APEC 2027 Việt Nam: Sự kiện đối ngoại đa phương hay bước ngoặt kinh tế?
APEC 2027 Việt Nam là năm mà đất nước đảm nhận vai trò chủ nhà trong Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á – Thái Bình Dương, sử dụng khuôn khổ hợp tác kinh tế khu vực để thúc đẩy thương mại, đầu tư, tăng trưởng kinh tế bền vững và nâng cao vị thế quốc gia trên các vấn đề khu vực, toàn cầu. APEC 2027 không chỉ là một chuỗi hội nghị mà là phép thử xem Việt Nam có dám chuyển từ tư duy “tổ chức tốt” sang tham vọng “định hình cuộc chơi”. Trong hội thảo “Chuẩn bị cho Năm APEC 2027: Nâng cao năng lực tổ chức và phối hợp”, giới chức ngoại giao nhấn mạnh đây là sự kiện đối ngoại đa phương lớn, là cơ hội để Việt Nam thúc đẩy các ưu tiên của APEC và phát huy vai trò trong khu vực và toàn cầu. Nếu chỉ dừng ở hình ảnh và lễ tân, chúng ta sẽ bỏ lỡ một đòn bẩy hiếm có cho tăng trưởng kinh tế dài hạn.
Bối cảnh nhiều thách thức: Vì sao vai trò chủ nhà trở nên quyết định?
APEC 2027 diễn ra trong bối cảnh kinh tế thế giới và khu vực đứng trước nhiều thách thức. Tăng trưởng chậm lại, cạnh tranh chiến lược gia tăng, xung đột địa chính trị từ Trung Đông tới nhiều khu vực khác làm gián đoạn chuỗi cung ứng toàn cầu. Đồng thời, trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi số, yêu cầu tăng trưởng xanh và tiêu chuẩn môi trường mới đang siết chặt điều kiện thương mại, đầu tư. Trong môi trường đó, vai trò chủ nhà không còn là nhiệm vụ kỹ thuật, mà là trách nhiệm chính trị – kinh tế: Việt Nam phải giúp APEC tìm cách duy trì thương mại và đầu tư mở, công bằng, có thể tiên đoán; đồng thời góp phần tái cấu trúc chuỗi cung ứng theo hướng an toàn hơn, đa dạng hơn. Nếu chúng ta không đề xuất được các định hướng thuyết phục, lợi ích của doanh nghiệp và người lao động có thể bị cuốn trôi trong làn sóng bảo hộ thế hệ mới.
Từ uy tín đối ngoại đến động lực tăng trưởng kinh tế dài hạn
Điểm mấu chốt của APEC 2027 Việt Nam là biến uy tín đối ngoại thành động lực tăng trưởng kinh tế chứ không chỉ là thành tích tổ chức. Theo Thứ trưởng Ngoại giao Nguyễn Minh Vũ, Việt Nam hướng tới góp phần thúc đẩy chương trình nghị sự cốt lõi của APEC, tạo thuận lợi cho thương mại, đầu tư, tăng trưởng bền vững và nâng cao năng suất, qua đó tạo thêm cơ hội kinh doanh và việc làm cho người dân trong khu vực. Điều này chỉ có ý nghĩa nếu được chuyển hóa thành cải cách nội tại: giảm chi phí giao dịch, đơn giản hóa thủ tục, mở rộng không gian thị trường cho doanh nghiệp. Như phân tích của Tiến sĩ Trịnh Minh Anh, cần một Năm APEC với giải pháp thực chất, tập trung vào thuận lợi hóa thương mại, hải quan số, chứng từ điện tử, logistics và kết nối dữ liệu để giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp. Nói cách khác, APEC phải đi thẳng vào "điểm đau" của khu vực kinh tế tư nhân Việt Nam.
Những sáng kiến hợp tác kinh tế khu vực Việt Nam nên kiên quyết thúc đẩy
Nếu muốn APEC 2027 trở thành điểm tựa tăng trưởng kinh tế chứ không chỉ là sự kiện ngoại giao, Việt Nam phải chủ động gợi mở các sáng kiến hợp tác kinh tế khu vực có tính khả thi cao. Thứ nhất, chuyển trọng tâm từ mở cửa sang thuận lợi hóa thực chất: thúc đẩy chương trình APEC về thương mại không giấy tờ, hải quan số, hài hòa hóa quy định giao nhận, giảm chi phí giao dịch cho doanh nghiệp vừa và nhỏ. Thứ hai, đề xuất xây dựng APEC của các chuỗi cung ứng bền vững, gắn chia sẻ thông tin, cảnh báo rủi ro, logistics xanh và hạ tầng có khả năng chống chịu. Thứ ba, đưa AI và chuyển đổi số thành công cụ nâng năng suất cho doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ thông qua chương trình nâng cao năng lực số và kết nối doanh nghiệp với trường đại học, tổ chức công nghệ. Cuối cùng, tăng trưởng xanh phải được đặt trong khung hợp tác để tránh biến tiêu chuẩn môi trường thành rào cản mới cho hàng hóa khu vực.
Di sản chính sách và bài toán lợi ích cho người dân, doanh nghiệp
Thành công thực sự của vai trò chủ nhà sẽ không đo bằng số lượng hội nghị hay những lời khen về công tác lễ tân, mà bằng di sản chính sách và lợi ích cụ thể cho người dân, doanh nghiệp. Câu hỏi trọng tâm là: những kết quả và cam kết của APEC 2027 sẽ được chuyển hóa thế nào thành lợi ích lâu dài cho cộng đồng doanh nghiệp và người dân Việt Nam? Theo góc nhìn kinh tế, Việt Nam cần xây dựng cơ chế theo dõi sau APEC, gắn các định hướng của APEC với lộ trình cải cách trong nước. Cấp độ quan trọng nhất, như Tiến sĩ Trịnh Minh Anh nhấn mạnh, là biến APEC 2027 thành một di sản chính sách về hợp tác kinh tế và thương mại. Để làm được điều đó, bộ máy tổ chức gồm Ủy ban Quốc gia APEC 2027, Ban Thư ký APEC Quốc gia và các tiểu ban an ninh, hậu cần, nội dung, lễ tân phải vận hành không chỉ như bộ phận tổ chức sự kiện, mà như một "phòng thí nghiệm" chính sách gắn chặt với cộng đồng doanh nghiệp trong nước. Nếu chúng ta dám chọn kịch bản đó, APEC 2027 có thể trở thành bước ngoặt nâng vị thế Việt Nam trong các vấn đề khu vực, toàn cầu và tạo ra cấu trúc tăng trưởng kinh tế mới mang tầm dài hạn.
