi thông mọi nguồn lực tài chính ngay từ năm mở đầu?
Việc tổ chức hội nghị chuyên đề về giải pháp khơi thông nguồn lực tài chính – ngân hàng phục vụ tăng trưởng kinh tế Thủ đô vào chiều 12/9 không phải là hoạt động mang tính nghi thức. Năm 2026 vừa là năm mở đầu giai đoạn phát triển 2026-2030, vừa là thời điểm Hà Nội bắt đầu triển khai các định hướng lớn theo Nghị quyết 02-NQ/TW, Luật Thủ đô sửa đổi và Quy hoạch tổng thể tầm nhìn 100 năm. Nói cách khác, đây là năm đặt nền móng thể chế và hạ tầng cho cả chu kỳ tăng trưởng mới. Trong 8 tháng, tổng thu ngân sách trên địa bàn đạt 529.377 tỷ đồng, tăng 10,6% so với cùng kỳ, trong khi tổng chi là 143.841 tỷ đồng. Đó là tín hiệu tích cực nhưng chưa đủ để bảo đảm nhịp tăng trưởng GRDP hai con số. Theo tôi, chính khoảng cách giữa kết quả hiện tại và kịch bản tăng trưởng cao – buộc GRDP nửa cuối năm phải tăng trên 13% – là lý do Hà Nội phải chủ động mở khóa các dòng vốn ngay từ bây giờ, thay vì chờ quy hoạch và thể chế hoàn thiện rồi mới làm. Nếu chậm, lợi thế “năm bản lề” sẽ bị bỏ lỡ.
Khơi thông vốn đầu tư 2026-2030: từ 2,8 triệu tỷ đầu tư công đến 5 triệu tỷ toàn nền kinh tế
Ở cấp độ đầu tư công, các đơn vị đã đề xuất tổng nhu cầu khoảng 1,881 triệu tỷ đồng cho giai đoạn trung hạn, và sau khi bổ sung định hướng phát triển khoảng 362 km đường sắt đô thị, con số này tăng lên khoảng 2,8 triệu tỷ đồng. Nhưng khi mở rộng ra toàn bộ nền kinh tế, tổng vốn đầu tư cần thực hiện giai đoạn 2026-2030 được ước tính lên tới khoảng 5 triệu tỷ đồng. Điều này cho thấy ngân sách nhà nước chỉ là “mồi vốn”, không thể và không nên ôm toàn bộ gánh nặng. Theo tôi, chiến lược tài chính Hà Nội hợp lý khi chấp nhận vai trò dẫn dắt của đầu tư công, nhưng chủ đích là huy động thêm vốn tín dụng, vốn chủ sở hữu doanh nghiệp, vốn trái phiếu, PPP, ODA, FDI cũng như nguồn lực từ đất đai và tài sản công. Cách tiếp cận này, nếu được thực thi nhất quán, sẽ biến 2,8 triệu tỷ đầu tư công thành bộ khung, còn phần vốn xã hội hóa bổ sung sẽ là cơ bắp giúp bộ khung vận động. Nhưng rủi ro đi kèm là áp lực an toàn nợ, hiệu quả đầu tư và khả năng hoàn trả – những yếu tố mà nếu xem nhẹ, 5 triệu tỷ đồng rất dễ trở thành gánh nặng tài khóa chứ không phải động lực tăng trưởng.
Đưa vốn đến đúng dự án, đúng thời điểm: thách thức lớn nhất của Hà Nội
Thông điệp xuyên suốt tại hội nghị là vốn phải đến đúng dự án, đúng thời điểm và được sử dụng hiệu quả. Điều đó nghe có vẻ hiển nhiên, nhưng thực tế Hà Nội đang đối mặt tình trạng "dự án chờ vốn, vốn chờ dự án": có doanh nghiệp muốn vay nhưng hồ sơ chưa đáp ứng điều kiện tín dụng, ngược lại có dự án đủ điều kiện lại chưa được kết nối với dòng vốn phù hợp. Theo tôi, đây mới là điểm nghẽn nguy hiểm nhất, vì nó cho thấy cấu trúc phối hợp giữa cơ quan quản lý, tổ chức tín dụng và doanh nghiệp còn thiếu nhịp. Thành phố đã nhận diện yêu cầu nâng cao khả năng hấp thụ vốn, thúc đẩy hợp vốn và đồng tài trợ cho các dự án lớn, đồng thời mời gọi tổ chức tín dụng tham gia ngay từ giai đoạn chuẩn bị đầu tư. Đó là hướng đi đúng, bởi nếu ngân hàng không tham gia từ sớm, dự án sẽ được thiết kế tách rời khả năng tài trợ, dẫn đến đình trệ khi triển khai. Nhưng để lời hứa trở thành dòng tiền thực, Hà Nội phải nhanh chóng cải thiện thủ tục pháp lý, cơ chế giải phóng mặt bằng và năng lực chuẩn bị dự án, nếu không dòng vốn sẽ tiếp tục bị tắc nghẽn ngay tại khâu kết nối.
Chuẩn bị cấu trúc tài chính dài hạn: làm thế nào để tham vọng hai con số không trở thành rủi ro?
Chiến lược tài chính Hà Nội cho giai đoạn sau 2027 được định hình theo hướng đa dạng hóa nguồn lực: kết hợp đầu tư công, tín dụng ngân hàng, PPP, thị trường vốn và các nguồn lực hợp pháp khác. Thành phố cũng định hướng sử dụng thận trọng các công cụ vay ngân sách địa phương, nghiên cứu phát hành trái phiếu chính quyền địa phương gắn với khả năng trả nợ và tiến độ dự án. Đó là những bước đi cần thiết để xây dựng cấu trúc tài chính dài hạn, giảm phụ thuộc vào một kênh vốn duy nhất. Theo tôi, mục tiêu tăng trưởng GRDP Hà Nội từ 11% trở lên chỉ bền vững khi cấu trúc vốn gắn chặt với quy hoạch không gian phát triển, đặc biệt là khai thác nguồn thu từ đất trên cơ sở mô hình đô thị định hướng giao thông (TOD) và tái đầu tư cho hạ tầng. Nếu 5 triệu tỷ đồng được phân bổ theo thứ tự ưu tiên rõ ràng, tránh dàn trải, gắn với năng lực hấp thụ thực tế, thì giai đoạn 2026-2030 hoàn toàn có thể trở thành bước ngoặt tăng trưởng hai con số. Ngược lại, nếu vốn bị phân tán vào các dự án hiệu quả thấp, tham vọng sẽ chuyển thành rủi ro nợ công và lãng phí nguồn lực – điều mà Hà Nội không có quyền chủ quan.
