Lễ hội Sắc chàm Lao Chải: Sân khấu của niềm tự hào Mông
Lễ hội Sắc chàm Lao Chải là một lễ hội văn hóa Mông nơi trang phục sắc chàm, nghề lanh – chàm và các cuộc thi trình diễn được tổ chức như một sân khấu thời trang truyền thống, giúp cộng đồng địa phương và du khách cùng nhìn lại, trân trọng và tiếp sức cho di sản thủ công của người Mông trong đời sống hôm nay.
Điểm đáng nói nhất của kỳ lễ hội lần thứ hai là tinh thần dám coi bộ váy áo lanh – chàm như một ngôn ngữ thời trang, chứ không chỉ là kỷ vật quá khứ. Diễn ra từ ngày 7/10 đến 17/10 trong không gian trường PTDTBTTHCS xã Lao Chải, chuỗi hoạt động đã biến sân trường thành một sàn diễn mở, nơi 13 thí sinh và đông đảo du khách cùng bước vào câu chuyện văn hóa Mông thông qua vải, sáp ong và chàm nhuộm. Thay vì chỉ xem, người trẻ được mặc, được trình diễn, còn người lớn tuổi được thấy nghề mình gắn bó cả đời được tôn vinh công khai.
Hội thi Duyên dáng Sắc chàm: Khi thiếu nữ trở thành người kể chuyện
Hội thi duyên dáng “Duyên dáng Sắc chàm” là tuyên ngôn rõ ràng rằng vẻ đẹp của phụ nữ Mông không thể tách khỏi trang phục sắc chàm và tri thức văn hóa đi kèm. Diễn ra ngày 10/10 tại sân trường PTDTBTTHCS xã Lao Chải, hội thi quy tụ 13 thí sinh đến từ Lao Chải, Mù Cang Chải, Púng Luông và Chế Tạo, biến sân trường thành một sàn catwalk mang đậm hơi thở núi rừng.
Ba phần thi trình diễn “Nét đẹp sắc chàm”, năng khiếu và ứng xử buộc mỗi thí sinh không chỉ đẹp mà còn phải hiểu sâu về lễ hội văn hóa Mông và đời sống cộng đồng. Ở phần trình diễn, họ giới thiệu trang phục truyền thống hoặc cách tân, nhưng chất liệu lanh nhuộm chàm vẫn là linh hồn, như một ranh giới mềm giữa sáng tạo và gìn giữ. Câu nói đáng nhớ nhất của cuộc thi là thông điệp được nhấn mạnh: đây không phải cuộc đua sắc vóc, mà là hành trình để mỗi thí sinh trở thành “người kể chuyện về văn hóa” thông qua bộ trang phục mình khoác lên.
Thời trang truyền thống: Từ khung cửi đến tầm nhìn du lịch
Nếu hội thi duyên dáng cho thấy diện mạo của thời trang truyền thống thì Hội thi Trình diễn nghề truyền thống lại phơi bày phần “hậu trường” ít được nhìn thấy: lao động tỉ mỉ phía sau mỗi bộ váy áo. Sáng 17/10, cũng tại sân trường PTDTBT THCS Lao Chải, bốn nội dung se lanh – quay sợi, dệt vải trên khung cửi, vẽ sáp ong và nhuộm chàm được tái hiện như một bản đồ sống động của nghề lanh – chàm Mông.
Việc chấm điểm từng công đoạn với thời lượng, thang điểm rõ ràng cho thấy cộng đồng coi kỹ thuật thủ công là một giá trị cần được đo đếm và tôn vinh, chứ không phải lao động vô hình. Khi du khách đứng xem từng đường sáp ong hiện dần trên nền vải, hay từng lượt vải được nhúng vào chàm, họ không chỉ “xem nghề” mà còn nhận ra giá trị kinh tế – du lịch tiềm ẩn trong mỗi tấm vải lanh. Chính quyền địa phương cũng khẳng định mong muốn biến nghề truyền thống thành cầu nối văn hóa và sinh kế bền vững cho người dân.
Vì sao Lao Chải cần tiếp tục coi sắc chàm là “thời trang sống”
Điểm mạnh nhất của lễ hội Sắc chàm Lao Chải là đã thoát khỏi cách tổ chức lễ hội kiểu “trình diễn cho xong” để biến trang phục sắc chàm thành thời trang sống: có người mặc, người dệt, người nhuộm và người kể chuyện. Hội thi duyên dáng, các phần trình diễn nghề và sự tham gia của du khách cho thấy di sản chỉ có tương lai khi nó bước ra khỏi tủ kính, hòa vào đời sống và kinh tế địa phương.
Tuy vậy, để lễ hội văn hóa Mông này không dừng ở vài ngày cao điểm, Lao Chải cần tiếp tục đầu tư cho lớp trẻ: dạy nghề lanh – chàm, khuyến khích mặc thời trang truyền thống trong sinh hoạt thường ngày, và gắn các sản phẩm lanh – chàm với tour du lịch cộng đồng. Khi đó, mỗi kỳ lễ hội sẽ không chỉ là dịp “khoe đẹp” mà là điểm hẹn để kiểm chứng xem di sản đã sống thêm được bao nhiêu trong một năm qua.
