Cam kết đầu tư 350 tỷ USD: điểm nóng mới trong quan hệ Mỹ - Hàn Quốc
Cam kết đầu tư Hàn Quốc Mỹ trị giá 350 tỷ USD là một thỏa thuận chính trị – kinh tế mang tính mặc cả, trong đó Seoul hứa tăng mạnh hiện diện vốn và dự án tại Mỹ để đổi lại giảm sức ép thuế quan, nhưng tiến độ triển khai chậm cùng cách hiểu khác nhau về bản chất cam kết đang biến nó thành nguồn căng thẳng mới trong quan hệ Mỹ Hàn Quốc và đặt dấu hỏi về độ tin cậy của các cam kết thương mại dưới chính sách Trump.
Điểm mấu chốt không nằm ở con số 350 tỷ USD, mà ở cách Washington và Seoul hiểu về nó. Ông Trump công khai mô tả đây như một khoản phải thanh toán trước, hàm ý Hàn Quốc cần chi tiền nhanh và rõ ràng để "mua" sự nhượng bộ thuế quan. Ngược lại, phía Hàn Quốc coi đó là khung tổng của các khoản vay, bảo lãnh và đầu tư vốn cổ phần trải dài nhiều năm, gắn với năng lực hấp thụ của doanh nghiệp và mức độ ổn định tài chính quốc gia. Khi tiến độ đầu tư không theo nhịp kỳ vọng của Nhà Trắng, thất vọng là điều dễ hiểu. Nhưng chính cách thiết kế cam kết – nghiêng về khẩu hiệu chính trị hơn là lộ trình khả thi – mới là gốc rễ khiến quan hệ hai bên rơi vào vòng lặp nghi ngờ, đổ lỗi và gây sức ép thuế quan lẫn nhau.
Vì sao ông Trump bất bình và tái kích hoạt tư duy “mặc cả liên minh”?
Bất bình của ông Trump không phải là cảm xúc bột phát, mà là phần tiếp nối logic chính sách Trump xuyên suốt từ nhiệm kỳ đầu: coi mọi cam kết an ninh, thương mại và đầu tư là hợp đồng phải có "giá" cụ thể, có thể tái thương lượng bất cứ lúc nào nếu Mỹ thấy mình trả quá nhiều so với phần nhận lại. Việc Hàn Quốc triển khai thỏa thuận đầu tư và thuế quan chậm khiến ông Trump nhanh chóng quay về vũ khí quen thuộc: đe dọa tăng thuế và đặt lại toàn bộ thỏa thuận lên bàn.
Theo nguồn tin, "Sau đó, ông Trump một lần nữa đe dọa tăng thuế, cáo buộc Hàn Quốc triển khai thỏa thuận quá chậm". Câu nói này thể hiện rõ quan điểm: trong mắt ông Trump, liên minh chỉ vững khi đối tác chấp nhận trả thêm – dù là bằng tiền hay dự án. Cách tiếp cận đó thổi thêm lửa vào tranh cãi lâu nay về chia sẻ chi phí quốc phòng, khi ông từng yêu cầu Seoul tăng mạnh đóng góp cho lực lượng Mỹ đóng trên bán đảo Triều Tiên, khiến Hàn Quốc lo ngại khả năng Washington dùng bài toán tiền bạc để điều chỉnh mức hiện diện quân sự. Đằng sau sự bất bình là thông điệp: nếu Hàn Quốc không thực thi nhanh cam kết thương mại và đầu tư, mọi ưu đãi thuế quan và thậm chí cấu trúc liên minh cũng có thể bị đem ra mặc cả lại từ đầu.
Quan hệ Mỹ - Hàn Quốc dưới thời Trump: liên minh bị kéo vào thương lượng đa tầng
Chính sách Trump đã biến quan hệ Mỹ Hàn Quốc thành một chuỗi thương lượng đa tầng, nơi hồ sơ Triều Tiên, chi phí quốc phòng, thuế quan và đầu tư bị đan chéo vào nhau. Từ năm 2017, ông Trump chuyển từ ngôn ngữ "lửa và thịnh nộ" sang gặp trực tiếp Kim Jong Un tại Singapore, Hà Nội và sau đó tại Khu phi quân sự DMZ. Các cuộc gặp này không giải quyết được bài toán phi hạt nhân hóa, nhưng chúng làm rõ một điều: Tổng thống Mỹ sẵn sàng dùng cả tập trận chung và cam kết an ninh như những quân bài trên bàn đàm phán.
