Từ đối tác "ngoại biên" thành nhân vật chính: Indonesia đang mua chỗ đứng ở Việt Nam
Làn sóng đầu tư M&A Indonesia vào Việt Nam là hiện tượng các doanh nghiệp Indonesia đột ngột chọn chiến lược góp vốn, mua cổ phần quy mô lớn tại doanh nghiệp Việt, giúp họ mở rộng hiện diện và tiếp cận nhanh thị trường, thay vì đi theo mô hình lập dự án mới vốn chậm hơn và tốn nhiều nguồn lực quản trị. Đây không phải tăng trưởng hữu cơ từng bước, mà là một cú nhảy có chủ ý để rút ngắn khoảng cách cạnh tranh trong khu vực. Điểm gây chú ý là tuy Indonesia chỉ đứng thứ 6 về tổng vốn đầu tư vào Việt Nam trong 7 tháng, quốc gia này lại được coi là hiện tượng bất ngờ khi vươn lên từ vị trí rất khiêm tốn trước đó, tăng 30 bậc trong bảng xếp hạng đối tác đầu tư. Sự đảo chiều này cho thấy chiến lược vốn đầu tư Việt Nam của Indonesia đã thay đổi: từ thăm dò sang quyết liệt. Nếu Singapore, Hàn Quốc hay Hồng Kông đã quen mặt, thì Indonesia đang chọn cách "đi tắt, đón đầu" bằng M&A.
Thương vụ M&A hơn 1,7 tỷ USD: cú tăng tốc dựa trên tài sản Việt Nam đang còn rẻ
Ở cấp độ số liệu, bức tranh còn ấn tượng hơn: vốn đăng ký từ Indonesia vào Việt Nam trong 7 tháng đạt hơn 1,747 tỷ USD, tăng khoảng 29.248,9% so với cùng kỳ, tức hơn 293 lần. "Trong khoản vốn hơn 1,7 tỷ USD này, có tới 1,747 tỷ USD là thông qua 8 giao dịch góp vốn, mua cổ phần" – con số này cho thấy gần như toàn bộ cú nhảy đến từ đầu tư M&A Indonesia, chứ không phải dự án mới (chỉ 0,15 triệu USD). Theo Cục Đầu tư nước ngoài, chính mặt bằng định giá doanh nghiệp Việt Nam vẫn được đánh giá là hấp dẫn so với khu vực đã kích hoạt quyết định "mua nhanh, mua lớn" của nhà đầu tư Indonesia. Khi nền kinh tế phục hồi và giá tài sản có xu hướng tăng, đi sớm nghĩa là mua rẻ hơn. Thay vì chậm chạp xây dựng doanh nghiệp từ đầu, Indonesia chọn cách sở hữu mạng lưới khách hàng, hệ thống phân phối và cơ sở pháp lý sẵn có chỉ qua vài thương vụ M&A. Đây là tính toán kinh tế lạnh lùng hơn là hành động ngẫu nhiên.
Chiến lược M&A: Indonesia không muốn đứng ngoài bản đồ dịch chuyển chuỗi cung ứng
Khi dòng vốn đầu tư nước ngoài vào Việt Nam ngày càng đa dạng về đối tác nhưng vẫn chủ yếu đến từ châu Á, việc Indonesia tăng tốc đầu tư M&A Việt Nam là bước đi chiến lược để không bị bỏ lại phía sau trong cuộc tái cấu trúc quan hệ kinh tế khu vực. Số liệu cho thấy Trung Quốc dẫn đầu về số dự án mới và giao dịch góp vốn, mua cổ phần; Hàn Quốc, Singapore vẫn là những người chơi lớn trong dòng vốn vào Việt Nam. Nếu không hành động, Indonesia sẽ tiếp tục nằm ngoài quỹ đạo dịch chuyển sản xuất và chuỗi cung ứng sang Việt Nam. Bằng việc chọn M&A, doanh nghiệp Indonesia tránh được việc chờ đợi giấy phép cho dự án mới, giảm chi phí mắc lỗi khi bước vào thị trường lạ và tận dụng kinh nghiệm quản trị bản địa. Phương thức này giúp họ tiếp cận nhanh mạng lưới khách hàng, hệ thống phân phối và cơ sở pháp lý hiện hữu. Nói cách khác, Indonesia chấp nhận trả giá cho thời gian: dùng vốn để mua thời cơ trong bối cảnh cạnh tranh khu vực ngày càng gay gắt.
Tác động tới Việt Nam: cơ hội không nhỏ nhưng rủi ro lựa chọn đối tác vẫn hiện hữu
Với Việt Nam, cú bứt phá của Indonesia giúp cấu trúc nguồn vốn FDI cân bằng hơn khi nhóm 5 đối tác hàng đầu chỉ còn chiếm khoảng 79,5% tổng vốn đầu tư, thấp hơn mức 91% trước đó. Sự đa dạng này tạo thêm không gian chính sách, giảm phụ thuộc vào vài nền kinh tế lớn và mở rộng biên độ đàm phán trong quan hệ kinh tế khu vực. Kinh nghiệm từ những dự án điển hình như khu đô thị Ciputra cho thấy Indonesia không phải là cái tên xa lạ, nhưng quy mô thương vụ M&A lần này tạo ra đòn bẩy mới cho hợp tác song phương. Tuy vậy, M&A ở tầm cỡ này không chỉ là tin vui về vốn đầu tư Việt Nam. Nó đặt ra yêu cầu kiểm soát chất lượng nhà đầu tư, bảo vệ lợi ích dài hạn của doanh nghiệp nội địa và tránh tình trạng thâu tóm mà không mang lại giá trị gia tăng. Việt Nam cần tận dụng những thương vụ như vậy để kéo thêm công nghệ, quản trị và thị trường, thay vì chỉ đổi quyền sở hữu lấy dòng tiền ngắn hạn.
Kết luận: bước ngoặt Indonesia – lời nhắc Việt Nam phải chủ động trong cuộc chơi M&A
Indonesia đã chuyển mình từ một đối tác FDI bên lề thành nhân vật gây bất ngờ nhờ một thương vụ M&A khổng lồ, đẩy vốn đăng ký vào Việt Nam tăng hơn 293 lần và leo lên vị trí thứ 6 trong bảng xếp hạng nhà đầu tư. Đằng sau cú nhảy này là sự tính toán rõ ràng: mua nhanh khi giá còn hấp dẫn, dùng M&A để sở hữu hạ tầng kinh doanh thay vì dựng lên từ đầu và kịp thời hòa vào dòng dịch chuyển chuỗi cung ứng sang Việt Nam. Về phía Việt Nam, đây là tín hiệu tích cực cho quan hệ kinh tế khu vực và cho thấy sức hút của thị trường nội địa không còn nằm trong tay vài quốc gia quen thuộc. Nhưng nếu muốn biến làn sóng đầu tư M&A Indonesia thành lợi ích dài hạn, Việt Nam phải chủ động thiết kế luật chơi: minh bạch, chọn lọc, khuyến khích nhà đầu tư gắn kết với nền kinh tế thật, chứ không chỉ dừng ở những giao dịch tài chính ngoạn mục.
