APEC 2027 Việt Nam: Vì sao đây là thời khắc bản lề?
APEC 2027 Việt Nam là năm Việt Nam giữ vai trò nước chủ nhà APEC, dẫn dắt đối thoại kinh tế khu vực và xây dựng các sáng kiến hợp tác kinh tế khu vực trong bối cảnh cạnh tranh địa chính trị gay gắt, chuỗi cung ứng tái cấu trúc và yêu cầu tăng trưởng xanh, bao trùm, số hóa ngày càng rõ nét, qua đó biến uy tín đối ngoại thành lợi ích thiết thực cho doanh nghiệp và người dân trong nước. APEC hiện quy tụ 21 nền kinh tế với khoảng 3 tỷ dân, chiếm hơn 61,6% GDP thực và 50,1% xuất khẩu hàng hóa toàn cầu. Việc Việt Nam lần thứ ba đăng cai sau các năm 2006 và 2017 không chỉ là câu chuyện “được mời tổ chức” mà là sự công nhận vị thế quốc tế ngày càng tăng và năng lực điều phối những thảo luận kinh tế ở cấp cao nhất của châu Á – Thái Bình Dương. Câu hỏi không còn là “Việt Nam có làm được không”, mà là “Việt Nam sẽ tận dụng cơ hội này đến đâu để tái thiết không gian phát triển của mình và góp phần định hình tăng trưởng kinh tế APEC trong giai đoạn mới”.
Từ Kuala Lumpur 1998 đến Phú Quốc: Hành trình trưởng thành và khẳng định vị thế
Nếu muốn hiểu hết ý nghĩa của APEC 2027 Việt Nam, cần đặt nó trong hành trình gia nhập và trưởng thành của Việt Nam trong APEC. Năm 1998, tại Hội nghị liên Bộ trưởng Ngoại giao – Kinh tế APEC lần thứ 10 ở Kuala Lumpur, Việt Nam chính thức được kết nạp cùng Nga và Peru, nâng số thành viên lên 21 nền kinh tế. Câu chuyện “đoàn Việt Nam đi cuối khi vào hội trường nhưng đi đầu khi ra” mà Đại sứ Vũ Quang Minh kể lại không chỉ là giai thoại ngoại giao; đó là hình ảnh một nền kinh tế đang từ chỗ đi theo, tiến dần tới vị trí có thể dẫn dắt thảo luận khu vực. Sau gần ba thập kỷ, Việt Nam đã hai lần đăng cai APEC và bước vào kỳ đăng cai thứ ba với năng lực, kỳ vọng, trách nhiệm lớn hơn. Năm APEC mới là phép thử liệu Việt Nam có đủ bản lĩnh để chuyển từ “thành viên tích cực” thành “nhà kiến tạo chương trình nghị sự” gắn với những ưu tiên dài hạn của mình: đa dạng hóa đối tác, củng cố tự chủ chiến lược và nâng cấp chất lượng tăng trưởng trong nước.
Bối cảnh nhiều thách thức: Cửa sổ hiếm có để đề xuất sáng kiến thực chất
Điều tưởng là bất lợi – kinh tế thế giới bất ổn, cạnh tranh chiến lược gia tăng, chuỗi cung ứng liên tục bị xáo trộn – thực ra lại tạo ra cửa sổ hiếm có để nước chủ nhà APEC 2027 đề xuất sáng kiến hợp tác kinh tế khu vực mang tính định hình. APEC 2027 diễn ra khi doanh nghiệp trong khu vực đối mặt với hàng loạt hàng rào thuế quan và phi thuế quan, thương mại khó tiên đoán, chuỗi cung ứng đặt nặng bài toán an toàn, đa dạng hóa, khả năng chống chịu, thay vì chỉ tối ưu chi phí. Đây là thời điểm Việt Nam có thể chủ động đặt lên bàn những câu hỏi gai góc: làm sao để thương mại APEC thực sự thuận lợi, minh bạch và giảm chi phí cho doanh nghiệp; làm sao cân bằng hiệu quả kinh tế với khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng; làm sao để công nghệ, AI và chuyển đổi số không nới rộng khoảng cách phát triển mà trở thành công cụ thu hẹp chênh lệch giữa các nền kinh tế. Nếu Việt Nam chỉ dừng ở các khẩu hiệu hay tuyên bố chung, APEC 2027 sẽ trôi qua như một sự kiện; nếu biến được các tranh luận này thành chương trình hành động cụ thể, uy tín đối ngoại sẽ được đúc lại thành sức bật phát triển lâu dài.
Biến uy tín đối ngoại thành động lực tăng trưởng kinh tế APEC và trong nước
APEC là diễn đàn không có ràng buộc pháp lý, nhưng chính sự linh hoạt đó làm nên giá trị chiến lược: cho phép những nền kinh tế rất khác nhau duy trì đối thoại, tìm lợi ích chung và mở rộng không gian lựa chọn phát triển. Với Việt Nam, lợi ích lớn nhất của APEC 2027 không nằm ở sự hoành tráng của Tuần lễ Cấp cao, mà ở việc biến uy tín đối ngoại thành di sản chính sách kinh tế. Theo phân tích của giới chuyên gia, tăng trưởng kinh tế APEC trong tương lai sẽ không chỉ đo bằng GDP, mà còn gắn với năng suất, hiệu quả sử dụng tài nguyên, mức phát thải và khả năng chống chịu trước biến đổi khí hậu. Nếu Việt Nam định hình được các sáng kiến về thương mại thuận lợi, chuỗi cung ứng chống chịu, thu hẹp khoảng cách số, phát triển xanh và bao trùm, thì chính doanh nghiệp và người dân Việt Nam sẽ là những người hưởng lợi đầu tiên. Như quan điểm được nêu rõ, điều quan trọng nhất là những kết quả và cam kết của APEC 2027 phải được chuyển hóa thành lợi ích lâu dài cho cộng đồng doanh nghiệp và người dân, chứ không chỉ là những dòng chữ trong tuyên bố bế mạc.
Chuẩn bị hạ tầng và chiến lược: Điều kiện để tối đa hóa lợi ích vai trò chủ nhà
Cơ hội từ APEC 2027 Việt Nam sẽ nhạt đi rất nhanh nếu Việt Nam coi đây chỉ là một năm hội nghị. Tại Phiên họp thứ nhất của Ủy ban Quốc gia APEC 2027 ngày 21/8/2025, công tác chuẩn bị đã được rà soát từ tổ chức bộ máy, lộ trình triển khai đến hạ tầng phục vụ hoạt động. Phú Quốc – nơi dự kiến tổ chức Tuần lễ Cấp cao – đứng trước cơ hội nâng cấp hạ tầng, chất lượng dịch vụ và mô hình phát triển của một điểm đến biển đảo. Nhưng nâng cấp sân bay hay trung tâm hội nghị mới chỉ là điều kiện cần. Điều kiện đủ là phải có chiến lược sau APEC: mỗi sáng kiến quan trọng cần đi kèm chương trình hành động, mục tiêu, cơ quan thực hiện, thời hạn, nguồn lực và chỉ số đánh giá giống như cơ chế KPI được giao cho các bộ, ngành, địa phương. APEC 2027 không nên kết thúc vào ngày bế mạc; Việt Nam phải xây dựng cơ chế theo dõi những định hướng, mục tiêu đã thống nhất và kết nối chúng với chương trình cải cách trong nước. Chỉ khi đó, vai trò nước chủ nhà APEC mới thật sự được tối đa hóa, biến một năm hội nghị thành bước ngoặt phát triển dài hạn.
