Bệnh tim không còn là chuyện của riêng tuổi già
Bệnh tim mạch là nhóm bệnh lý đang gây gánh nặng tử vong đáng kể và ngày càng được ghi nhận ở người trưởng thành trẻ, trong đó lối sống cùng các yếu tố nguy cơ có thể ảnh hưởng đến sức khỏe lâu dài. Tại Việt Nam, bệnh tim mạch cướp đi khoảng 200.000 sinh mạng mỗi năm; số người từ 25 đến 40 tuổi đến khám ngày càng tăng, thậm chí có trường hợp nhồi máu cơ tim trước tuổi 40. Đây không phải lý do để hoảng sợ, nhưng đủ để bác bỏ suy nghĩ rằng còn trẻ thì có thể trì hoãn việc chăm sóc tim. GS.TS Phạm Mạnh Hùng cũng nhấn mạnh sự cần thiết của việc chủ động phòng ngừa bằng dinh dưỡng, vận động và kiểm soát yếu tố nguy cơ. Phòng bệnh tim mạch nên bắt đầu trước khi xuất hiện chẩn đoán, từ những lựa chọn quen thuộc trong bữa ăn và lịch sinh hoạt.
Những thói quen âm thầm đẩy nguy cơ lên cao
Ít vận động, căng thẳng kéo dài và ăn uống mất cân đối là những yếu tố đáng chú ý khi nói về bệnh tim người trẻ. Ăn nhiều thịt, đồ chiên rán, muối và chất béo bão hòa khiến khẩu phần dễ dư năng lượng; trong khi thiếu vận động có thể góp phần làm tăng cân và gây bất lợi cho việc kiểm soát đường huyết, mỡ máu, huyết áp. Stress cũng không chỉ nằm ở cảm giác mệt mỏi: nguồn tin ghi nhận nó có thể làm xáo trộn giấc ngủ, thói quen ăn uống và khả năng điều hòa huyết áp. Khi đi kèm thừa cân, hút thuốc hoặc lạm dụng rượu bia, nguy cơ tim mạch càng đáng lo hơn. Đáng ngại là tăng huyết áp và rối loạn mỡ máu có thể tiến triển âm thầm, vì vậy cảm giác khỏe mạnh không đủ để tự loại trừ nguy cơ.
Bắt đầu từ bữa ăn và vận động đều đặn
Một chế độ ăn lành mạnh không cần bắt đầu bằng thay đổi cực đoan. Hướng đi thiết thực hơn là ăn cân bằng, giảm muối và hạn chế thực phẩm nhiều chất béo không lành mạnh, đồng thời để ý khẩu phần thịt và đồ chiên rán. Khuyến nghị chuyên môn cũng nhấn mạnh duy trì vận động thể chất đều đặn, kiểm soát cân nặng, hạn chế rượu bia và từ bỏ thuốc lá. Nên xem đây là một kế hoạch chăm sóc lâu dài, không phải thử thách ngắn hạn: chọn hình thức vận động có thể duy trì, rồi điều chỉnh thói quen ăn uống theo từng bước. Với người trưởng thành, việc kiểm tra huyết áp, mỡ máu và đường huyết định kỳ nên được cân nhắc theo tiền sử gia đình, thể trạng và hướng dẫn của nhân viên y tế; người có nhiều yếu tố nguy cơ cần chủ động hỏi ý kiến sớm, kể cả khi chưa thấy bất thường.
Đừng bỏ qua tín hiệu cảnh báo
Quản lý căng thẳng cũng nên được xem là một phần của phòng ngừa, bên cạnh ăn uống và hoạt động thể lực. Nguồn tin cho biết stress kéo dài có thể ảnh hưởng đến giấc ngủ, cách ăn uống và khả năng điều hòa huyết áp; vì thế, duy trì nếp sinh hoạt phù hợp và tìm hỗ trợ khi áp lực khó kiểm soát là lựa chọn đáng cân nhắc. Đồng thời, hãy lưu ý các dấu hiệu như đau hoặc tức ngực, khó thở bất thường, vã mồ hôi lạnh, choáng váng hay ngất xỉu. Nếu đau ngực kéo dài, đột ngột khó thở hoặc có biểu hiện nghi ngờ nhồi máu cơ tim, cần được đưa đi cấp cứu ngay, không chờ triệu chứng tự giảm tại nhà. Kết luận rất rõ: tuổi trẻ không bảo đảm miễn nhiễm với bệnh tim. Thói quen tốt và kiểm tra phù hợp là những bước chủ động hơn nhiều so với đợi cơ thể phát tín hiệu khẩn cấp.
