Nước ép trái cây: “đồ uống lành mạnh” nhưng là cái bẫy cho gan và mỡ máu
Những loại nước ép trái cây và đồ uống được quảng cáo là lành mạnh, nếu được dùng hằng ngày với lượng lớn, có thể trở thành nguồn đường ẩn gây gan nhiễm mỡ và mỡ máu cao ngay cả ở người chăm tập thể thao, không uống rượu bia, ăn ít muối và có cân nặng bình thường. Vấn đề không nằm ở việc chúng có nguồn gốc từ trái cây hay thảo mộc, mà ở chỗ chúng cung cấp lượng fructose và đường bổ sung vượt xa nhu cầu của cơ thể trong thời gian ngắn, làm gan phải chuyển hóa thành chất béo, từ đó tích tụ mỡ trong gan và tăng triglyceride trong máu. Khi chúng ta tin rằng nước ép trái cây có thể thay thế nước lọc, hoặc rằng mọi đồ uống “không mặn” đều an toàn, chúng ta đang tự đánh lừa mình và bỏ qua một trong những yếu tố nguy hiểm nhất đối với sức khỏe chuyển hóa: đường trong đồ uống.
Ca bệnh của người đàn ông 45 tuổi: chơi thể thao mỗi ngày vẫn gan nhiễm mỡ độ 3
Trường hợp nam bệnh nhân 45 tuổi được Thạc sĩ, bác sĩ Đoàn Dư Mạnh tiếp nhận là lời cảnh tỉnh rõ ràng nhất cho những ai đang tin rằng chỉ cần chăm vận động là đã bảo vệ được gan. Bề ngoài, anh là hình mẫu “sống khỏe”: rất ít dùng rượu bia, không hút thuốc, tập thể thao hằng ngày, ăn uống được cho là lành mạnh. Thế nhưng siêu âm và xét nghiệm cho thấy anh bị gan nhiễm mỡ nặng, độ 3. Nguyên nhân không đến từ bia rượu hay đồ chiên rán, mà từ thói quen uống nước cam ép 2–3 lít mỗi ngày, gần như thay hoàn toàn nước lọc. Đây là mức tiêu thụ đường khổng lồ mà anh không hề nhận ra, vì luôn nghĩ nước cam là “vua của các loại nước ép”, tốt cho người chơi thể thao. Thực tế, việc dùng nước ép trái cây dễ gây tích tụ đường trong gan và dẫn đến gan nhiễm mỡ.
Người phụ nữ ăn cực ít muối nhưng mỡ máu vẫn cao: sai lầm nằm ở bình nước ép
Một phụ nữ ngoài 40 tuổi tại một phòng khám ở Trung Quốc bước vào với gương mặt mệt mỏi và chiếc bình giữ nhiệt trên tay. Chị ăn chay nhiều năm, gần như không cho muối vào thức ăn, thậm chí đổi cả nước tương sang loại ít muối, nhưng kết quả khám sức khỏe vẫn cho thấy triglyceride trong máu cao. Khi chị mở nắp bình uống một ngụm và cho biết đó là nước cam tươi tự ép, mỗi ngày uống hai cốc để “bổ sung vitamin và thanh nhiệt”, bác sĩ gần như đã đoán được vấn đề. Xét nghiệm cho thấy triglyceride của chị ở mức 4,6 mmol/L. Câu nói đáng nhớ của bác sĩ là: “Hãy đặt bình nước xuống, chúng ta cùng nói chuyện nhé” – bởi nguồn mỡ máu cao không nằm ở muối, mà ở lượng đường từ nước ép trái cây và các đồ uống có đường mà chị xem là lành mạnh mỗi ngày.
Đường trong nước ép trái cây nguy hiểm thế nào với gan nhiễm mỡ và mỡ máu cao?
Điểm chung của hai ca bệnh là sự lạm dụng nước ép trái cây – một dạng đồ uống có đường nhưng được khoác áo “tốt cho sức khỏe”. Khái niệm đồ uống có đường không chỉ nói đến nước ngọt có ga mà còn bao gồm nước ép trái cây, sữa chua có hương vị, nước uống thể thao và cà phê pha thêm đường. Trong các loại này, fructose là loại đường được chuyển hóa chủ yếu tại gan; khi tiêu thụ quá mức, đặc biệt qua nước ép, gan sẽ tăng tổng hợp chất béo, làm tăng triglyceride và khiến mỡ tích tụ trong gan. So với việc ăn trái cây nguyên quả, uống nước ép khiến chúng ta nạp lượng đường lớn trong thời gian ngắn, trong khi chất xơ bị giảm đáng kể, làm mất đi “phanh” tự nhiên cho quá trình hấp thu. Các chuyên gia cảnh báo gan nhiễm mỡ có thể tiến triển thành viêm gan nhiễm mỡ, xơ gan ở một số trường hợp, nên không thể xem nhẹ chuyện uống nước ép trái cây mỗi ngày.
Đừng để đồ uống “lành mạnh” che mắt: cách uống để bảo vệ gan và mỡ máu
Điều đáng sợ là cả người đàn ông 45 tuổi lẫn người phụ nữ ngoài 40 đều không béo phì, đều chủ động chăm sức khỏe, nhưng vẫn rơi vào gan nhiễm mỡ và mỡ máu cao vì tin vào hình ảnh “đồ uống lành mạnh” của nước ép trái cây. Nhiều người cho rằng người gầy sẽ không bị mỡ máu cao, nhưng cân nặng bình thường không loại trừ nguy cơ rối loạn lipid máu. Các bác sĩ đã không vội kê thêm thuốc, mà yêu cầu họ trước hết phải ngừng nước cam ép, ngừng đồ uống có đường, ưu tiên nước lọc và trái cây nguyên quả, đồng thời điều chỉnh chế độ ăn và lối sống. Kết quả, sau hai tháng, triglyceride của chị phụ nữ giảm từ 4,6 xuống 2,1 mmol/L, LDL cũng giảm rõ rệt. Thông điệp ở đây rất rõ: muốn bảo vệ gan và mỡ máu, hãy bắt đầu từ việc đặt xuống những ly nước ép tưởng lành mạnh, và cầm lên cốc nước lọc.
