Tốc độ tăng trưởng không đi cùng quy mô
Tăng trưởng kinh tế là mức mở rộng sản lượng của một nền kinh tế trong một giai đoạn, nhưng tốc độ tăng không đồng nghĩa với quy mô lớn hơn hay sức bật bền vững hơn. Năm 2025, GDP Việt Nam tăng 8,02%, vượt mức 5,11% của Indonesia, dù quy mô kinh tế Việt Nam nhỏ hơn gần ba lần. Chênh lệch này đáng chú ý vì kinh tế Indonesia đã mắc kẹt quanh quỹ đạo tăng trưởng 5% trong thời gian dài, trong khi Việt Nam đang cho thấy khả năng tăng tốc mạnh hơn. Tuy vậy, không nên nhìn con số tăng trưởng như một cuộc đua đơn thuần: điều quan trọng là xác định những động lực nào giúp mỗi đơn vị đầu tư tạo ra thêm sản lượng. Các chuyên gia được dẫn lời quy khác biệt chủ yếu cho sản xuất phát triển và hiệu quả sử dụng vốn. Đây là lời giải có sức thuyết phục hơn việc chỉ so sánh quy mô hai nền kinh tế.

Sản xuất kéo GDP Việt Nam đi lên
Động lực rõ nhất nằm ở công nghiệp chế biến, chế tạo. Năm 2025, ngành sản xuất Việt Nam tăng trưởng 9,97%, góp phần đưa GDP cả nước tăng 8,02%. Theo Mohammad Faisal, Giám đốc điều hành Trung tâm Cải cách Kinh tế Indonesia, khả năng biến sản xuất thành động lực chính là một phần lý do Việt Nam đạt tăng trưởng cao hơn. Điểm đáng kể không chỉ là tốc độ, mà còn là sự chuyển dịch từ các ngành thâm dụng lao động như dệt may, da giày sang điện tử, công nghệ và bước đầu phát triển xe điện. Sự tham gia của các tập đoàn đa quốc gia như Samsung và Foxconn cho thấy Việt Nam đã thu hút được hoạt động sản xuất có phạm vi rộng hơn. Hạ tầng, logistics, nguồn nhân lực, môi trường kinh doanh và chính sách tương đối nhất quán góp phần củng cố sức hút đó. Tăng trưởng Việt Nam vì thế gắn với năng lực mở rộng sản xuất, chứ không chỉ với quy mô đầu tư.

Hiệu quả sử dụng vốn là lợi thế khó bỏ qua
Sản xuất giải thích một phần chênh lệch; cách nền kinh tế chuyển vốn thành sản lượng cũng quan trọng không kém. Nailul Huda, Giám đốc kinh tế tại Trung tâm Nghiên cứu Kinh tế và Pháp luật, nhận định Việt Nam chuyển vốn đầu tư thành sản lượng tốt hơn Indonesia. Chỉ số ICOR của Việt Nam khoảng 4,2, so với 6,4 của Indonesia. ICOR cho biết cần bao nhiêu vốn đầu tư để tạo thêm một đơn vị sản lượng: chỉ số càng cao, nền kinh tế càng cần nhiều vốn để đạt mức tăng trưởng tương đương, đồng nghĩa hiệu quả sử dụng vốn thấp hơn. Vì vậy, mức ICOR thấp hơn là lợi thế cạnh tranh thực chất, không chỉ là một thống kê thuận mắt. Nó gợi ý rằng Việt Nam có thể tạo thêm sản lượng với lượng vốn tương đối ít hơn, qua đó tăng sức hấp dẫn với nhà đầu tư. Ngược lại, chi phí kinh doanh cao và khó khăn nhập nguyên liệu tại Indonesia có thể làm suy yếu sức cạnh tranh của nhà sản xuất.

Indonesia cần chuyển từ nguyên liệu sang chế biến sâu
Khoảng cách tăng trưởng không phải định mệnh, nhưng Indonesia khó vượt khỏi quỹ đạo 5% nếu tiếp tục dựa chủ yếu vào chế biến nguyên liệu thô. Ông Faisal cho rằng nước này cần mở rộng chế biến sâu, nhất là sản xuất pin, pin xe điện và tấm pin mặt trời, đồng thời cải thiện điều kiện phát triển công nghiệp và môi trường đầu tư. Những bước đi đó chỉ có thể phát huy tác dụng nếu đi cùng logistics tốt hơn, kỹ năng lao động được nâng lên và khung pháp lý ổn định hơn. Đây cũng là lời nhắc cho Việt Nam: lợi thế sản xuất và hiệu quả vốn cần được duy trì bằng năng suất cao hơn, chứ không thể dựa mãi vào dòng vốn hay ưu đãi. Kết luận đáng rút ra là quy mô lớn chưa đủ bảo đảm tăng trưởng nhanh. Trong cuộc cạnh tranh này, năng lực tạo giá trị gia tăng và sử dụng vốn hiệu quả mới quyết định ai có thể tăng tốc bền bỉ.