Sau hội nghị thượng đỉnh Singapore, ông Trump đình chỉ cuộc tập trận Ulchi Freedom Guardian với Hàn Quốc, cho rằng tốn kém và mang tính khiêu khích. Một loạt cuộc tập trận sau đó bị hủy hoặc điều chỉnh, chỉ được khôi phục với quy mô lớn hơn khi Triều Tiên tiếp tục mở rộng kho vũ khí, thử tên lửa và siết quan hệ quân sự với Nga. Cùng lúc, Washington và Seoul ký thỏa thuận chia sẻ chi phí quốc phòng cho giai đoạn 2026-2030, nhưng ông Trump vẫn công khai đánh giá Hàn Quốc "trả quá ít", dù Seoul khẳng định cần tôn trọng thỏa thuận hiện tại. Kết quả là liên minh an ninh hơn 70 năm phải vận hành trong trạng thái bất ổn chính trị: mọi nhượng bộ thương mại hay đầu tư Hàn Quốc Mỹ đều có nguy cơ bị gắn điều kiện liên quan đến chi phí quốc phòng, vai trò của Hàn Quốc trong cạnh tranh với Trung Quốc, và cả cách Seoul quản lý doanh nghiệp công nghệ Mỹ.
Từ cam kết thương mại đến hợp tác quân sự: ranh giới đang mờ đi nguy hiểm
Điều đáng lo ngại nhất trong quan hệ Mỹ Hàn Quốc hiện nay không phải là chuyện ai trả nhiều hơn, mà là việc ranh giới giữa hợp tác kinh tế và bảo đảm an ninh ngày càng bị xóa nhòa. Khi ông Trump thu hẹp hoặc đình chỉ tập trận chung với Hàn Quốc để phục vụ đàm phán với Triều Tiên, ông đã gửi tín hiệu: cam kết an ninh không bất biến, mà có thể được dùng như đòn bẩy đối với cả đối thủ lẫn đồng minh.
Kể từ đó, Mỹ và Hàn Quốc buộc phải khôi phục tập trận quy mô lớn hơn, với kịch bản đối phó UAV và tấn công mạng, trong bối cảnh Triều Tiên tăng tốc phát triển tên lửa và hạt nhân. Tuy nhiên, lệnh mới nhất của ông Trump yêu cầu thu hẹp tập trận lại khơi dậy cách tiếp cận từng áp dụng trong nhiệm kỳ đầu, nhưng lần này trong bối cảnh Triều Tiên đã mạnh hơn và gắn bó quân sự hơn với Nga. Khi hợp tác quân sự bị kéo vào vòng xoáy mặc cả thuế quan và đầu tư, thông điệp gửi tới Seoul rất rõ: bảo đảm an ninh không còn là "hàng công" miễn phí, mà là phần của một gói cam kết tổng thể, trong đó Hàn Quốc phải chấp nhận rủi ro bị cuốn vào các chiến lược rộng hơn của Mỹ, từ cạnh tranh với Trung Quốc cho tới những kịch bản liên quan Đài Loan.
Tương lai liên minh: Hàn Quốc phải trả giá thế nào để giữ cân bằng?
Trong bối cảnh hai nước đã ký thỏa thuận chia sẻ chi phí quốc phòng cho giai đoạn 2026-2030, quan hệ Mỹ Hàn Quốc bước vào một giai đoạn mới: phải sống chung với một Tổng thống Mỹ xem mọi thứ là đối tượng thương lượng, và một Seoul vừa phụ thuộc vào chiếc ô an ninh của Washington, vừa muốn tránh bị kéo sâu vào các xung đột ngoài bán đảo Triều Tiên.
Hàn Quốc đã cố gắng dùng chính cam kết đầu tư Hàn Quốc Mỹ để mua thêm dư địa chiến lược: tăng hiện diện trong các ngành bán dẫn, pin, xe điện và đóng tàu tại Mỹ, đổi lấy giảm thuế và tín hiệu ủng hộ cho các ưu tiên như phát triển tàu ngầm chạy bằng năng lượng hạt nhân hay mở rộng năng lực hạt nhân dân sự. Nhưng khi ông Trump tiếp tục xem tiến độ đầu tư là thước đo trung thành, mọi chậm trễ đều có thể bị quy thành lý do để gây sức ép. Kết cục có lẽ không phải là sự tan vỡ liên minh, mà là một liên minh "có điều kiện", nơi mỗi vòng đàm phán thương mại, mỗi gói cam kết thương mại mới, đều mang theo câu hỏi: Hàn Quốc sẽ phải trả thêm những gì – về tiền, về dự án, hay về mức độ tham gia vào các toan tính chiến lược của Mỹ – để giữ nguyên mức độ bảo đảm an ninh và sự tin cậy trong mắt Nhà Trắng.
